Türkiye’nin yapay zeka yol haritası: 5 milyon kişiye eğitim hedefi

Sanayi ve Teknoloji Bakanı Mehmet Fatih Kacır, yapay zekanın üretimden sağlığa, eğitimden ulaşıma kadar hayatın her alanını yeniden şekillendirdiğini belirterek, teknolojinin yalnızca ekonomik değer üzerinden ele alınamayacağını söyledi. Kacır, yapay zekada güven, etik, insan denetimi, mahremiyet ve adalet ilkelerinin temel alınması gerektiğini vurguladı. KACIR: TEKNOLOJİ TOPLUMLARIN REFAHINA VE ÜLKELERİN KALKINMASINA YÖN VERİYOR Bahçeşehir Üniversitesinde düzenlenen "Kurumlarda Yapay Zeka Güvenlik Entegrasyon ve Ekonomik Değer Zirvesi"nde konuşan Sanayi ve Teknoloji Bakanı Mehmet Fatih Kacır, teknolojinin tarihin hiçbir döneminde olmadığı kadar toplumların refahına ve ülkelerin kalkınmasına yön verdiğini söyledi. Kacır, üretim modellerinden bireysel yaşam pratiklerine kadar hemen her alanda kapsamlı bir yeniden yapılanmayı beraberinde getiren köklü devrimin merkezinde bugün yapay zekanın yer aldığını ifade etti. Büyüyen veri hacmi, yükselen hesaplama kapasitesi ve gelişen analiz kabiliyetleriyle yapay zeka teknolojilerinin veriyi öngörüye, akla ve stratejik avantaja dönüştürmeye imkan tanıdığını belirten Kacır, yapay zekanın kamu otoritelerinden ekonominin bütün işleyişine kadar geniş bir alanda etkili olduğunu kaydetti. Kacır, yapay zekanın kamu otoritelerinin ihtiyaçları daha erken tespit etmesine, kaynakları daha etkin kullanmasına ve hizmetleri vatandaşların beklentilerine göre geliştirmesine imkan tanıdığını söyledi. Yapay zekanın yatırım kararlarından üretim süreçlerine, tedarik zincirlerinden pazarlama stratejilerine kadar ekonominin bütün işleyişini yeniden şekillendirdiğini de ifade etti. YAPAY ZEKA DÜNYA EKONOMİSİNE YILLIK 4,4 TRİLYON DOLAR KATKI SUNABİLİR Bakan Kacır, yapay zekanın ekonomik potansiyeline ilişkin şu değerlendirmelerde bulundu: "Gerçekleştirilen çalışmalar, yapay zekanın sahip olduğu potansiyelle dünya ekonomisine her yıl 4,4 trilyon dolara varan bir katkı sunabileceğini ifade ediyor. Kuşkusuz, yapay zekanın üretimden sağlığa, eğitimden ulaşıma hayatın her alanına uzanan etkisini yalnızca ekonomik değer üzerinden değerlendirmek bize sınırlı bir bakış açısı sunar. Yapay zekanın sunduğu imkanlardan en üst düzeyde faydalanırken, beraberinde getirdiği riskleri de doğru tespit etmek ve bu risklere karşı etkin önlemler almak durumundayız." Kacır, kritik altyapı üstünlüğüne ve devasa küresel platformları kontrol etme kapasitesine sahip ülkeler ile dünyanın geri kalanı arasında artan uçurumun oluşturabileceği yeni ve derin kutuplaşmaların göz ardı edilemeyeceğini belirtti. KACIR: ÜLKELERE VERİ TARLASI OLMA ROLÜ BİÇİLİYOR Mevcut dijital düzene ilişkin değerlendirmelerde bulunan Kacır, sözlerini şöyle sürdürdü: "Kritik altyapı üstünlüğü ve devasa küresel platformları kontrol etme kapasitesine sahip ülkeler ile dünyanın geri kalanı arasında artan uçurumun kapı araladığı yeni ve derin kutuplaşmaları asla göz ardı edemeyiz. Mevcut düzende verisine sahip çıkamayan, kendi modelini geliştiremeyen, kendi dijital altyapısını kuramayan ülkelere başkalarının algoritmalarını besleyen, başkalarının zenginliğine ham madde taşıyan birer veri tarlası olma rolü biçildiği şüphesiz." YAPAY ZEKADA BAĞLAYICI KÜRESEL ZEMİN HENÜZ OLUŞMADI Yapay zekanın güvenli, adil, etik ve sorumlu biçimde kullanımı konusunda dünyadaki tüm tarafların üzerinde mutabık kaldığı bağlayıcı ve hakkaniyetli bir küresel zeminin henüz oluşmadığını dile getiren Kacır, bu boşluğun etkilerinin her geçen gün yeni örneklerle