TCMB Başkanı Karahan: "Savaşın seyrine ilişkin belirsizliklerin sürmesi ve enerji fiyatlarının daha uzun süre yüksek kalacağı beklentisi enflasyon tahminlerini yukarı yönlü etkiledi

Türkiye Cumhuriyeti Merkez Bankası (TCMB) Başkanı Fatih Karahan, savaşın seyrine ilişkin belirsizliklerin sürmesi ve enerji fiyatlarının daha uzun süre yüksek kalacağı beklentisinin enflasyon tahminlerini yukarı yönlü etkilediğini belirterek,... Türkiye Cumhuriyeti Merkez Bankası (TCMB) Başkanı Fatih Karahan, savaşın seyrine ilişkin belirsizliklerin sürmesi ve enerji fiyatlarının daha uzun süre yüksek kalacağı beklentisinin enflasyon tahminlerini yukarı yönlü etkilediğini belirterek, "2026 yıl sonu enflasyon tahminimizi yüzde 29,5 olarak yukarı yönlü güncelledik.

Enflasyonun 2027 yıl sonunda ara hedeflerimiz olan yüzde 21'e, 2028 yıl sonunda yüzde 13,5'e, 2029 yıl sonunda yüzde 9'a geriledikten sonra orta vadede enflasyon hedefi olan yüzde 5 seviyesinde istikrar kazanacağını öngörüyoruz" dedi.

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Başkanı Fatih Karahan, 2026 yılının son Enflasyon Raporu sunumunda Türkiye ekonomisinin mevcut görünümüne, enflasyonla mücadele sürecine ve önümüzdeki döneme ilişkin beklentilere dair önemli mesajlar verdi. Jeopolitik gelişmeler, enerji arzına yönelik riskler ve küresel tedarik zincirlerinde yaşanan aksaklıkların enflasyon üzerindeki baskıyı artırdığına dikkat çeken Karahan, bu gelişmeler doğrultusunda 2026 yıl sonu enflasyon tahmininin yüzde 29,5'e yükseltildiğini açıkladı.

Merkez Bankası 2027 yılı enflasyon ara hedefini yüzde 21, 2028 yılı hedefini yüzde 13,5 ve 2029 yılı hedefini yüzde 9 olarak belirlerken; orta vadede enflasyonun yüzde 5 seviyesinde istikrar kazanmasını öngördü. Karahan, özellikle enerji ve gıda fiyatlarındaki yükselişin enflasyon tahminleri üzerinde yukarı yönlü baskı oluşturduğunu vurguladı.

"Dış talebin 2026 yılı için zayıf olacağı; 2027 yılında ise bir miktar toparlanacağı doğrultusundaki öngörümüzü koruyoruz"

Küresel tedarik zincirlerindeki aksamaların sürmesine rağmen enerji fiyatlarının önceki rapor dönemi ve savaş öncesi seviyenin üzerinde kalmaya devam ettiğini belirten Karahan, şunları söyledi:

"Son dönemdeki veriler, enflasyonun ana eğilimindeki iyileşmenin belirginleştiğine işaret ediyor. Temel mal enflasyonu da maliyet baskılarına rağmen düşük seyrediyor. Bu gelişmede sıkı para politikamızın talep şartları üzerindeki etkisi önemli rol oynuyor.

Bununla birlikte jeopolitik gelişmelerin yol açtığı arz yönlü şoklar, manşet enflasyondaki düşüşü sınırlıyor. Bu durumun devam etmesi, enflasyon görünümüne ilişkin yukarı yönlü riskleri canlı tutuyor ve ihtiyatlı bir duruş gerektiriyor.

Dezenflasyonun devamını ve enflasyonun ara hedeflerimizle uyumlu şekilde gerilemesini sağlayacak sıkı para politikası duruşumuzu sürdüreceğiz. Eylül ve ekim aylarında ham petrol ve doğal gaz fiyatlarında belirgin yükseliş yaşandı.

ABD seçimleri sonrası çatışmaların tekrar şiddetleneceği yönündeki beklentiler zayıflarken, düşen risk primi de fiyatlara yansıdı. Bu düşüşe rağmen enerji fiyatları hem önceki rapor döneminin hem de savaş öncesi seviyenin üzerinde kalmaya devam etti.

Fiyatlardaki oynaklık sürerken, her iki yönde de risklerin olduğunu değerlendiriyoruz. Küresel tedarik zincirlerindeki aksamalar sürüyor. Eylül ayındaki gelişmeler sonrasında Hürmüz Boğazı'na alternatif ticaret yollarındaki riskler arttı.

