Türkiye'de meteorolojik ekstrem olay sayısı 2026'nın ilk 9 ayında 1329'a ulaştı

Türkiye'de meteorolojik koşullarla doğrudan ya da dolaylı bağlantılı doğa olaylarının sayısı son yıllarda arttı. Meteorolojik ekstrem olaylarda 20 yıldaki artış 2 katı geçti. 2000'li yılların başında 400'den az olan ekstrem doğa olayı sayısı, 2026 yılı Ocak- Eylül döneminde 1329'a çıktı.

Yıllara göre en tehlikeli olayların dağılımında yağmur ve sel çoğunlukla ilk sırayı alırken, bunları fırtına ile hortum izledi. YILLARA GÖRE OLAY SAYILARIMeteoroloji Genel Müdürlüğü verilerinde, 2014'te ekstrem olay sayısı 500 olarak yer aldı.

2015'te 959 olay kaydedilirken, 2016'da sayı 1313'e yükselerek rekor düzeye ulaştı. Ekstrem olay sayısı 2017'de 598, 2019'da 935 ve 2020'de 984 oldu. 2021'de ise 1024 olay kayıtlara geçti. Verilerde, meteorolojik ekstrem olay sayısının 2021'de ilk defa 1000'i aştığı bilgisi de yer aldı.

2022'de 1030 olan sayı, 2023'te 1475'e çıkarak yeni rekor oluşturdu. 2024'te 1257 olay yaşanırken, geçen yıl sayı 1011 olarak kaydedildi.2014 yılı ve sonrasındaki dağılımda, yağmur ve sel birçok yıl en sık görülen ekstrem olaylar oldu.

Oransal dağılımın ilk sırasında 2016'da sıcak hava dalgası; 2014, 2017 ile 2021'de fırtına ve hortum bulundu. 2015, 2018, 2019, 2020, 2023, 2024, 2026'da şiddetli yağış ve sel öne çıktı. 2022'de şiddetli yağış, 2025'te ise fırtına en yüksek paya sahip olay olarak kaydedildi.2014 yılındaki ekstrem olayların yüzde 36'sını fırtına-hortum, yüzde 35'ini şiddetli yağış-sel oluşturdu.

Dolu yüzde 15, kuvvetli kar yüzde 5, yıldırım yüzde 4 ve don yüzde 3 pay aldı. Fırtına-hortum nedeniyle 6 kişi, şiddetli yağış-sel nedeniyle 8 kişi hayatını kaybetti. Yıldırım kaynaklı can kaybı ise 11 oldu.2015 yılında şiddetli yağış ve sel yüzde 26 ile ilk sıradaydı.

Fırtınanın payı yüzde 25, dolunun yüzde 12, sıcak hava dalgasının yüzde 11, şiddetli karın yüzde 8 ve yıldırımın yüzde 6 oldu. Soğuk hava dalgası ve toprak kayması ayrı ayrı yüzde 3, sis ise yüzde 2 oranında kaydedildi. Bu olaylarda lodos nedeniyle birkaç kişi yaşamını yitirdi.

Yıldırım nedeniyle 9 kişi, toprak kayması nedeniyle 1 kişi, sel nedeniyle 1 kişi ve kar yükü nedeniyle 1 kişi hayatını kaybetti. AFETLERİN DAĞILIMI VE CAN KAYIPLARI2016'da sıcak hava dalgası yüzde 43 ile meteorolojik ekstrem olayların en büyük bölümünü oluşturdu.

Fırtına yüzde 22, şiddetli yağış ve sel yüzde 11, dolu yüzde 12 oranında kaydedildi. Şiddetli kar ve hortumun payı ayrı ayrı yüzde 4, çığ ve donun ayrı ayrı yüzde 3, yıldırımın ise yüzde 2 oldu. İzmir, Niğde, Elazığ, Rize, Kayseri ve Gaziantep'te lodosun etkisiyle 11 kişi baca gazından zehirlendi.

Ordu'da sel nedeniyle 2 kişi hayatını kaybetti. Diyarbakır ve Van'da yıldırım çarpması sonucu 9 kişi, Trabzon'da heyelan nedeniyle 2 kişi, Elazığ- Palu'da çığ nedeniyle 3 kişi yaşamını yitirdi.2017 yılında meteorolojik olağanüstü olaylarda fırtına ve hortumun oranı yüzde 36'ya ulaştı.

Şiddetli yağış ve sel yüzde 31, dolu yüzde 16, kuvvetli kar yüzde 7 pay aldı. Yıldırımın oranı yaklaşık yüzde 4, çığ ile donun oranı yaklaşık yüzde 1,5 olarak kaydedildi. 2018'de meteorolojik karakterli doğal afetlerde şiddetli yağış/sel yüzde 39 ile öne çıktı.