görüldüğünü söyledi. Kacır, "Her geçen gün, bu boşluğun derin etkilerini gösteren yeni vakalarla karşı karşıyayız. Nitekim geçtiğimiz aylarda, güvenlik testlerine tabi tutulan gelişmiş yapay zeka sistemlerinin, kendileri için oluşturulan izole test ortamının sınırlarını aşarak internete eriştiğine ve üçüncü taraf sistemlere yetkisiz biçimde sızdığına şahit olduk." diye konuştu. DERİN SAHTECİLİK VE SENTETİK İÇERİK UYARISI Bakan Kacır, derin sahtecilik teknolojileri, yapay zekayla üretilen sentetik içerikler ve ön yargılı algoritmaların hakikat ile yanılsama, adalet ile meşrulaştırma arasındaki çizgiyi giderek belirsizleştirdiğini ifade etti. Yaygın biçimde kullanılan yapay zeka modellerinin tek tipleştirici doğasının da farklı toplumların hafızasının, değer dünyasının, dil ve kültür zenginliğinin ve hayat tecrübesinin göz ardı edildiği bir dijital geleceğin kapılarını araladığını söyledi. KACIR: HİÇBİR ALGORİTMA İNSANIN AHLAKİ VE HUKUKİ SORUMLULUĞUNU ORTADAN KALDIRAMAZ Kacır, yapay zekanın askeri amaçlarla kullanımına ilişkin şu ifadeleri kullandı: "Yanı başımızda, Gazze'de ise yapay zekanın saldırı hedeflerinin belirlenmesinde kullanılması ise ahlaki pusulası olmayanların elinde bu teknolojinin nasıl bir yıkım aracına dönüşebildiğinin açık ispatı niteliğindedir. Hiçbir algoritma, insanın ahlaki ve hukuki sorumluluğunu ortadan kaldıramaz." Hiçbir teknolojik üstünlüğün sivillerin yaşam hakkının yok sayılmasının utancını örtemeyeceğini vurgulayan Kacır, teknolojinin insanı merkeze alan bir anlayışla şekillendirilmesi gerektiğini belirtti. TEKNOLOJİ İNSANLIK İÇİN ADALET VE MERHAMET İLKELERİYLE ŞEKİLLENDİRİLMELİ Kacır, sözlerini şöyle sürdürdü: "İnsanı merkeze almayan, adaleti gözetmeyen, mahremiyeti korumayan bir zeminde geliştirilen teknoloji insanlığın hayrına netice üretemez. Teknolojiyi insanlık için adalet ve merhamet ilkeleriyle şekillendirmek, medeniyet anlayışımızın bize yüklediği bir sorumluluktur. Cumhurbaşkanı'mız Sayın Recep Tayyip Erdoğan'ın liderliğinde, Milli Teknoloji Hamlesi vizyonuyla yapay zekayı vatandaşlarımız ve tüm insanlık için bir refah vesilesine dönüştürecek iradeye ve birikime sahibiz. Bu birikimin temellerini, son 23 yılda adım adım inşa ettiğimiz araştırma, yenilik ve üretim ekosistemiyle attık." KOSGEB YAPAY ZEKA KREDİ PROGRAMI UYGULAMAYA ALINDI Yapay zeka çözümleriyle KOBİ'lere maliyet ve rekabet avantajı sağlamak üzere KOSGEB Yapay Zeka Kredi Programı'nı uygulamaya aldıklarını hatırlatan Kacır, gençlere yönelik programlara da değindi. Kacır, "Dünyanın en büyük teknoloji festivali TEKNOFEST, Milli Teknoloji Uzmanlık Programları, Deneyap Teknoloji Atölyeleri, Sektör Kampüste Programları, Yapay Zeka ve Teknoloji Akademisi gibi uygulamalarla gençlerimizi yapay zeka çağının gerektirdiği yetkinliklerle buluşturuyoruz." ifadelerini kullandı. 2026-2030 TÜRKİYE YAPAY ZEKA EYLEM PLANI DEVREYE ALINDI Kacır, yapay zekanın Türkiye'nin kalkınmasında öncü konuma taşınmasının ekosistem aktörlerinin yakın iş birliği ve ortak hedefler etrafında buluşmasıyla mümkün olacağını söyledi. Bu anlayışla kamu, özel sektör ve akademi çevresinden uzmanların yanı sıra toplumun her kesiminden vatandaşların görüş ve önerilerinin dikkate alındığını belirten Kacır, 2026-2030 Türkiye Yapay Zeka Eylem Planı ile önümüzdeki dönemin yol haritasının ortaya konulduğunu ifade etti. Kacır, şunları kaydetti: "Yapay zekayı, ülkemizin kalkınmasında öncü konuma taşımamız, ekosistem aktörlerinin yakın dirsek temasıyla, ortak vizyon ve hedefler etrafında buluşmasıyla mümkündür. Bu anlayışla kamu, özel sektör ve akademi çevresinden uzmanların yanı sıra yediden yetmişe toplumumuzun her kesiminden vatandaşlarımızın görüş ve önerilerini dikkate alarak hazırladığımız 2026-2030 Türkiye Yapay Zeka Eylem Planı'yla önümüzdeki dönemin yol haritasını ortaya koyduk.'Fark Et, İstifade Et, Üret ve Yönet' olmak üzere dört temel eksen üzerine inşa ettiğimiz planımız kapsamında, yapay zeka ekosistemimizi güçlendirecek 16 eylemi ve 2030 yılına yönelik somut hedeflerimizi belirledik." 