Bir milletin gözyaşları: Atatürk'ün ardından Türkiye'de neler yaşandı?

Türkiye Cumhuriyeti'nin kurucusu Gazi Mustafa Kemal Atatürk, 10 Kasım 1938’de bedenen aramızdan ayrıldı. Atatürk’ün vefatı, yalnızca bir liderin değil, koca bir milletin hafızasına kazınan en acı vedalardan biri oldu. Acı haberin duyulmasıyla Türkiye genelinde derin bir yas başladı.

Gazeteler siyah çerçeveli sayfalarla çıktı, vatandaşlar meydanlarda ve sokaklarda gözyaşlarıyla vedalaştı. Atatürk'ün ardından devlet yönetiminde yeni bir dönem başlarken, milyonların katıldığı son yolculuk günlerce sürdü.

09.05'TE TÜRKİYE'DE ZAMAN DURDU 10 Kasım 1938 sabahı Dolmabahçe Sarayı'ndan gelen haber, kısa sürede bütün yurda yayıldı. Hükûmetin resmî bildirisi ve Anadolu Ajansı aracılığıyla duyurulan Atatürk'ün vefatı, ülkede büyük bir üzüntüye neden oldu.

Acı haberin ardından dönemin gazeteleri birinci sayfalarını Atatürk'e ayırdı. Siyah çerçevelerle hazırlanan özel baskılarda, Cumhuriyet'in kurucusuna duyulan özlem ve yas ön plana çıktı. Şehirlerde vatandaşlar meydanlarda bir araya gelirken okullarda ve kamu kurumlarında da yas havası hâkim oldu.

Türkiye, kendisine bağımsızlığını ve Cumhuriyet'i kazandıran liderine veda ediyordu. ATATÜRK'ÜN ARDINDAN DEVLET YÖNETİMİNDE YENİ DÖNEM Atatürk'ün vefatının ardından devlet yönetiminde anayasal süreç devreye girdi. Dönemin TBMM Başkanı Abdülhalik Renda, yeni cumhurbaşkanı seçilene kadar Cumhurbaşkanlığına vekâlet etti.

11 Kasım 1938'de Türkiye Büyük Millet Meclisi toplandı. Yapılan seçim sonucunda İsmet İnönü, milletvekillerinin oy birliğiyle Türkiye Cumhuriyeti'nin ikinci cumhurbaşkanı seçildi. Böylece Cumhuriyet yönetiminde yeni bir dönem başladı.

İnönü, cumhurbaşkanı seçilmesinin ardından hükûmeti kurma görevini Celal Bayar'a verdi. Atatürk'ün vefatıyla başlayan büyük yasın sürdüğü günlerde devlet yönetimindeki görev değişimi de tamamlandı. DOLMABAHÇE SARAYI'NDA ÜÇ GÜNLÜK VEDA Atatürk'ün naaşı, 16 Kasım 1938'de Dolmabahçe Sarayı'nın Muayede Salonu'nda hazırlanan katafalka yerleştirildi.

Türk bayrağına sarılı naaşın halkın ziyaretine açılmasıyla sarayda günlerce süren bir veda başladı. Üç gün boyunca İstanbul'un dört bir yanından gelen vatandaşlar, Atatürk'e son görevlerini yerine getirmek için saraya akın etti.

Binlerce insan, hayatını ülkesine adayan liderin naaşı önünden geçerek saygı duruşunda bulundu. Dolmabahçe Sarayı, o günlerde yalnızca bir vedanın değil, bir milletin ortak acısının da adresi oldu. SON YOLCULUK DOLMABAHÇE'DEN ANKARA'YA UZANDI 19 Kasım 1938 sabahı Atatürk için Dolmabahçe Sarayı'nda cenaze namazı kılındı.

Ardından Türk bayrağına sarılı naaşı, top arabasına yerleştirilerek Gülhane Parkı'na götürüldü. Buradan Zafer torpidosuna nakledilen naaş, daha sonra Yavuz zırhlısına alındı. İstanbul Boğazı'ndan ayrılan Yavuz zırhlısı, Atatürk'ün naaşını İzmit'e ulaştırdı.

Deniz yolculuğunun ardından özel bir trenle Ankara'ya doğru hareket edildi. 20 Kasım 1938'de Ankara'ya ulaşan cenaze, başkentte büyük bir törenle karşılandı. Atatürk'e son görevini yerine getirmek isteyen vatandaşlar, güzergâh boyunca bir araya geldi.

DÜNYA LİDERLERİ ANKARA'DAKİ TÖRENDE BULUŞTU 21 Kasım 1938'de Ankara'da düzenlenen devlet töreni, Türkiye'nin yanı sıra dünyanın farklı ülkelerinden gelen temsilcileri de bir araya getirdi. Yabancı devlet temsilcilerinin ve askerî heyetlerin katıldığı törende Atatürk'ün naaşı, büyük bir saygı ve hüzün eşliğinde Etnografya Müzesi'ne taşındı.

Atatürk'ün naaşı, Anıtkabir'in inşası tamamlanıncaya kadar Ankara Etnografya Müzesi'nde hazırlanan geçici kabrine yerleştirildi. Böylece Dolmabahçe Sarayı'nda başlayan son yolculuk, başkentte tamamlandı. ATATÜRK'ÜN NAAŞI 15 YIL SONRA ANITKABİR'E TAŞINDI Atatürk'ün ebedî istirahatgâhı olacak Anıtkabir'in inşasının tamamlanmasının ardından 10 Kasım 1953'te tarihî bir tören daha gerçekleştirildi.

Atatürk'ün naaşı, Etnografya Müzesi'ndeki geçici kabrinden alınarak Anıtkabir'e nakledildi. Aradan geçen yıllara rağmen 10 Kasım 1938'de yaşanan o büyük kayıp, Türkiye'nin ortak hafızasındaki yerini korumaya devam ediyor.

Saatler 09.05'i gösterdiğinde hayat bir kez daha duruyor, milyonlar aynı özlem ve saygıyla Gazi Mustafa Kemal Atatürk'ü anıyor. Çünkü onun fikirleri, kurduğu Cumhuriyet ve bıraktığı miras, aradan geçen yıllara rağmen yaşamaya devam ediyor.