MSÜ Rektörü Afyoncu’dan vakanüvis Ahmed Lütfi Efendi değerlendirmesi

Paylaş Kaydet En Son Dakika Google'da tercih edilen kaynak MSÜ Rektörü Afyoncu’dan vakanüvis Ahmed Lütfi Efendi değerlendirmesi Güncel Haber — Milli Savunma Üniversitesi (MSÜ) Rektörü Prof. Dr. Erhan Afyoncu, Osmanlı'nın dört padişah dönemini kapsayan 51 yıllık tarihini kaleme alan vakanüvis Ahmed Lütfi Efendi'nin, tarihçiliğinin yanı sıra edebiyat, şiir ve bürokrasi alanlarındaki çalışmalarıyla çok yönlü bir Osmanlı aydını olduğunu belirtti.

Osmanlı'nın en çalkantılı dönemlerinden Tanzimat, 2. Mahmud ve Sultan Abdülaziz dönemlerini kapsayan 1825-1876 dönemindeki 51 yıllık süreci kaleme alan vakanüvis Ahmed Lütfi Efendi'nin anısına "Dört Padişah Bir Tarihçi: Vak'anüvis Ahmed Lütfi Efendi Sempozyumu" düzenlendi.

Taksim'deki Atatürk Kültür Merkezi'nde gerçekleştirilen sempozyum öncesinde açıklamalarda bulunan Afyoncu, Ahmed Lütfi Efendi'nin Osmanlı tarihinin en çalkantılı dönemlerinden birine tanıklık ettiğini söyledi.

Osmanlı'nın sondan bir önceki vakanüvisi olan Ahmed Lütfi Efendi'nin 1825 ve 1876 yılları arasındaki 51 yıllık dönemi yazdığını aktaran Afyoncu, bu sürecin 4 padişahın saltanatını kapsadığına dikkati çekti.

Ahmed Lütfi Efendi'nin, Osmanlı tarihçiliğinin önemli isimlerinden Ahmet Cevdet Paşa'nın ardından vakanüvislik görevini üstlenmesi nedeniyle yeterince tanınmadığını dile getiren Afyoncu, "Ahmed Lütfi Efendi, Ahmet Cevdet Paşa gibi Osmanlı vakanüvisliğinin en üst mertebesindeki bir kişiden sonra geldiği için gölgede kalmıştır. Rahmetli İlber Ortaylı da doktora tezinde onun eserini kullanmış ve önemini hep belirtmiştir." ifadelerini kullandı.

Ahmed Lütfi Efendi'nin eserlerinin bir bölümünün Osmanlı döneminde basıldığını, diğer bölümünün ise Cumhuriyet döneminde yeni harflere aktarıldığını belirten Afyoncu, tarihçinin eserinin Yeditepe Yayınevi tarafından bugünün Türkçesiyle 6 cilt halinde okuyucularla buluşturulduğunu söyledi.

Osmanlıca kaleme alınan tarih kaynaklarından ağırlıklı olarak alanında uzman araştırmacıların yararlanabildiğini belirten Afyoncu, bu durumun tarihe ilgi duyan geniş kitlelerin eserlere erişimini zorlaştırdığını ifade etti.

Tarih kaynaklarını daha fazla okuyucuyla buluşturmayı amaçladıklarını dile getiren Afyoncu, "İşin uzmanı tarihçiler orijinal kaynakları kullanabiliyorlar fakat günümüzde tarihe meraklı herhangi birisi bunu okuyamıyor. Biz de Osmanlı tarihlerini günümüz Türkçesine aktarmak için yola çıktık.

Naima Tarihi ile ilk vakanüvisten başladık. Lütfi Tarihi de 6 cilt olarak günümüz Türkçesiyle yayımlandı." bilgisini verdi.

Afyoncu, sempozyumda Ahmed Lütfi Efendi'nin yalnızca tarihçiliğinin değil, hayatının, aile ilişkilerinin ve farklı alanlarda kaleme aldığı eserlerinin de ele alınacağını bildirdi.

"Ahmed Lütfi Efendi sadece bir tarihçi değil, bürokrat, şair, edebiyatçı, ulema, kazaskerlik yapmış, Hicaz'a gitmiş, Anadolu'ya gitmiş, müfettişlik yapmış." diyen Afyoncu, "Mezarlıklarla ilgili risale yazmış, Kuleli vakasıyla ilgili risale yazmış, Sultan Abdülaziz'in ölmesiyle ilgili bir risale yazmış. Çok değişik alanlarda şiirleri, çalışmaları olan bir Osmanlı aydını.

Mesela Robinson Crusoe tercümesi var. Sempozyumda, çok değişik alanlarda Ahmed Lütfi Efendi'nin Ahmet Cevdet Paşa'nın gölgesinde kalan hayatı, tarihçiliği aydınlatılacak." ifadelerini kullandı.

Vakanüvislerin Osmanlı'nın resmi tarihçileri olduğunu ve bu kurumun 1590'lı yıllardan itibaren faaliyet gösterdiğini kaydeden Afyoncu, tarihçilerin kendi dönemlerinin insanları olmaları nedeniyle tamamen objektif kalmalarının mümkün olmadığını söyledi.

Bununla birlikte Ahmed Lütfi Efendi'nin eserlerinde dönemin bazı devlet uygulamalarını eleştirdiğini gördüklerini belirten Afyoncu, bu değerlendirmelerin eserin yayımlanmasıyla daha görünür hale geldiğini dile getirdi.

Osmanlı döneminde Arap harfleriyle yaklaşık 35 bin kitabın basıldığını belirten Afyoncu, bunların önemli bir bölümünün bugünün insanının anlayabileceği Türkçeye aktarılması gerektiğini vurguladı.

Bu tür yayınların tarih meraklılarının kaynaklara erişimini kolaylaştıracağını ifade eden Afyoncu, Naima Tarihi ve Koçi Bey risalelerinin ardından Ahmet Cevdet Paşa'nın meşhur tarihinin de bugünün Türkçesinde yayımlanmasının planlandığını bildirdi.

Ahmed Lütfi Efendi'nin 7. kuşak torunu Mehmet Berke Merter de dedesinin eserlerinin bugünün Türkçesine aktarılmasından ve adına sempozyum düzenlenmesinden duyduğu memnuniyeti dile getirdi.

Ailesinden kendisine emanet edilen el yazması Hicaz Seyahatnamesi'ni Mümin Yıldıztaş ile birlikte yayımladıklarını belirten Merter, dedesinin babasından kalan Doğu ve Filistin cephelerine ilişkin savaş günlüklerini de fotoğraf albümüyle okuyucularla buluşturduklarını anlattı.

Merter, Prof. Dr. Erhan Afyoncu'nun Ahmed Lütfi Efendi'nin eserlerinin bugünün Türkçesine aktarılması yönündeki önerisinin projeye ilham verdiğini ifade ederek, "Ben de o fikirden yola çıkarak yayıncımızla bu projeyi yürüttük.

Yani ben destekte bulundum. Kitaplar Mehmet Ali Kahraman hocamız tarafından günümüz Türkçesine çevrildi. Kitapların tekrar daha geniş kitleler tarafından okunabilmesini arzu ediyoruz. İnşallah bu sempozyumun ve kitapların ülkemizin tarihçiliğine güzel katkıları olur." diye konuştu.