5 MİLYON VATANDAŞA YAPAY ZEKA EĞİTİMİ HEDEFİ Kacır, 81 şehirde kurulacak Yapay Zeka Okuryazarlığı Atölyeleriyle iki yıl içinde 5 milyon vatandaşa erişileceğini açıkladı. Türkiye'nin yapay zeka alanındaki insan kaynağını güçlendirmeye yönelik hedeflere de değinen Kacır, 10 bin ileri düzey yapay zeka uzmanı ve 100 bin yapay zeka uygulama profesyoneli yetiştirileceğini söyledi. YAPAY ZEKA KUPONLARIYLA KOBİ’LERE DESTEK VERİLECEK Yapay zeka kuponlarıyla KOBİ'lerin ihtiyaç duydukları teknolojilere erişimini kolaylaştıracaklarını ifade eden Kacır, sağlık, enerji ve akıllı üretim başta olmak üzere öncelikli alanlarda yenilikçi fikirlerin sahada test edilmiş ürünlere dönüşmesine destek olacaklarını belirtti. YAPAY ZEKA İÇİN DÜZENLEYİCİ DENEY ALANLARI KURULACAK Kacır, öncelikli sektörlerde kurulacak düzenleyici deney alanlarıyla girişimcilerin yenilikçi çözümlerini güvenli ve öngörülebilir şartlarda test edebileceklerini söyledi. Kacır, "Bu deney alanlarından elde edeceğimiz tecrübe düzenlemelerimizi geliştirmek ve başarılı uygulamaların yaygınlaşmasını sağlamak için referans noktası olacak ki burada hukukçulara da büyük görev düşecek." dedi. KACIR: GÜVEN VERMEYEN HİÇBİR YAPAY ZEKA UYGULAMASI GENİŞ KABUL GÖREMEZ Yapay zeka uygulamalarında güven unsurunun önemine dikkati çeken Kacır, şu ifadeleri kullandı: "Şüphesiz, kullanıcılarına ve paydaşlarına güven vermeyen hiçbir yapay zeka uygulamasının geniş kabul görmesi mümkün değildir. Bu nedenle eylem planımızda güveni, bütün eksenleri besleyen ortak bir zemin olarak ele aldık." SAĞLIK, EĞİTİM VE İSTİHDAMDA İNSAN DENETİMİ ESAS OLACAK Kamu olarak sağlık, eğitim ve istihdam gibi vatandaşların hayatını doğrudan etkileyen alanlarda sistemlerin muhtemel etkilerinin kullanıma sunulmadan önce değerlendirilmesini esas alacaklarını belirten Kacır, insan denetiminin ve teknik güvenlik testlerinin bu süreçlerin ayrılmaz bir parçası haline getirileceğini kaydetti. ULUSAL YAPAY ZEKA ETİK KURULU OLUŞTURULACAK Kacır, oluşturulacak Ulusal Yapay Zeka Etik Kurulu'nun mahremiyetin korunması, ayrımcılığın önlenmesi ve çocukların güvenliği başta olmak üzere geliştiricilere ve kurumlara rehberlik edeceğini söyledi. Ortak ilkelerin uygulamada karşılığı olan rehberlerle somutlaştırılacağını belirten Kacır, hakların korunduğu, sorumlulukların açıkça tanımlandığı ve yeniliğin önünün açıldığı bir dijital geleceğin inşasında hukukçuların katkısını son derece kıymetli bulduklarını ifade etti. TÜRKİYE YAPAY ZEKA DEVRİMİNİN FIRSATLARINDAN EN ÜST DÜZEYDE YARARLANACAK Kacır, konuşmasını şu sözlerle tamamladı: "Bizim ilkemiz bellidir, teknoloji, insanlığın refahına hizmet ettiği, insanın haklarını ve onurunu koruduğu ölçüde değer taşır. Sayın Cumhurbaşkanı'mızın liderliğinde, adalet ve merhameti her platformda savunan Milli Teknoloji Hamlesi'yle bilim ve teknolojide iddiasını her geçen gün daha da büyüten bir ülke olarak, Türkiye'nin, yapay zeka devriminin sunduğu ekonomik değerden ve çok yönlü fırsatlardan en üst düzeyde istifade etmesini sağlayacağız."