Ticaret rotalarının uzaması ve sigorta maliyetlerindeki artışlar, navlun maliyetlerini önemli ölçüde yukarı çekti. Kasım ayındaki gelişmeler ise sınırlı bir düşüş sağladı. Gelinen noktada alternatif güzergâhların kapasite sınırları, bölgesel saldırı riskleri, yüksek lojistik maliyetleri ve azalan stoklar enerji fiyatlarını olumsuz etkilemeye devam ediyor.

Bütün bu gelişmelere bağlı olarak ithalat fiyatlarında enerji kaynaklı yüksek seyir sürüyor. Ülkelerin büyüme görünümleri jeopolitik gelişmelerden ve teknoloji yatırımlarından etkilenme düzeylerine göre farklılık gösteriyor.

Türkiye'nin dış talep görünümü ise, bölgeyle güçlü ticaret bağları nedeniyle olumsuz etkilenirken, diğer bazı önemli ticaret ortaklarında görece iyileşen büyüme görünümünden olumlu etkileniyor. Bu çerçevede dış talebin 2026 yılı için zayıf olacağı; 2027 yılında ise bir miktar toparlanacağı doğrultusundaki öngörümüzü koruyoruz."

"Altın hariç perakende satışların büyümesindeki yavaşlamanın üçüncü çeyrekte de devam ettiğini görüyoruz"

Yurt içi makroekonomik gelişmelere ilişkin değerlendirmeleri aktaran Karahan, "Yılın ikinci çeyreğinde büyüme yıllık yüzde 2,3 oranında gerçekleşerek yavaşladı. Nitekim nihai yurt içi talep belirgin şekilde ivme kaybederken, net ihracat yıllık büyümeye pozitif katkı verdi.

İkinci çeyrekte kuvvetli artış gösteren sanayi üretiminin üçüncü çeyrekte azaldığını, oynaklığı yüksek sektörler dışlandığında da benzer şekilde gerilediğini görüyoruz. Diğer yandan hizmet üretimi ağustos ayı itibarıyla üçüncü çeyrekte arttı.

Üçüncü çeyrekte manşet işsizlik oranı yataya yakın seyrediyor. İşsizlik oranı geçmiş dönem ortalamalarının oldukça altında olsa da geniş tanımlı göstergeler daha az sıkı bir işgücü piyasasına işaret ediyor. Altın hariç perakende satışların büyümesindeki yavaşlamanın üçüncü çeyrekte de devam ettiğini görüyoruz.

Kart harcamalarının birkaç çeyrek boyunca yataya yakın seyretmesi de talepteki yavaşlamayı teyit ediyor. Önümüzdeki dönemde talep şartlarında dezenflasyonist görünümün korunacağını öngörüyoruz" dedi.

Artan enerji fiyatlarının olumsuz etkisine rağmen enerji hariç dış ticaret dengesindeki iyileşmeye dikkat çeken Karahan, şu ifadelere yer verdi:

"Küresel ticaret ve jeopolitik şartlardaki zorluklara rağmen ihracat ikinci ve üçüncü çeyrekte olumlu bir performans sergiledi. Üçüncü çeyrekte altın ve enerji dengelerindeki iyileşme dış ticarete olumlu katkı verirken, iç talepteki zayıf seyrin de etkisiyle ithalat geriledi.

Bu çerçevede üçüncü çeyrekte azalan dış ticaret açığı, ekim ayında enerji fiyatlarındaki artış kaynaklı yükseldi. Jeopolitik gelişmelerin etkisiyle enerji ithalatı yukarı yönlü seyretmeye devam ediyor. Altın ve enerji hariç tutulduğunda ise ithalat yataya yakın seyrediyor.

Öte yandan iç talep şartları ile uyumlu olarak tüketim malı ithalatı ekim ayı itibarıyla üçüncü çeyrekteki seviyesinin altında gerçekleşirken, yatırım malı ithalatı mevcut seviyesini koruyor. Hizmet gelirlerinin önemli bir bileşeni olan turizmde savaşa rağmen genel görünümün bozulmadığını görüyoruz.

Yılın başından bu yana cari açık milli gelire oran olarak tarihi ortalamaların altında yatay bir seyir izliyor. Artan enerji fiyatlarının olumsuz etkisine rağmen enerji hariç dış ticaret dengesindeki iyileşme, bu dönemde 12 aylık birikimli cari açığın sınırlı olarak gerilemesinde rol oynuyor.

Enerji fiyatlarının yüksek seyri, artan enerji ithalatı ve zayıflayan dış talep kanallarıyla dış ticaret açığı üzerinde yukarı yönlü risk taşıyor. Diğer taraftan iç talepteki yavaşlama cari dengeyi destekliyor. Bu doğrultuda 2026 yılında cari açığın milli gelire oranının uzun dönem ortalamasının altında gerçekleşeceğini öngörüyoruz."

