Halfeti’nin yerleşim merkezi iki kez değişti! Rumkale’den Yeni Halfeti’ye uzanan tarih

Şanlıurfa’nın Halfeti ilçesinin bugünkü yerleşim merkezi, tarih boyunca iki kez yer değiştirdi. İlk yerleşim Rumkale çevresinde şekillenirken merkez daha sonra Fırat Nehri’nin doğu kıyısındaki Eski Halfeti’ye taşındı. Birecik Barajı’nın inşasıyla bu bölgenin de etkilenmesi üzerine yeni ilçe merkezi, Karaotlak mevkisinde kurulan Yeni Halfeti’ye nakledildi.

Zeki Boyraz ve M. Salih Bostancı tarafından hazırlanan ve 2016 yılında Journal of World of Turks dergisinde yayımlanan akademik araştırma, Halfeti’nin kuruluş yerlerini ve yerleşim düzenindeki değişimi ayrıntılarıyla ele alıyor.

83-107. sayfalar arasında yayımlanan Kuruluş Yeri, Gelişimi ve Fonksiyon Özellikleri Bakımından Yeni Halfeti başlıklı çalışma, ilçenin tarihî gelişimini coğrafi koşullarla birlikte inceliyor.

Halfeti’nin ilk yerleşimi Rumkale çevresinde kuruldu

Araştırmaya göre Halfeti’nin bilinen ilk yerleşim merkezi Rumkale çevresiydi. Fırat Nehri ile Merzuman Çayı’nın birleştiği bölge, yerleşimin ilk dönemlerine ev sahipliği yaptı. Akademik çalışmada XVI. yüzyılda Rumkale’de dört mahalleden oluşan bir yerleşimin bulunduğu bilgisi de aktarılıyor.

XIX. yüzyıla gelindiğinde yerleşim merkezi Rumkale’den Eski Halfeti’ye taşındı. Fırat Nehri’nin doğu kıyısında gelişen bu yerleşim, uzun yıllar ilçenin merkezi olarak kullanıldı. Halfeti’nin idari geçmişinde de önemli değişiklikler yaşandı; ilçe 1941 yılında Şanlıurfa’ya bağlandı, 1954 yılında ise ilçe merkezi statüsü kazandı.

Birecik Barajı yeni yerleşim kararını beraberinde getirdi

Halfeti’nin ikinci büyük yer değişikliği, Birecik Barajı’nın inşası ve su tutma süreciyle bağlantılı olarak gerçekleşti. Baraj nedeniyle Eski Halfeti’deki yerleşim alanlarının etkilenmesi üzerine yeni bir merkez kurulması kararlaştırıldı.

Akademik araştırmada, yeni yerleşim yeri olarak 1998 yılında Karaotlak mevkisinin seçildiği belirtiliyor.

Yeni Halfeti’de ilk etapta 220 konut yapıldı

Yeni yerleşim alanına geçiş kapsamında barajdan etkilenen aileler için konut çalışmaları yürütüldü. Boyraz ve Bostancı’nın araştırmasında, ilk etapta 220 afet konutunun inşa edildiği ve bu konutların 2001 yılında hak sahiplerine teslim edildiği bilgisi yer alıyor.

2016 yılında yayımlanan akademik çalışma, Halfeti’nin bugünkü yerleşim merkezinin oluşumunu tarihî yer değişiklikleri, coğrafi konum ve barajın etkileri üzerinden açıklıyor. Araştırmada Rumkale, Eski Halfeti ve Yeni Halfeti, ilçenin farklı dönemlerdeki üç yerleşim alanı olarak ele alınıyor.