ABD'den Türkiye'ye 100 Tarihi Eser: Boubon Heykelleri Yurduna Döndü

Türkiye'nin kültürel mirasını koruma ve yurt dışına kaçırılan eserleri geri getirme çalışmaları kapsamında, Amerika Birleşik Devletleri'nden getirilen 100 adet tarihi eser, İstanbul Arkeoloji Müzeleri'nde düzenlenen bir törenle kamuoyuna tanıtıldı. Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy'un katılımıyla gerçekleşen etkinlikte, aynı zamanda Burdur'daki Boubon Antik Kenti'nden yasa dışı yollarla çıkarılan bronz heykellerin hikayesini konu alan 'Kaçış Yok: Boubon' adlı özel bir sergi de ziyarete açıldı.

İade sürecinin başarısında, Manhattan Bölge Savcılığı ve Amerikan İç Güvenlik Soruşturmaları Birimi (HSI) ile kurulan yakın iş birliği temel rol oynadı. Bakan Ersoy, mayıs ayında bir müzayede evinin Anadolu kökenli eserleri satışa çıkarma hazırlığında olduğunun tespit edilmesi üzerine, bilimsel belge ve verilerin paylaşımıyla satışın durdurulduğunu ve eserlerin Türkiye'ye iadesinin sağlandığını ifade etti.

Manhattan Bölge Savcı Yardımcısı Matthew Bogdanos da törende hazır bulunarak, New York'ta kurulan Eser Kaçakçılığı Birimi aracılığıyla bugüne kadar 276'sı Türkiye'ye ait olmak üzere toplam 6 bin 452 yağmalanmış eserin kurtarıldığını belirtti. Türkiye'ye dönen eserler arasında, Tokat'ın Erbaa ilçesindeki Horoztepe bölgesine ait 40 parça büyük önem taşıyor.

Milattan önce 2300-2000 yıllarına tarihlenen, Erken Tunç Çağı'na ait törensel müzik aletleri, silahlar ve metal kaplar, dönemin ileri metal işçiliğini gözler önüne seriyor. Ayrıca, Burdur'un Düver köyü kökenli, Arkaik Dönem'e (M.Ö.

6. yüzyıl) ait 44 pişmiş toprak mimari levha da koleksiyona dahil edildi. Bu levhaların, dönemin mimari yapılarında çatı ve kaplama düzenlerinde kullanıldığı tespit edildi. İade edilen parçalar arasında yer alan Aphrodisias Antik Kenti kökenli bir portrenin geri dönüşünde, 1976 tarihli bir olay yeri tutanağı kilit rol oynadı.

Bakanlık uzmanlarının arşiv kayıtları üzerinden yürüttüğü incelemelerde, tutanaktaki 'tespit edilenler dışında başka eserlerin de çalındığı' ifadesi, Türkiye'nin haklılığını kanıtlayan temel belgelerden biri oldu. Koleksiyonda ayrıca tiyatro maskları ve tanrıça heykelcikleri gibi farklı kültürel objeler de yer alıyor.

Boubon Antik Kenti'nden 1960'lı yıllarda kaçak kazılarla çıkarılan ve parçalanarak farklı ülkelere dağıtılan bronz heykellerin izi, yıllar süren titiz bir çalışmayla sürüldü. Prof. Dr. Jale İnan'ın bilimsel araştırmaları, gazeteci Özgen Acar'ın dosyayı gündemde tutan çalışmaları ve uluslararası medyanın katkılarıyla heykellerin parçaları bir araya getirildi.

Bakan Ersoy, bu iadelerin 2022'den bu yana devam eden sistemli bir sürecin parçası olduğunu vurguladı. Kültür ve Turizm Bakanlığı, iade edilen bu eserlerin İstanbul Arkeoloji Müzeleri koleksiyonundaki diğer parçalarla bütünleştirilmesi için özel bir proje hazırlığına başladı.

Yetkililer, kültürel mirasın korunmasının sadece iade süreçleriyle değil, aynı zamanda uluslararası şeffaf ticaret ve koleksiyoncuların eser geçmişini araştırmasıyla mümkün olabileceğini vurguluyor.