"Hizmet enflasyonundaki yavaşlama yıl boyunca devam ederken, temel mal enflasyonu düşük seyrini koruyor"

Merkez Bankası Başkanı Karahan, enflasyon görünümüne ilişkin şunları söyledi:

"Ekim ayında yıllık tüketici enflasyonu yüzde 29,8 olarak gerçekleşti. Yılın ilk aylarında yüksek seyreden gıda enflasyonuna ek olarak, şubat ayı sonunda başlayan jeopolitik gelişmeler nedeniyle oluşan arz yönlü baskılar dezenflasyon sürecinde ivme kaybına neden oldu.

Ekim ayı itibarıyla enerji grubu dışındaki tüm ana gruplarda yıllık enflasyon geçen yıla kıyasla geriledi. Hizmet enflasyonundaki yavaşlama yıl boyunca devam ederken, temel mal enflasyonu düşük seyrini koruyor. Gıda enflasyonu ise oynak bir seyir izliyor.

Buna karşılık enerji grubu diğer tüm gruplardan ayrışıyor. Bu grupta yıllık enflasyon her çeyrekte güçlenerek ekim ayında yüzde 51,4'e ulaştı. Dolayısıyla bu yıl dezenflasyon sürecindeki ivme kaybının esas olarak jeopolitik gelişmelerin enerji fiyatları üzerindeki etkisinden kaynaklandığını değerlendiriyoruz.

Enerji arzına ilişkin riskler savaşın etkisiyle arttı ve yurt içi enerji fiyatları olumsuz etkilendi. Bu dönemde akaryakıt, doğal gaz, tüp gaz ve kömür fiyatlarındaki artışlar öne çıktı. Enerjinin doğrudan maliyet unsuru olduğu ulaştırma hizmetlerinde fiyatlar yüzde 28 artarak hizmet grubu genelinin üzerinde seyretti.

Temel mallarda ise artış yüzde 11 ile sınırlı kaldı. Yılın ilk aylarında yüksek seyreden gıda enflasyonunun, dezenflasyon sürecindeki yavaşlamada etkili olduğunu görüyoruz. Ancak bu yıl daha ılımlı seyreden hava şartları sayesinde tarımsal üretimin toparlanmasıyla, gıda enflasyonu yılın ikinci yarısında geriledi.

Bununla birlikte taze meyve ve sebze fiyatları, gıda enflasyonunda dalgalanmalara neden oluyor. Aylık enflasyon verileri dönemsel kaymalar ya da bir kerelik arz şokları gibi geçici unsurlar nedeniyle oynaklık gösterebiliyor.

Bu nedenle para politikası kararlarımızı tek bir aylık veriye göre değil; birkaç aylık dönemde ortaya çıkan eğilime ve bunun ima ettiği enflasyon görünümüne bakarak şekillendiriyoruz."

"Para politikasındaki sıkı duruşumuzun katkısıyla enflasyon beklentilerindeki bozulmanın sınırlı kaldığını, talepteki zayıflama neticesinde enflasyonun ana eğiliminin gerilediğini görüyoruz"

Talepteki yavaşlama ve Türk lirasındaki ılımlı seyrin arz yönlü baskılara rağmen temel mal enflasyonundaki artışı sınırlandırdığını dile getiren Karahan, şu değerlendirmelerde bulundu:

"Temel mal grubunda yıllıklandırılmış yakın dönem eğilim yüzde 11,5 ile yıllık enflasyonun altına gerilemiş durumda. Talepteki yavaşlama ve Türk lirasındaki ılımlı seyir, arz yönlü baskılara rağmen temel mal enflasyonundaki artışı sınırladı.

Bu gelişmeler, sıkı para politikasının arz şoklarının enflasyona yansımalarını sınırlamadaki rolünü ortaya koyuyor. Savaşın etkisiyle mart-haziran döneminde yükselen ana eğilim, temmuz ayından itibaren gerilemeye başladı.

Yıllıklandırılmış ana eğilim ise, savaş döneminde yüzde 30'lar seviyesine çıkmıştı. Ekim ayı itibarıyla yüzde 23,7'ye gerileyerek yıllık enflasyonun yaklaşık 6 puan altına indi. Ana eğilimin yıllık enflasyonun altında seyretmesi, arz yönlü baskılar sönümlendikçe yıllık enflasyonun bu seviyelere yakınsayacağına işaret ediyor.

