NOAA: Erken Ani Stratosferik Isınma Polar Vortex'i Kasım'da Bölebilir

Arktik stratosferde Kasım ayında başlayan erken ısınma, polar vortex'i ikiye bölebilir. ABD ve Avrupa'da kış koşulları için belirsizlik sürüyor.

· 2 dk 3 NOAA: Erken Ani Stratosferik Isınma Polar Vortex'i Kasım'da Bölebilir Toyota CLP Çalışanları 2027 Köprü Günleri Takvimini Onayladı Arktik üzerindeki stratosferde Kasım ayının hemen başında başlayan ani ısınma, polar vortex olarak bilinen soğuk hava sistemini bozma potansiyeli taşıyor. ABD Ulusal Hava Durumu Servisi (NOAA) meteoroloğu Laura Ciasto, bu olayın 1958'den beri kayıtlardaki en erken ani stratosferik ısınma (SSW) olabileceğini belirtti.

Polar vortex, Kuzey Kutbu üzerinde yüksek atmosferde dönen devasa soğuk hava dairesi. Genelde kışı güçlü, yazı zayıf veya geçici olur. Stratosferik polar vortex, en soğuk havayı kutup çevresinde tutar ve yaklaşık 20 mil (32 km) yukarıda konumlanır.

Bazen atmosferdeki büyük dalgalanmalar aşağıdan iterek vortex'i dengesinden çıkarır; kutup üzerindeki hava ısınır, batıdan doğuya esen rüzgarlar yavaşlar veya tersine döner. Bu durum, çok soğuk Arktik havasının Kuzey Amerika, Asya veya Avrupa'ya birkaç gün ile birkaç hafta sonra sızmasına yol açabilir.

SSW, tipik olarak Dünya'nın 10 ila 30 mil (yaklaşık 16-48 km) üzerindeki stratosferde meydana gelen dramatik ısınmadır. Normalde batıdan doğuya esen polar vortex rüzgarlarını yavaşlatabilir veya geçici olarak tersine çevirebilir.

Meteorologlar polar vortex'in "gerildiğini ve iki küçük vortex lobuna bölündüğünü" gözlemliyor. Rüzgarlar 6-10 Kasım arasında batıdan doğuya tersine dönebilir. 1958'den beri kayıtlarda yalnızca iki SSW Kasım ayında yaşandı; olaylar genelde Ocak-Mart'ta görülüyor.

Kasım'da vortex hâlâ büyüyor ve stratosfere ulaşan dalga enerjisi daha az, bu yüzden olaylar daha seyrek.

Ciasto'ya göre olaylar genelde ABD'nin doğusu ve kuzey Avrupa'da normalin altında sıcaklık şansını artırıyor; ancak Ocak-Şubat-Mart'taki olaylar Arktik soğuk havanın yeterince soğuduğu dönemde oluyor. Kasım'da soğuk kaynak daha sınırlı. Ayrıca bu kış güçlü El Niño var; ikisi nasıl etkileşecek belirleyici olacak.

MIT polar vortex uzmanı Judah Cohen, etkilerin genelde iki hafta sonra (son dönemde daha uzun) hissedildiğini; en erken Kasım sonu, daha olası Aralık, Ocak'a kadar gecikebileceğini söyledi. Etkinin Kuzey Avrupa ve/veya Kuzey Asya'da daha güçlü olması muhtemel.

Doğu ABD'de son yıllarda SSW etkisi genelde daha ılık hava ile sonuçlandı; 2023-24 El Niño kışında iki SSW yaşanmış ve doğu ABD çok ılık bir kış geçirmişti.

Miami Üniversitesi'nden Andy Hazelton, Brightband AI model topluluğunun bu olayın zayıf ve kısa ömürlü olabileceğini, Kasım sonunda kutba geri dönebileceğini ve ABD'ye sınırlı etki yapabileceğini öngördüğünü aktardı. Hazelton, Ekim sonunda Arktik'in 1990-2019 normaline göre yaklaşık 8 derece, Alaska ve Yukon'un yaklaşık 13 derece daha sıcak olduğunu; tek soğuk hava havuzunun Doğu Sibirya'da bulunduğunu da kaydetti.

NCAR bilim insanı Isla Simpson ise havanın stratosferden bağımsız da gelişebileceğini hatırlattı. Cohen, SSW'nin alt yönlü etkisinin doğu ABD'den ziyade Kuzey Avrupa ve/veya Kuzey Asya hava durumunu etkilemesinin daha olası olduğunu vurguladı ve kısa vadede çok belirsizlik olduğunu ekledi.