Ticaret Bakanı Bolat İklim Politikaları ve Küresel Ekonomi İlişkisini Ele Aldı

Antalya’da İklim ve Ticaretin Geleceği Tartışıldı Antalya ilinde düzenlenen Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Konferansı (COP31) etkinlikleri dahilinde gerçekleştirilen "Uygulama için Küresel Çağrı: İklim Eylemi için Ticaretten Yararlanmak" başlıklı programda, Ticaret Bakanı Prof. Dr.

Ömer Bolat önemli açıklamalarda bulundu. Bakan Bolat, konuşması sırasında iklim politikalarının küresel ekonomi üzerinde yarattığı etkileri detaylandırarak, bu politikaların küresel ticaret sistemini tahrip etmemesi gerektiğinin altını çizdi.

Bakan, iklim hedeflerine ulaşmak için ticaret politikaları ve uluslararası iş birliğinin birer araç olarak kullanılmasının, açık ve dirençli küresel piyasaların korunması açısından kritik olduğunu ifade etti. Bu noktada Dünya Ticaret Örgütü (DTÖ) Genel Direktörü Dr.

Ngozi Okonjo-Iweala de sürece dahil olarak, ticaret ve çevre bakanlarının koordinasyon eksikliğinin temel sorunlardan biri olduğunu belirtti. Konferansın Organizasyonu ve Katılımcı Profili Türkiye'nin ev sahipliğinde 9-20 Kasım tarihleri arasında Antalya'da icra edilen COP31 kapsamında düzenlenen bu önemli oturum, Ticaret Bakanlığı tarafından organize edildi.

Programın fiziksel alanı olarak COP31 bölgesindeki Mavi Bölge'de yer alan Assos Salonu seçilirken, oturumun moderatörlüğünü DTÖ Genel Direktör Yardımcısı Jean-Marie Paugam üstlendi. Programın açılış konuşması Barbados Başbakanı Mia Mottley tarafından gerçekleştirilirken, oturum boyunca Ticaret Bakanı Prof.

Dr. Ömer Bolat, DTÖ Genel Direktörü Dr. Ngozi Okonjo-Iweala, COP30 Başkanı Büyükelçi André Aranha Corrêa do Lago ve Finlandiya Dış Ticaret ve Kalkınma Bakanı Ville Tavio konuşmacı olarak yer aldı. Toplantıda temel olarak uluslararası ticaretin iklim değişikliğiyle mücadeledeki fonksiyonu, yeşil dönüşüm süreçleri, finansmana erişim imkanları ve devletler arası iş birliği modelleri kapsamlı bir şekilde ele alındı.

Karbonsuzlaşmanın Ticari ve Üretim Boyutu Ticaret Bakanı Prof. Dr. Ömer Bolat, konuşmasında iklim değişikliği politikaları ile ticaret arasındaki organik bağın özellikle 2021 yılından itibaren çok daha belirgin hale geldiğini vurguladı.

Bolat, düşük karbonlu bir ekonomiye geçişin sadece çevresel bir değişim değil, aynı zamanda uluslararası üretim, yatırım ve ticaret alanlarında devasa bir dönüşümü tetiklediğini belirtti. Karbonsuzlaşma ve karbon emisyonlarının azaltılması gibi konuların artık çevresel bir mesele olmaktan çıkıp, ticaret ve yatırımın ayrılmaz birer parçası haline geldiğini ifade eden Bakan, bu durumun küresel ticaret yapısını doğrudan etkilediğini sözlerine ekledi.

Bu bağlamda, karbonsuzlaşma çalışmalarının üretim ve ticaret ilişkileriyle bütünleşik bir şekilde ele alınması gerektiğini belirten Bolat, Dünya Ticaret Örgütü'nün bu konulardaki tartışmaların yürütüldüğü temel platform olması gerektiğini vurguladı. Küresel Ekonomiyi Koruyan Ticaret Politikaları Dünya ticaretinde gözlemlenen korumacılık eğilimlerinin, ticaret savaşlarının ve artan gümrük vergilerinin küresel ekonomik büyümeyi olumsuz yönde etkilediğini dile getiren Prof.

Dr. Ömer Bolat, bu durumun uluslararası büyüme oranlarını düşürdüğüne dikkat çekti. Büyüme ve ticaretin birbirine sıkı sıkıya bağlı olduğunu hatırlatan Bolat, iklim politikalarının küresel ekonomiyi parçalamaması gerektiği görüşünü yineledi.

