Bursa'da Tarihi Romangal İpek Fabrikası Kültür ve Sanat Merkezine Dönüşüyor

Bursa'nın Tarihi Mirası Romangal İpek Fabrikası Kültür ve Sanat Merkezine DönüşüyorOsmangazi Belediyesi, Bursa'nın köklü ipekçilik geleneğini modern kültür ve sanat yaşamıyla harmanlamak amacıyla Romangal Katılımcı Yönetişim Projesi'ni hayata geçirdi. Osmangazi Belediye Başkanı Erkan Aydın, Romangal'ın geleceğinin ortak bir akıl süzgecinden geçirilerek şekilleneceğini ve bu tarihi yapının Bursa'nın kültürel dokusuna yeni bir değer katacağını ifade etti.

Tarihi Romangal İpek Fabrikası binasında gerçekleştirilen tanıtım toplantısı, Osmangazi Belediyesi ve Ankara Aks Derneği ortaklığında yürütülen Romangal Katılımcı Yönetişim Projesi'nin detaylarını kapsamlı bir şekilde sundu. Toplantıya Osmangazi Belediye Başkanı Erkan Aydın, İstanbul Kültür Sanat Vakfı (İKSV) Kültür Politikaları Çalışmaları Direktörü Özlem Ece, belediye başkan yardımcıları, meclis üyeleri, proje temsilcileri ve çok sayıda basın mensubu katılım sağladı.

Program kapsamında, tarihi yapının korunarak kent yaşamına yeniden kazandırılmasına yönelik stratejik hedefler paylaşıldı. Bursa'nın üretim tarihine ve emek kültürüne tanıklık eden Romangal İpek Fabrikası, 1992 yılında faaliyetlerini durdurduktan sonra 2024 yılında Osmangazi Belediyesi tarafından kamulaştırıldı.

İKSV tarafından Avrupa Birliği desteğiyle yürütülen Ortaklaşa: Kültür, Diyalog ve Destek Programı kapsamında desteklenen bu projeyle, fabrikanın özgün kimliğinin korunarak yeniden işlevsel hale getirilmesi hedefleniyor. Planlama dahilinde bu tarihi yapı; sanat ve zanaat atölyeleri, sergiler, konserler, eğitim programları, gastronomi etkinlikleri ve topluluk buluşmalarına ev sahipliği yapan çok yönlü bir merkeze dönüştürülecek.

Kültürel Etkinlikler İçin İdeal Bir MekanProgramın açılış konuşmasını gerçekleştiren Osmangazi Belediye Başkanı Erkan Aydın, Romangal İpek Fabrikası'nın geçmişten geleceğe uzanan dönüşüm sürecine dair kapsamlı bilgiler aktardı. Tarihi fabrikanın Bursa'nın sanayi ve emek tarihindeki kritik önemine değinen Başkan Aydın, bölge halki tarafından'Kolsuz Faik Fabrikası' olarak da bilinen bu yapının 1862 yılından 1992 yılına kadar üretimin merkezinde yer aldığını hatırlattı.

Yapı; kadınların iş hayatına katılımından sendikalaşma hareketlerine, kreş için verilen grevlerden iş yeri hekimliğinde sunulan ilk sağlık hizmetlerine kadar birçok dönüm noktasına tanıklık etmişti. Tarihi Romangal İpek Fabrikası'nda düzenlenen etkinliklerde, burada geçmişte çalışan ve emekli olan çok sayıda kadınla bir araya geldiklerini belirten Başkan Erkan Aydın, sözlerini şu şekilde sürdürdü: "Göreve başladıktan 7 ay sonra bu alanı kamulaştırdık.

Yaklaşık 10 dönümlük bir alan Osmangazi Belediyemizin mülküne dahil oldu. İçerisinde 7-8 farklı fabrikanın çeşitli üretim birimlerini barındıran bu alan, coğrafi olarak dezavantajlı görünse de sürekli büyüyerek geniş bir üretim sahası oluşturdu.

Çin'den başlayıp İpek Yolu'nun son durağı olan Bursa'da ipekçilik sanayisine çok büyük katkılarda bulunan bir fabrikadır. Proje kapsamında sürdürülebilirlik temel bir ilkedir. Bursa'da hala geleneksel yöntemlerle günde 10-12 kilometre koşarak iplik dokuyan tek bir dev kadın bulunmaktadır.

Bu isim şu an yaşayan miras listesinde yer alıyor ve muhtemelen yakın zamanda devlet sanatçısı unvanını kazanacak. Arzu ettiğimiz nokta, bu süreci tamamladığımızda bu değerli ismi burada istihdam ederek geleneksel üretimin nasıl gerçekleştirildiğini yerli ve yabancı turistlere yaşatmaktır.

Bu alan; tüm türlü kültürel etkinlikler, sempozyumlar, konserler ve gastronomi odaklı buluşmalar için son derece uygun bir mekandır. Burası, Bursa'nın en önemli endüstriyel miras listesine giren çok değerli bir noktadır.

Çalışma arkadaşlarımızın Milano Politeknik Üniversitesi (Politecnico di Milano) ile birlikte hazırladıkları ve 100 üzerinden 100 puan alan kapsamlı master projesi, bizim için önemli bir rehber oldu. Bir yıllık yoğun çalışmanın ürünü olan bu planlama ile neyin nerede yapılacağı netleşti.