Fırtına yüzde 28, dolu afeti yüzde 16 ile ilk sıralarda bulundu.2019'da ekstrem olayların yüzde 36'sını şiddetli yağış/sel, yüzde 27'sini fırtına oluşturdu. Dolunun payı yüzde 18, yıldırımın yüzde 7, şiddetli karın yüzde 5 ve heyelanın yüzde 3 oldu.

Çığ, orman yangını, kum fırtınası ve sis ise yüzde 1 ve daha az oranlarda kayıtlara geçti.2020'de şiddetli yağış/sel yüzde 30, fırtına yüzde 27 ve dolu yüzde 23 ile ekstrem olayların büyük bölümünü oluşturdu. Yıldırım yüzde 7, kar yüzde 5 oranında gerçekleşti.

Heyelan ve don yüzde 2; çığ, orman yangını, kum fırtınası, yüksek sıcaklık ve sis ise yüzde 1 ve daha az oranlarda görüldü. Aynı yıl Van'daki çığda 41 kişi yaşamını yitirdi. Giresun ve Bursa'daki sellerde 10 kişi, yıldırım nedeniyle 2 kişi hayatını kaybetti.2021 yılında ekstrem olaylarda fırtına/hortum yüzde 40 ile ilk sırada yer aldı.

Şiddetli yağış/selin payı yüzde 28, dolunun yüzde 13, şiddetli karın yüzde 7 ve yıldırımın yüzde 5 oldu. Orman yangını yüzde 3, don ve heyelan yüzde 2 oranında kaydedildi. Çığ, kum fırtınası, sis, şiddetli soğuk ve kuraklık ise yüzde 1'den daha az oranlarda gerçekleşti.

Orman yangınında 3 kişi hayatını kaybederken, Kastamonu, Sinop ve Bartın'daki selde 97 kişi yaşamını yitirdi.2022'de meydana gelen ekstrem olayların en büyük bölümünü yüzde 33,6 ile şiddetli yağışlar oluşturdu. Fırtına yüzde 21,4 ile ikinci sırada yer alırken, dolu yüzde 18,5 ve kar yüzde 11,7 oranıyla bu olayları izledi.

SON YILLARDA YAĞIŞ VE FIRTINA2023 yılında en tehlikeli ekstrem olayların yüzde 38'i şiddetli yağış ve sel olarak kaydedildi. Fırtınanın oranı yüzde 23, dolunun yüzde 16 oldu. Yıldırım düşmesi ve şiddetli kar ayrı ayrı yüzde 6 pay aldı.

Heyelan yüzde 5, hortum yüzde 2 oranında gerçekleşti. Şanlıurfa'daki sel felaketinde 21 kişi hayatını kaybetti.2024'te en fazla zarar veren olayların başında yüzde 35 ile şiddetli yağış ve sel geldi. Fırtına yüzde 20, dolu yüzde 18, kar yüzde 9 ve yıldırım düşmesi yüzde 8 oranında kaydedildi.

Heyelanın payı yüzde 3 olurken, hortum ve don ayrı ayrı yüzde 2 pay aldı. Antalya'da yaşanan selde 1 kişi yaşamını yitirdi.2025 yılında ise ekstrem olayların dağılımında fırtına yüzde 27 ile öne çıktı. Şiddetli yağış ve sel yüzde 23, dolu yüzde 17, kar yüzde 11 ve don yüzde 7 oranında gerçekleşti.

Yıldırım düşmesinin payı yüzde 5, heyelan ve hortumun payı ayrı ayrı yüzde 2 oldu. Çığ, orman yangını, sis ve kum fırtınası gibi ekstrem olaylar, toplamın yüzde 1 veya daha azını oluşturdu.2026 yılı Ocak- Ağustos döneminde en tehlikeli 1263 ekstrem olay kaydedildi.

Bu olayların yüzde 33'ünü şiddetli yağmur ve seller, yüzde 20'sini fırtınalar oluşturdu. Dolunun oranı yüzde 17, toprak kaymasının yüzde 10, yoğun kar yağışının yüzde 8 oldu. Yıldırım çarpması ve çığ ise yüzde 4 oranında yer aldı.

Eylül ayında kayıtlara geçen meteorolojik olay sayısı 66 oldu. Bu dönemde 24 şiddetli yağış ve sel, 16 fırtına, 9 heyelan, 7 dolu ve 7 yıldırım düşmesi yaşandı. Ayrıca 2 orman yangını ile 1 kum fırtınası meydana geldi. Eylül ayındaki meteorolojik afetlerin yaklaşık yüzde 36'sını şiddetli yağış oluşturdu. Böylece 2026 yılı Ocak- Eylül dönemindeki meteorolojik ekstrem olay sayısı 1329'a ulaştı.