1999-2012 Arası SGK Girişi Olanlar Erken Emekli Olabilir: Hangi Şartlar Aranıyor?

702px)" srcset=" EYT kapsamına girmeyen çalışanlar için doğum ve askerlik borçlanması, malulen emeklilik, kısmi emeklilik ve yıpranma payı gibi farklı uygulamalar bulunuyor. Ancak bu hakların hiçbiri 1999-2012 arasında sigortalı olan herkese otomatik erken emeklilik sağlamıyor.

Emeklilik tarihi kişinin sigorta başlangıcı, prim günü, statüsü ve özel durumuna göre değişiyor. 8 Eylül 1999 sonrasında ilk kez sigortalı olan milyonlarca çalışan EYT kapsamına giremezken, mevcut sosyal güvenlik mevzuatındaki alternatif emeklilik yolları yeniden gündeme geliyor.

Doğum ve askerlik borçlanmasından malulen emekliliğe, kısmi emeklilikten fiili hizmet süresi zammına kadar farklı uygulamalar bulunuyor. Ancak kaynakta yer alan “1999-2012 arası SGK girişlilere erken emeklilik piyangosu” ifadesi yanıltıcı olabilir.

Bu tarihler arasında sigortalı olan herkesi kapsayan yeni bir erken emeklilik düzenlemesi bulunmuyor.

Kadın sigortalılar gerekli şartları sağlamaları halinde üç doğum için toplam 2.160 güne kadar doğum borçlanması yapabiliyor.

Ancak 2.160 gün borçlanmak, emeklilik yaşını otomatik olarak 6 yıl düşürmüyor. Doğum borçlanmasının temel etkisi eksik primlerin tamamlanmasıdır.

Ayrıca kaynak metindeki “sigorta başlangıcından önce doğuran kadınlar yararlanır” ifadesi genel kural açısından doğru değil. Doğum borçlanmasında kural olarak doğumdan önce sigortalılık bağlantısının bulunması gerekiyor. Staj/çıraklık sigortası bulunan kadınlarda ise özel durumlar ortaya çıkabiliyor.

Erkek sigortalılarda askerlik borçlanması hem prim günü kazandırabilir hem de bazı durumlarda ilk sigorta başlangıcını geriye götürebilir.

Askerlik ilk sigorta başlangıcından önce yapılmışsa, borçlanılan süre kadar başlangıç tarihi geriye çekilebilir. Bu değişiklik kişinin tabi olduğu emeklilik şartlarını da etkileyebilir.

Ancak askerlik borçlanmasının herkese otomatik olarak “1 yıl erken emeklilik” sağladığı söylenemez.

9 Eylül 1999 ile 30 Nisan 2008 arasında ilk kez 4A kapsamında sigortalı olanlar için kısmi emeklilik seçeneği bulunuyor.

1 Mayıs 2008 sonrasında ise sistem değişiyor. Kısmi emeklilikte gerekli prim günü ilk sigorta başlangıç yılına göre 4.600 günden başlayarak kademeli biçimde 5.400 güne kadar yükseliyor.

Bu nedenle 1999-2012 arasındaki bütün çalışanlara aynı 3.600 veya 4.500 gün şartı uygulanmıyor.

Malulen emeklilikte yalnızca 1.800 prim gününü tamamlamak yeterli değil. SGK tarafından çalışma gücünün veya mevzuatta belirtilen meslekte kazanma gücünün en az yüzde 60 oranında kaybedildiğinin Kurum Sağlık Kurulu tarafından tespit edilmesi gerekiyor.

Genel olarak 10 yıllık sigortalılık süresi ve 1.800 prim günü aranıyor. Başka birinin sürekli bakımına muhtaç derecede malul olanlarda ise 10 yıllık sigortalılık süresi şartı aranmadan 1.800 gün üzerinden değerlendirme yapılabiliyor.

Dolayısıyla hastaneden alınan sağlık raporu veya 1.800 prim günü tek başına otomatik emeklilik hakkı oluşturmuyor.

Fiili hizmet süresi zammı kapsamında bulunan ağır ve riskli işlerde çalışanlara, kapsamdaki her 360 günlük çalışmaları karşılığında 60, 90 veya 180 gün ilave hizmet süresi verilebiliyor.

Yer altı maden işleri, demir-çelik sektöründeki belirli çalışmalar, itfaiye, emniyet hizmetleri, bazı sağlık meslekleri ve mevzuatta belirtilen diğer işler bu kapsama girebiliyor.

Burada da yalnızca meslek unvanı yeterli değil; kişinin kanunda belirtilen iş ve çalışma koşullarını fiilen yerine getirmesi gerekiyor.

Başka birinin sürekli bakımına muhtaç derecede ağır engelli çocuğu bulunan kadın sigortalılar açısından da özel bir düzenleme bulunuyor.

1 Ekim 2008 sonrasındaki kapsama giren prim ödeme günlerinin dörtte biri toplam prim gününe ekleniyor. Eklenen sürenin aynı zamanda emeklilik için gerekli yaş haddinden indirilmesi mümkün oluyor.

Sonuç olarak EYT dışında emeklilik tarihini öne çekebilen çeşitli haklar mevcut. Ancak 1999-2012 arasında sigortalı olan herkesi kapsayan yeni ve otomatik bir erken emeklilik hakkı bulunmuyor; hangi uygulamadan yararlanılabileceği kişinin sigorta geçmişine göre ayrı ayrı belirleniyor.