Bunun yerine, açık ve dayanıklı küresel piyasaların korunması amacıyla ticaret politikalarının ve uluslararası iş birliğinin stratejik olarak kullanılması gerektiğini ifade etti. Bakan, ticaret bakanlarının iklimle bağlantılı ekonomik önlemlerin uygulanmasından sonra ticari sonuçları değerlendirmek yerine, bu tedbirlerin tasarım aşamasından itibaren sürece dahil edilmeleri gerektiğini vurguladı.

Türkiye’nin Stratejik Yaklaşımı ve Deneyimi Türkiye'nin bu alanda doğrudan deneyime sahip olduğunu belirten Bakan Bolat, çevre politikalarının hayata geçirilmesinde Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı ile Ticaret Bakanlığının farklı roller üstlendiğini aktardı. Uluslararası ticaretle bağlantılı çalışmaların ise DTÖ, Avrupa Birliği, Gümrük Birliği ve G20 gibi çok uluslu platformlarla koordinasyon içerisinde yürütüldüğünü belirtti.

Türkiye'nin yeşil dönüşüm kapsamındaki faaliyetlerine değinen Bolat, 2021 yılında kabul edilen Yeşil Mutabakat programı çerçevesinde Ticaret Bakanlığının koordinasyon görevini üstlendiğini hatırlattı. 2021-2025 dönemini kapsayan eylem planının tamamlandığını belirten Bakan, Cumhurbaşkanlığı tarafından sadece birkaç gün önce onaylanan 2026-2030 dönemini kapsayan yeni Yeşil Mutabakat Eylem Planı'ndan bahsetti.

Bu yeni planın 11 öncelikli alan, 41 hedef ve 142 eylem içermesi önemli birer adım olarak sunuldu. Ayrıca Türkiye'nin Avrupa Birliği'nin Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması'na uyum çalışmaları, Emisyon Ticaret Sistemi ve karbon düzenlemeleri hususunda AB ile eş güdüm içinde devam ettiğini, ayrıca Responsible programının da uygulamaya alındığını bildirdi.

Çeşitli Ülkeler Arasındaki Uyum ve Adalet İklim politikalarının ticari etkilerinin Dünya Ticaret Örgütü çatısı altında tartışılması gerektiğini yineleyen Bolat, çevreyi korumaya yönelik tedbirlerin yerli sanayileri korumak için birer engel olarak kullanılmaması gerektiğini belirtti. Çevresel temalı ticari konuların uluslararası ticaretin önünde birer bariyer oluşturmaması ve farklı kalkınma aşamalarındaki gelişmiş ve az gelişmiş ülkeler arasında adil bir uyum sağlanması gerektiği üzerinde durdu.

Gelişmekte olan ülkelerin durumunu göz önüne alarak, çevreye duyarlı yatırımların teşvik edilmesi, bu yatırımların yeşil finansman kanalları üzerinden desteklenmesi ve ülkeler arası uyumu sağlayacak uygulanabilir çözümler üretilmesi gerektiğini ifade etti. Türkiye'nin bu diyalogları geliştirmeye, COP31'in başarısına ve kapsayıcı iklim hedeflerinin hayata geçirilmesine yönelik tüm uluslararası ortaklarıyla çalışmaya hazır olduğunu vurguladı.

DTÖ Genel Direktörü'nün Koordinasyon Uyarısı DTÖ Genel Direktörü Dr. Ngozi Okonjo-Iweala, Bakan Bolat'ın iklim ve ticaret politikalarının birlikte yürütülmesi hakkındaki görüşlerine destek vererek, iki alan arasındaki koordinasyon eksikliğine dikkat çekti.

Okonjo-Iweala, ticaret ve çevre bakanlarının nadiren aynı masada bir araya geldiğini ve bu durumun temel sorunlardan biri olduğunu dile getirdi. Çevre bakanlarının karbon emisyonlarını azaltmak için geliştirdiği önlemlerin ticari sonuçlarının her zaman hesaplanmadığını belirten Okonjo-Iweala, Dünya Bankası kayıtlarına göre karbon fiyatlandırması, vergilendirmesi ve muhasebesine dair 140 farklı yaklaşım bulunduğunu hatırlattı.

