Seğmenler Parkı'nın yerinde eskiden ne vardı?

Ankara'nın Çankaya ilçesinde bulunan Seğmenler Parkı, geniş çim alanları, yürüyüş yolları ve amfi tiyatrosuyla başkentin önemli buluşma noktaları arasında yer alıyor. Ancak bugün insanların yürüyüş yaptığı, kitap okuduğu ve dinlendiği bu alanın geçmişi, park olarak düzenlendiği 1980'li yıllardan çok daha eskiye uzanıyor.

Seğmenler Parkı yapılmadan önce burada bağlar, bağ evleri ve Kavaklıdere'nin içinden geçtiği bir vadi bulunuyordu. Orta Doğu Teknik Üniversitesi (ODTÜ) bünyesinde hazırlanan akademik çalışmalar, parkın geçmişteki doğal ve kırsal karakterini ortaya koyarken, bölgenin Ankara'nın şehirleşmesiyle nasıl değiştiğini de gösteriyor.

Osman Yozgat'ın 2024 tarihli From Golf Club to Altınpark: Making Public Green Space as Social Space in Ankara, 1920s–1990s başlıklı yüksek lisans tezinde, Seğmenler Parkı'nın bulunduğu alanın kentsel parka dönüştürülmeden önce bağlar ve bağ evleriyle tanındığı belirtiliyor. Araştırmada ayrıca bölgeden geçen Kavaklıdere'nin doğal peyzajın önemli unsurlarından biri olduğu aktarılıyor.

SEĞMENLER PARKI'NIN YERİNDE BAĞ EVLERİ VARDIBugünkü Kavaklıdere semti, Ankara'nın modern yapılaşmadan önce bağlarla ilişkilendirilen yerleşim bölgelerinden biriydi. ODTÜ araştırmasında parkın bulunduğu alan, bağların ve bağ evlerinin oluşturduğu çevre üzerinden değerlendiriliyor.

Bu bilgi, bölgenin geçmişte yalnızca boş bir arazi olmadığını; insanların doğayla ve tarımsal peyzajla ilişki kurduğu bir yer olduğunu gösteriyor. Bağ evleri, Ankara'nın tarihsel yerleşim kültüründe önemli bir yere sahipti.

Kent merkezinden uzakta bulunan bu yapılar, bağ ve bahçelerle birlikte kullanılan yaşam alanlarıydı. Seğmenler Parkı'nın bulunduğu vadinin geçmişine ilişkin bu kayıtlar, günümüzde yüksek yapılar ve diplomatik temsilciliklerle çevrili Kavaklıdere'nin eskiden farklı bir görünüm taşıdığını ortaya koyuyor.

Bununla birlikte, parkın yapımı sırasında kaç bağ evinin bulunduğu veya bu yapıların hangi tarihlerde ortadan kalktığına ilişkin kesin bir sayı araştırılan kaynaklarda yer almıyor. BUGÜNKÜ PARKIN İÇİNDEN BİR DERE GEÇİYORDUSeğmenler Parkı'nın geçmişindeki en dikkat çekici ayrıntılardan biri Kavaklıdere.

Fotoğraf Sanatı Kurumu Derneğinin yayımladığı ve Ali Vedat Oygür rehberliğinde gerçekleştirilen Kavaklıdere kültür gezisini anlatan çalışmaya göre, semte adını veren dere Oran yönünden başlayarak Çankaya üzerinden aşağıya doğru uzanıyordu. Anlatılan tarihsel güzergâhta dere, bugünkü Seğmenler Parkı'nın bulunduğu vadiden geçerek Kuğulu Park yönüne ilerliyordu.

ODTÜ'de Aylin Alicanoğlu tarafından 2020 yılında hazırlanan Spatial and Social Changes of Urban Parks on Atatürk Boulevard, Ankara başlıklı tezde de parkın su öğeleri ile Kavaklıdere arasındaki ilişki ele alınıyor. Çalışmada park içindeki havuza Kavaklıdere suyunun ulaştığı belirtiliyor.

Dolayısıyla bugün parkta görülen su öğelerinin geçmişini anlamak için yalnızca peyzaj tasarımına değil, vadinin doğal su sistemine de bakmak gerekiyor. Ancak eski dere güzergâhı ile günümüzde yüzeyde veya yer altında bulunan su yollarının birebir aynı şekilde devam ettiği, güncel altyapı planları olmadan kesin olarak söylenemez.

SEĞMENLER PARKI NEDEN 1980'Lİ YILLARDA YAPILDI?Ankara'nın güney yönünde genişlemesi, Kavaklıdere'nin kullanım biçimini de değiştirdi. Bölgedeki konutlar, elçilikler ve kamu yapıları arttıkça şehir merkezine yakın yeni dinlenme alanlarına ihtiyaç duyuldu.

Aylin Alicanoğlu'nun 2020 tarihli tezinde, parkın peyzaj mimarı Selami Sözer ile 6 Mart 2018'de yapılan görüşmeden aktarılan bilgiler bulunuyor. Bu anlatıma göre dönemin Cumhurbaşkanı Kenan Evren, arazinin durumunu yetersiz bulmuş ve Ankara Belediye Başkanı Süleyman Önder döneminde burada bir kent parkı oluşturulması gündeme gelmişti.

Parkın tasarım görevi Selami Sözer'e verildi. Projenin yapımına 1981 yılında başlandı. Park, Cumhuriyet'in kurucusu Mustafa Kemal Atatürk'ün doğumunun 100. yılı anısına tasarlanan kamusal alanlardan biri olarak 1983 yılında hizmete açıldı.1983'TE AÇILAN PARKIN BÜYÜKLÜĞÜ NE KADAR?Ankara Büyükşehir Belediyesi bünyesinde faaliyet gösteren ANFA Genel Müdürlüğünün bilgilerine göre Seğmenler Parkı, yaklaşık 67 bin metrekarelik bir alana yayılıyor.

Parkın içinde yürüyüş yolları, çim alanlar, havuz, spor alanları ve etkinlikler için kullanılan bir amfi tiyatro bulunuyor. Ankara Büyükşehir Belediyesinin kültürel miras envanterinde parkın ve anıtlarının tarihi 1983 olarak belirtilirken, Burhan Alkar ve İlhan Koman'ın isimlerine de yer veriliyor.

Atatürk Bulvarı ile İran Caddesi arasındaki vadi üzerinde oluşturulan park, eski doğal topoğrafyanın kent yaşamına kazandırılmış yeşil alanlardan biri haline geldi. Kısacası, Seğmenler Parkı'nın yerinde daha önce başka bir park değil, bağlarla ve bağ evleriyle şekillenen bir vadi bulunuyordu.

Bugün Ankara'nın ortasında görülen bu yeşil alan, aynı zamanda Kavaklıdere'nin eski coğrafyasını hatırlatan önemli bir mekân olma özelliği taşıyor.