İmalatta Yeni Dönem

Makine imalatında yeni bir döneme önümüzdeki Ocak ayı içerisinde giriyoruz. Artık temel alacağımız mevzuatın ismi: EU 2023/1230 (AB Makine Tüzüğü), Avrupa Birliği bünyesinde ve Türkiye’de makine ürünlerinin tasarımı, üretimi ve piyasaya arzı için zorunlu temel sağlık ve güvenlik gerekliliklerini belirleyen yeni nesil Makine Emniyeti Yönetmeliğinin kodu ve adı bu şekilde…

Peki, bize neler getirecek kısaca değinmeye çalışacağım. Uzun yıllardır uygulanan eski 2006/42/EC (2006/42/AT) sayılı Makine Direktifinin yerini alan bu tüzük, endüstriyel dünyayı dijital çağın gereksinimlerine göre yeniden şekillendirmeyi amaçlamakta ve yukarıda bahsettiğimiz mevcut yönetmelik gibi uzun yıllar kullanılması düşünülmektedir.

Türkiye'de de AB mevzuatlarına tam uyum (Ortak pazar), CE sertifikasyonları ve eşgüdüm takip edildiği için; Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı tarafından uyumlaştırılarak Resmî Gazete ‘de yayımlanmıştır (Makine Emniyeti Yönetmeliği (2023/1230/AB), 16 Ekim 2026 tarihli ve 33402 sayılı Resmî Gazete). 20 Ocak 2027 tarihinden itibaren bu tüzük tamamen zorunlu hale gelecek ve eski direktif tamamen yürürlükten kalkacaktır.

Bu tarihe kadar olan süreç bir hazırlık dönemidir; iki mevzuatın aynı anda geçerli olduğu paralel bir geçiş dönemi bulunmamaktadır. Bu bağlamda 20 Ocak 2027 ve sonrasında piyasaya sürülecek makinelerin yeni tüzüğe uygun olması şart olacaktır.

Yukarıda belirtiğim gibi; Avrupa Birliği Yeni Makine Regülasyonu (EU 2023/1230), 20 yılı aşkın süredir yürürlükte olan eski "Makine Emniyeti Yönetmeliği'nin (2006/42/AT) yerini alan ve 20 Ocak 2027 itibarıyla tamamen zorunlu hale gelecek olan yeni yasal düzenlemedir. Şu an (2026 sonu itibarıyla) makine imalatçıları, ihracatçılar ve yazılımcılar için en sıcak gündem olması gerekmektedir, çünkü geçiş döneminin bitmesine sadece birkaç ay kalmış olması ve gerçek makine imalatçılarının hâlihazırda pek çok alanda mücadele verirken bu sert sertifikasyon sürecine de uyum sağlamaya çalışmak zorunda kalmalarıdır.

Yeni mevzuat EU 2023/1230 ile makine mühendislerini ve sanayiyi doğrudan etkileyen 4 kritik değişim gelmektedir:

Yapay Zeka ve Otonom Sistemlerin Yasal Çerçeveye Girmesi:

Kolaboratif robotlar (Cobot) ve Yapay zeka (AI): Eski yönetmelik hazırlanırken kendi kendine karar veren yapay zeka algoritmaları veya fabrikalarda insanlarla yan yana çalışan kolaboratif robotlar (Cobot) yoktu! Tüzükte ilk kez "kendi kendini geliştiren davranışlar" (self-evolving behaviour) tanımı yapılmıştır.

Tüzüğün Ek I (Annex I) Bölüm A maddeleri uyarınca, emniyet işlevi gören ve yapay zeka/makine öğrenmesi kullanan sistemler yüksek riskli kabul edilerek üçüncü taraf denetime tabi tutulacaktır. Yeni regülasyonda

Kendi Kendine Öğrenen Makineler: Bir makinenin yazılımı üretim bittikten sonra yapay zeka ile güncelleniyor ve makine yeni davranışlar kazanıyorsa, bu risklerin tasarım aşamasında (makine mühendisi tarafından) öngörülmesini zorunlu kılınıyor.

Otonom Mobil Robotlar (AMR): Fabrika içinde dolaşan otonom araçların insan güvenliğini tehlikeye atmaması için yeni mekanik ve yazılımsal bariyer standartları getiriyor.

Siber Güvenlik (Cybersecurity) Zorunluluğu

Artık makineler internete, bulut sistemlerine ve merkezi otomasyon ağlarına bağlı (Endüstri 4.0). Bu durum siber saldırı riskini doğuruyor. Yeni regülasyon ile:

Bir makinenin dışarıdan hacklenmesi sonucu iş güvenliği kazası yaşanması engellenme zorunluluğu oluşacak.