Bursa'mızda çok değerli bir kültür, sanat ve yaşam merkezi oluşturma imkanına sahibiz."Sürdürülebilirlik vurgusu yapan Başkan Erkan Aydın, projenin sadece Avrupa Birliği'nden gelen 110 bin avroluk destekle sınırlı bir süre için değil, geleceğe yönelik olarak İKSV'nin de Bursa ayağı olarak sürekli canlılığını koruması gerektiğini belirtti. Mekanın etkinlikler için uygunluğunu vurgulayan Aydın, "Anıtlar Kurulu ve yasal süreçleri tamamladığımızda, bu alanı kısa sürede hayata geçirmek istiyoruz.

İki yıl önce bünyemize kattığımız bu alanın, her türlü etkinliğe ev sahipliği yapan dinamik bir merkez olmasını hedefliyoruz." şeklinde sözlerini tamamladı. Projenin Katılımcı Niteliği ve Kültürel Mirasın KorunmasıProjenin kültürel mirasın korunması ve yerel iş birliklerinin güçlendirilmesi açısından taşıdığı büyük önem üzerinde duran İstanbul Kültür Sanat Vakfı (İKSV) Kültür Politikaları Çalışmaları Direktörü Özlem Ece, Osmangazi Belediye Başkanı Erkan Aydın ve diğer paydaşlara teşekkürlerini sundu.

Projenin katılımcı boyutuna dikkat çeken Ece, "Bursa ve Osmangazi'nin endüstriyel ve kültürel hafızasında çok özel bir yere sahip olan Tarihi Romangal İpek Fabrikası'nın geleceğine odaklanan bu anlamlı çalışmanın bir parçası olmaktan mutluluk duyuyoruz. Kültür politikalarının sadece kurumlarca değil, o kentte yaşayan, üreten ve kültürel hayatın parçası olan bireylerle birlikte geliştirilmesi gerektiği görüşündeyiz.

Romangal Katılımcı Yönetişim Projesi, bu yaklaşımı somut bir şekilde hayata geçirme potansiyeline sahip bir çalışmadır. Burada sadece bir binanın restorasyonuna tanıklık etmiyoruz; aynı zamanda bir mekanın geçmişiyle nasıl bağ kurabileceğini, mekanın hafızasını taşıyan insanların bu dönüşüm sürecine nasıl dahil edilebileceğini ve geleceğe dair kararların nasıl ortaklaşa alınabileceğini yönetiyoruz.

Üretim geçmişine tanıklık eden ustaların ve işçilerin deneyimlerinin belgelenmesi ile ipek zanaatinin genç kuşaklara aktarılması projenin en güçlü yönlerinden biridir." şeklinde değerlendirmelerde bulundu. Konuşmaların ardından Osmangazi Belediyesi Romangal Projesi Koordinatörü Y.

Mimar Ece Elçi ile Ankara Aks Derneği Kurucu Ortağı ve Sanat Tarihçisi Cemre Gökpınar sahneye çıkarak projenin kapsamı, hedefleri ve izlenecek yol haritası hakkında katılımcıları bilgilendirdi. İstanbul Kültür Sanat Vakfı tarafından 2023 yılında başlatılan Ortaklaşa: Kültür, Diyalog ve Destek Programı, 2026-2029 yıllarını kapsayan ikinci döneminde uluslararası ortaklıklarla çalışmalarını sürdürmeye devam ediyor.

Avrupa Birliği tarafından desteklenen programda, Avrupa'nın kültür politikaları ve savunuculuk ağlarından Culture Action Europe (CAE) ortak, Marmara Belediyeler Birliği (MBB) ise iştirakçi olarak yer alıyor. İlk döneminde 1,3 milyon avro hibe desteğiyle 13 farklı projeye katkı sağlayan bu program, yerel yönetimler ile sivil toplum kuruluşları arasında kalıcı ve güçlü iş birliklerinin geliştirilmesini temel amaç olarak belirliyor.

Romangal'ın Geleceği Ortak Akıl ve Katılımcı Yönetimle ŞekillenecekKatılımcı yönetim anlayışının esas alındığı bu projede, tarihi fabrikanın geleceği; eski çalışanlar, bölge sakinleri, zanaat ustaları, sanatçılar, gençler ve sivil toplum temsilcilerinin aktif katkılarıyla belirlenecek. Gerçekleştirilecek çalıştaylar, saha araştırmaları ve ortak tasarım etkinlikleri aracılığıyla merkezin kullanım alanları netleştirilirken, sözlü tarih çalışmaları ile fabrikanın üretim geçmişi kayıt altına alınacak.

Oluşturulacak dijital hafıza arşivi ve hazırlanan belgesellerle bu zengin birikim gelecek nesillere aktarılacak. Ayrıca farklı kurumların ve kullanıcıların temsil edildiği Romangal Yönetişim Komisyonu'nun kurulmasıyla merkezin katılımcı ve sürdürülebilir bir yönetim anlayışıyla idare edilmesi hedefleniyor.

Projenin ilk katılımcı buluşması, 12-13 Aralık 2026 tarihlerinde Bursa'da gerçekleştirilecek. Kültür ve sanat temsilcileri, sivil toplum kuruluşları ile yerel paydaşların bir araya geleceği bu programda, Romangal'ın gelecekteki kullanım alanlarına ve yürütülecek kültürel faaliyetlere dair sunulan öneriler değerlendirilecek.