Mantar toplayacaklar dikkat! Zehirli olduğunu anlamayabilirsiniz

Sonbaharla birlikte doğada mantar toplama dönemi hareketlenirken uzmanlardan hayati uyarı geldi. Sakarya Uygulamalı Bilimler Üniversitesi (SUBÜ) Pamukova Meslek Yüksekokulu Gıda İşleme Bölüm Başkanı Prof. Dr. Hamza Bozkır, mantarın zehirli olup olmadığını anlamak için halk arasında kullanılan geleneksel yöntemlerin bilimsel hiçbir dayanağı bulunmadığını söyledi.

Bozkır, yanlış teşhis edilen mantarların ölümcül zehirlenmelere neden olabileceğini belirterek vatandaşlara doğadan toplanan yabani mantarlar yerine güvenilir satış noktalarındaki kültür mantarlarını tercih etmeleri çağrısında bulundu.

MANTARIN ZEHİRLİ OLDUĞU TAT VE KOKUSUNDAN ANLAŞILMAZMantar zehirlenmelerine ilişkin toplumda yaygın olan yanlış inanışlara dikkat çeken Prof. Dr. Hamza Bozkır, mantarın tadına, kokusuna veya hayvanlar tarafından tüketilip tüketilmediğine bakılarak zehirli olup olmadığının belirlenemeyeceğini vurguladı.

Halk arasında böceklerin ve salyangozların yediği mantarların güvenli olduğu yönünde yanlış bir inanış bulunduğunu belirten Bozkır, şu ifadeleri kullandı:

"Böceklerin ve salyangozların tükettiği mantarlar da insanlar için ölümcül olabilir. Örneğin insanlar için ölümcül toksinler içeren Amanita phalloides gibi mantarları salyangozlar ve böcekler rahatlıkla tüketebilir. Çünkü bu canlıların fizyolojileri insan metabolizmasından farklıdır.

Mantarın gümüş kaşıkla veya soğanla pişirildiğinde kararması da zehirli olduğunu göstermez. Bu durum, mantardaki bazı enzimlerin oksijenle teması sonucu gerçekleşen kimyasal bir reaksiyondur. Tadı güzel veya kokusu hoş olan mantarlar da zehirli olabilir.

Tat veya koku testiyle toksin tespiti yapmak imkânsızdır."SAKARYA ORMANLARINDAKİ ZEHİRLİ MANTAR TÜRLERİNE DİKKATSakarya ormanlarında karşılaşılabilecek zehirli mantar türleri hakkında da bilgi veren Prof. Dr. Hamza Bozkır, özellikle ölümcül zehirlenmelere neden olabilen Amanita phalloides türüne dikkat çekti.

Bozkır, Türkiye'de mantar zehirlenmelerine bağlı ölümlerin çok büyük bir bölümünden sorumlu olan bu türün, meşe ve kestane ormanlarında yetiştiğini belirtti. Şapkasının zeytin yeşilinden sarıya kadar değişebildiğini ifade eden Bozkır, görünüş itibarıyla yenilebilir mantarlarla karıştırılabileceğini söyledi. Zehirli mantar türleri hakkında şu bilgileri paylaştı:

"Amanita phalloides (evcikkıran), Türkiye’de mantar zehirlenmelerine bağlı ölümlerin çok büyük bir kısmından sorumludur. Genellikle meşe ve kestane ormanlarında yetişir. Şapka rengi zeytin yeşilinden sarıya kadar değişebilir ve yenilebilir bazı mantar türleriyle karıştırılabilir.

Amanita muscaria (sinek mantarı), kırmızı şapkası üzerindeki beyaz beneklerle tanınır ve halüsinojenik, nörotoksik bileşikler içerir. Omphalotus olearius (yalancı kızılağaç mantarı) ise ağaç kökleri ve odun kalıntıları çevresinde öbekler hâlinde yetişir.

Rengi nedeniyle yenilebilir bazı mantarlarla karıştırılabilen bu tür, tüketildiğinde ciddi sağlık sorunlarına yol açabilir."'DEDEM DE TOPLARDI' DİYEREK MANTAR TOPLAMAYINYabani mantarların birbirine benzeyen şekil ve renklerinin yanlış teşhislere neden olabildiğini belirten Bozkır, nesilden nesile aktarılan geleneksel bilgilerin her zaman doğru kabul edilmesinin ciddi tehlike oluşturduğunu dile getirdi. Bir mantarın güvenli şekilde tanımlanmasının yalnızca dış görünüşüne bakılarak yapılamayacağını vurgulayan Bozkır, değerlendirme sürecinde mikroskobik incelemeler, spor renkleri, lamel yapıları ve gerektiğinde kimyasal testlerin kullanıldığını anlattı. Prof. Dr. Bozkır, bu konuda vatandaşları şu sözlerle uyardı:

"Mantarların doğru şekilde sınıflandırılması mikroskobik incelemeler, spor renkleri, lamel yapıları ve gerektiğinde kimyasal testler gerektiren uzmanlık alanıdır. Vatandaşların ‘benim dedem de bunu toplardı’ düşüncesiyle hareket etmesi, nesilden nesile aktarılan yanlış bilgilerin devam etmesine neden olabilir.

Ayrıca zehirlenme vakalarında tüketilen mantar türünün bilinmemesi veya ellerinde numune bulunmaması, hastanelerde doğru tedavinin uygulanmasını geciktirebilir."'HİÇBİR LEZZET İNSAN HAYATINDAN DAHA DEĞERLİ DEĞİLDİR'Yabani mantar zehirlenmelerinin yalnızca geçici sağlık sorunlarına yol açmadığını, ağır vakalarda karaciğer ve böbrek nakline kadar uzanan ciddi sonuçlar doğurabildiğini belirten Prof. Dr.

Hamza Bozkır, doğadan mantar toplarken son derece dikkatli olunması gerektiğini söyledi. Güvenilirliği kesin olarak ortaya konulmamış yabani mantarların potansiyel zehirlenme riski taşıdığını ifade eden Bozkır, vatandaşlara şu uyarıda bulundu:

"Gıda güvenliği açısından güvenirliği kesin olarak ortaya konulmamış her yabani mantar potansiyel bir toksik risk taşır. Amatör toplayıcılıkta ‘şüpheliyse at’ kuralı yerine ‘kesinlikle dokunma’ kuralı geçerli olmalıdır. Yabani mantar zehirlenmelerinin telafisi çoğu zaman karaciğer veya böbrek nakli, hatta ölümle sonuçlanmaktadır.

Hiçbir lezzet veya doğa aktivitesi insan hayatından daha değerli değildir. Mantar ihtiyacı doğadan toplanan ürünler yerine üretim standardı belli olan güvenilir satış noktalarından karşılanmalıdır."