Bu uygulamaların bazılarının ticaret bakanları tarafından korumacı olarak algılanmaya başladığını ancak aslında bu amaçla tasarlanmadıklarını ifade eden Okonjo-Iweala, bu durumun çözülmesi gereken bir mesele olduğunu belirtti. Tedarik Zincirleri ve Kritik Mineraller Yeşil sanayileşme sürecinde tedarik ve değer zincirlerinin önemini vurgulayan Dr.

Ngozi Okonjo-Iweala, Latin Amerika, Afrika ve Orta Asya gibi bölgelerde kritik minerallerin yoğun olarak çıkarıldığını ancak rafinasyon ve nihai üretim süreçlerinin başka ülkelerde gerçekleştiğini belirtti. Okonjo-Iweala, bu faaliyetlerin ham maddelerin bulunduğu bölgelerde yapılabilme ihtimaline dikkat çekerek, değer zincirinin belirli bölgelerde aşırı yoğunlaşmasının azaltılması gerektiğini söyledi.

Kritik minerallerin çıktığı yerlerde madencilik, rafinasyon ve üretimin yapılarak ürünlerin dünya çapında ihraç edilebilmesi için çalışıldığını ifade eden Okonjo-Iweala, ticaretin bir sorun değil, çözümün bir parçası olduğunu göstermek için yoğun çaba sarf ettiklerini sözlerine ekledi. Küçük Devletlerin Finansman ve Teknoloji Sorunları Programın açılış konuşmasını gerçekleştiren Barbados Başbakanı Mia Mottley, yeşil dönüşümün ekonomik hareketliliği canlandırmak için büyük bir fırsat sunarken, küçük ada devletlerinin teknoloji ve finansmana erişiminde ciddi engellerle karşılaştığını belirtti.

Karayipler'deki küçük ölçekli devletlerin uygun finansman mekanizmalarına erişemedikleri için kendi dönüşümlerini yönetmekte zorlandıklarını ifade eden Mottley, iklim değişikliğinden etkilenen orta gelirli ülkelerin finansman şartlarını eleştirdi. Bir ülkeye, yüksek risk taşıdığı gerekçesiyle daha fazla faiz ödemesi zorunluluğu getirilmesinin, o ülkenin içindeki zorlukları derinleştirdiğini savunan Mottley, bu tür kırılgan ve orta gelirli ülkeler için özel ve farklılaştırılmış finansman uygulamalarına ihtiyaç duyulduğunu vurguladı.

Kurumsal İş Birliği ve Çözüm Odaklı Yaklaşım COP30 Başkanı Büyükelçi André Aranha Corrêa do Lago, bir önceki iklim konferansı olan Brezilya toplantısında müzakere ve uygulama süreçlerinin farklı kurumlarca yürütüldüğünü vurgulayarak, iklim hedeflerine ulaşmak için farklı bakanlıkların iş birliğinin kritik olduğunu belirtti. Corrêa do Lago, maliye bakanlarının bu süreçte kilit rol oynadığını ifade etti.

İklim politikalarının uygulanmasında maliye, ticaret, ulaştırma, altyapı ve tarım bakanlıklarının koordineli çalışması gerektiğini savunan Corrêa do Lago, kurumlar arası sınırların aşılması gerektiğini belirtti. Bazı ülkelerin iklim konusunu sadece BM çatısı altında, ticaret konusunu ise sadece DTÖ çatısında ele alma eğiliminde olduklarını ancak her iki konunun ortak bir zeminde ele alınmasının önemini vurguladı.

Yaşam Maliyetleri ve Rekabet Gücü Finlandiya Dış Ticaret ve Kalkınma Bakanı Ville Tavio ise yeşil dönüşüm sürecinde özel sektörün geliştirdiği teknolojilerin ve serbest piyasa dinamiklerinin önemine odaklandı. Tavio, iklim eylemlerinin sıradan vatandaşların yaşam maliyetlerini artırmaması ve büyük bir enflasyona yol açmaması gerektiğini belirtti.

Çözümlerin rekabetçi olması gerektiğini vurgulayan Tavio, yüksek ve öngörülemez petrol fiyatlarının elektrikli araçlara geçişi teşvik edebileceğini de belirterek, şirketlerin rekabet gücünün korunması gerektiğini ifade etti.