Mühendisler, makinelerin kontrol sistemlerini (PLC, endüstriyel bilgisayarlar) siber saldırılara karşı korunaklı tasarlamak ve bunu CE belgelendirme sürecinde kanıtlamak zorundadır.

Dijital Ürün Pasaportu ve Kağıtsız Dönem!

Sürdürülebilirlik ve bürokrasiyi azaltma amacıyla tonlarca sayfalık basılı kullanım kılavuzları

tarih oluyor: İmalatı tamamlanan ve piyasaya arz olunacak makinelerin üzerinde QR kod veya dijital bir pasaport bulunacak. Mühendislerin hazırladığı teknik dosyalar, bakım talimatları ve emniyet zinciri şemaları dijital olarak güncellenebilir ve erişilebilir olması zorunlu hale gelecek.

Risk Analizi ve CE Belgelendirmesinde Katı Kurallar!

Eski yönetmelikte üreticiler birçok makine grubu için "kendi kendine" CE beyanı verebiliyordu. Yeni regülasyon, özellikle yapay zeka entegreli veya yüksek riskli makine gruplarında; Onaylanmış Kuruluş (Notified Body) denetimini ve üçüncü taraf testlerini zorunlu kılıyor.

Makine mühendislerinin yaptığı "Risk Analizleri" artık çok daha kapsamlı ve yazılım risklerini de içeren bir yapıya bürünüyor.

Esaslı Değişiklik (Substantial Modification) Kavramı (Bu başlık önemli)

Mevzuattaki önemli konulardan birini bu maddede açıklamaya çalıştım: Mevzuatta verilen bilgi: Makineyi sonradan değiştirenlerin "imalatçı" sayılması. Yasal Karşılığı; Madde 3 ve Madde 18 kapsamında "Esaslı Değişiklik" (Substantial Modification) hukuki olarak tanımlanmıştır.

Sahadaki bir makineye yeni bir robot entegre (bütünleşmiş) eden veya yazılımsal olarak risk profilini değiştiren entegratör/kullanıcı, artık yasal olarak yeni imalatçı sayılır! ve CE belgelendirmesini baştan yapmakla yükümlüdür.

Bu son madde makine imalatına telif ve patent alma konusunda başka bir soluk getirecek gibi durmaktadır. Özetle; Eğer Avrupa'ya makine ihraç ediyorsanız, CE almaya karar vermişseniz veya Türkiye'de modern bir üretim hattı kuruyorsanız; 2027 yılı itibari ile tasarladığınız mekanik sistemlerin artık sadece mekanik olarak değil, yazılımsal, dijital ve siber güvenlik açısından da bu yeni kurallara uyumlu olması gerekiyor.

Mühendislik dünyası şu an harıl harıl bu standartların teknik altyapısını kurmakla uğraşıyor. İyi okumalar.

Yorumunuz için teşekkürler, en kısa sürede gözden geçirilip yayınlanacaktır

Yeşilyurt Mahallesi Seyhun Sokak’da bulunun müstakil 2+1, ısı yalıtımlı, doğalgazlı dairem kiralıktır. Tel: 0 530 788 71 77

Köprübaşı Mahallesi Ceyhan Sokak Tuana Sitesi Kat.1 3+1 Daire Satılıktır. 0533 324 55 55

Montella Hotelde çalışmak üzere bay resepsiyon görevlisi aranmaktadır. Gece mesaisine uygun adayların başvuru yapması rica olunur. Başvuru için şahse...

Deprem Sonrası Yapı Yeni Adliye Karşısı Yunusemre Mahallesi Gaye Sok 4+1 Dairem Kiralıktır. 0531 504 22 48

istasyonumuzda çalıştırılmak üzere tercihen tecrübeli veya öğrenmeye yatkın çalışma arkadaşları aranmaktadır. başvurular çiçek kavşagı oğet ensar petr...

Yalçınlar Petrol'de çalıştırılmak üzere 2 bayan market görevlisi alınacaktır. 0545 9410181

Alakart servis ve sunumlarını yapabilecek Akşam 15:00 ile 23:00 saatleri arasında çalışabilecek Tercihen deneyimli çalışma arkadaşı arıyoruz. Görüş...

KETİZMEN YOLU ÜZERİ BİM MARKET ÜZERİ 3. KAT 3+1 DAİREM KİRALIK.