Bu gelişmeyi sıkı para politikası duruşumuzun talep ve fiyatlama davranışları üzerindeki etkilerinin bir yansıması olarak değerlendiriyoruz. Ana eğilimdeki bu iyileşmenin kalıcı olup olmayacağını belirleyecek unsurlardan biri ise, arz şoklarının ikincil etkileri açısından da yakından takip ettiğimiz enflasyon beklentileri.

Savaşın ilk dönemlerinde orta vadeli enflasyon görünümünü iki temel kanalın etkileyeceğini belirtmiştik. Bunlardan ilki enflasyon beklentilerindeki muhtemel bozulma, diğeri ise iktisadi faaliyetteki soğumaydı. Bu iki kanaldan hangisinin baskın çıkacağının ve enflasyon görünümünün ne yöne evrileceğinin para politikası duruşumuza bağlı olduğunu ifade etmiştik.

Geldiğimiz noktada para politikasındaki sıkı duruşumuzun katkısıyla enflasyon beklentilerindeki bozulmanın sınırlı kaldığını, talepteki zayıflama neticesinde enflasyonun ana eğiliminin gerilediğini görüyoruz."

"Artan jeopolitik riskler ve altın fiyatındaki gelişmeler sonucunda TL payında dalgalanmalar görülebiliyor"

Merkez Bankası'nın para politikası duruşuna ilişkin açıklamalarda bulunan Karahan, "Son dönemde kredi piyasasında görülen ılımlı seyir ve artan aktif kalitesi risklerini göz önünde bulundurarak kredi büyüme sınırlarını bir miktar genişlettik. Son olarak bankaların uzun vadeli finansman imkânlarını desteklemek ve piyasa mekanizmasının işlevselliğini artırmak amacıyla zorunlu karşılık maliyetlerini azalttık.

Ağustos ayında haftalık repo fonlamasına geçiş ve ekim ayındaki politika faizi indirimiyle ağırlıklı ortalama fonlama maliyeti toplam 400 baz puan geriledi. Bu değişimin mevduat ve kredi faizlerine büyük ölçüde yansıdığını görüyoruz.

Artan jeopolitik riskler ve altın fiyatındaki gelişmeler sonucunda TL payında dalgalanmalar görülebiliyor. Ancak sıkı para politikası duruşumuz ve destekleyici makro ihtiyati araç setimiz yurt içi yerleşiklerin TL mevduat tercihinin korunmasında etkili oldu.

Fon piyasasındaki gelişmeler sonrasında fonlardan çıkışlar büyük oranda mevduata yöneldi. 2025 yılı son çeyreğinde bilanço dönemi başta olmak üzere takvim etkileriyle kredi büyümesi hızlanmıştı. 2026 yılının ikinci yarısında kredi büyümesi belirgin bir şekilde yavaşladı.

Sonuç olarak şubat sonunda yüzde 35 olan toplam kredi büyümesi yüzde 20 civarına geriledi. Kur oynaklığı düşük seyrine devam ederken, son dönemde yurt içi ve yurt dışı finansal piyasalarda yaşanan gelişmelerin etkisiyle ülke kredi risk priminde sınırlı bir artış yaşandı.

27 Şubat'ta 210 milyar dolar olan brüt rezervler, 49 milyar dolar azalarak 6 Kasım itibarıyla 161 milyar dolar seviyesinde gerçekleşti. Rezervlerdeki bu azalışın 28 milyar dolarlık kısmı altın fiyatlarındaki gerilemeden kaynaklandı.

Swap hariç net rezervler aynı dönemde 50,4 milyar dolar azalışla 28 milyar dolar seviyesine geldi" diye konuştu.

"2026 yıl sonu enflasyon tahminimizi yüzde 29,5 olarak yukarı yönlü güncelledik"

Enflasyon tahminlerini oluştururken para politikasında sıkı duruşun korunduğu bir görünümün esas alındığına dikkat çeken Karahan, şu ifadeleri kullandı:

"Hürmüz Boğazı üzerinden enerji sevkiyatının normalleşmesine ilişkin beklentilerin zayıflaması ve bölgedeki gerilimlerin artması, petrol fiyatlarını yukarı yönlü etkiledi. Bu gelişmeleri dikkate alarak petrol fiyatı varsayımlarımızı 2026 ve 2027 yılları için yukarı yönlü güncelledik.

Öte yandan, doğal gaz fiyatlarındaki yükseliş petrol fiyatlarına göre daha belirgin oldu. Enerji arzındaki aksaklıklar, rafineri marjlarındaki artış ve yükselen taşımacılık maliyetleri de ithalat fiyatları üzerinde baskı oluşturuyor.

Bu çerçevede ithalat fiyatları varsayımlarımızı da her iki yıl için yukarı yönlü güncelledik.