Klinik Psikolog Uyardı: Her Yeme Sorunu Açlıktan Kaynaklanmıyor!

Klinik Psikolog Muhammed Furkan Deniz, yeme davranışlarının yalnızca açlık ve iradeyle açıklanamayacağını belirterek duygusal yeme, beden algısı ve yeme bozukluklarının psikolojik boyutlarına dikkat çekti.

Günümüzde birçok insan daha sağlıklı beslenmek, kilo vermek veya dış görünüşünü değiştirmek için çaba gösteriyor. Ancak bazen yemekle kurduğumuz ilişki, fiziksel ihtiyaçlarımızın ötesine geçebiliyor. Özellikle stres, kaygı, üzüntü ve yalnızlık gibi duygular bazı insanların yeme davranışlarını etkileyebiliyor.

Klinik Psikolog Muhammed Furkan Deniz, bu konuda önemli bir ayrım yapılması gerektiğini ifade etti:

"Her yemek yeme isteğimiz fiziksel açlıktan kaynaklanmıyor. Bazen kendimizi üzgün, kaygılı veya stresli hissettiğimizde de yemek yemeye yönelebiliyoruz. Psikolojide buna duygusal yeme diyoruz. Ancak duygusal yeme ile klinik düzeydeki yeme bozukluklarını birbirine karıştırmamak gerekiyor. Her duygusal yeme davranışı bir psikolojik bozukluk anlamına gelmez."

Yeme Bozuklukları Yalnızca İrade Meselesi Değil

Yeme bozukluklarının çoğu zaman yanlış değerlendirildiğini belirten Deniz, bu sorunların yalnızca kişinin iradesiyle açıklanamayacağını vurguladı.

"Toplumda bazen çok yemek yiyen bir insan iradesiz, yemekten kaçınan bir insan ise disiplinli olarak değerlendirilebiliyor. Oysa yeme davranışlarının arkasında biyolojik, psikolojik ve sosyal birçok etken bulunuyor. Anoreksiya nervoza, bulimiya nervoza ve tıkınırcasına yeme bozukluğu gibi durumlar ciddi sağlık sorunlarına yol açabiliyor.

Bu nedenle insanları dış görünüşlerine veya yeme alışkanlıklarına bakarak yargılamak doğru değil." Deniz, yeme bozukluklarının yalnızca zayıf bireylerde görülmediğini, farklı vücut ağırlıklarına sahip kişilerde de ortaya çıkabildiğini hatırlattı.

Sosyal medyada gördüğümüz bedenler kendimizle ilişkimizi etkileyebilir

Sosyal medyanın beden algısı üzerindeki etkisine de değinen Deniz, özellikle sürekli karşılaştırma yapmanın psikolojik sonuçlarına dikkat çekti.

"Bugün sosyal medyada sürekli kusursuz görünen bedenlerle karşılaşıyoruz. İnsanlar zamanla kendi bedenlerini bu görüntülerle karşılaştırmaya başlayabiliyor. 2025 yılında yayımlanan ve 55 binden fazla katılımcının yer aldığı araştırmaları değerlendiren bir meta-analizde, sosyal medyada görünüş üzerinden karşılaştırma yapma eğiliminin beden algısıyla ilgili kaygılar ve yeme bozukluğu belirtileriyle ilişkili olduğu görüldü.

Elbette sosyal medya kullanan herkes yeme bozukluğu yaşamaz. Ancak özellikle bedeninden memnun olmayan kişilerde bu karşılaştırmaların etkisini önemsememiz gerekiyor."

Deniz, katı beslenme kurallarının bazı kişilerde suçluluk ve başarısızlık düşüncelerini artırabileceğini belirtti.

"Özellikle'Bugün diyetimi bozdum, artık her şey bitti' düşüncesiyle sık karşılaşıyoruz. Bilişsel davranışçı yaklaşımda buna ya hep ya hiç düşüncesi diyoruz. İnsanlar bazen tek bir öğünde planlarının dışına çıktıkları için bütün çabalarını değersiz görebiliyor.

Oysa sağlıklı alışkanlıklar kusursuz davranmakla değil, sürdürülebilir bir düzen oluşturmakla gelişir."

Aileler çocuklarının kilolarından çok İyi oluşlarına odaklanmalı!

Çocukların ve ergenlerin beden algılarının gelişiminde aile içindeki konuşmaların da önemli olduğunu belirten Deniz, ebeveynlere şu uyarıda bulundu: "Çocuklarımızla konuşurken kiloları ve dış görünüşleri üzerinden sürekli değerlendirme yapmaktan kaçınmalıyız. Bir çocuğun yalnızca zayıfladığı için övülmesi veya kilo aldığı için eleştirilmesi, bedenine yönelik olumsuz düşünceler geliştirmesine katkıda bulunabilir.

Çocukların değerini beden ölçülerine bağlamamak gerekiyor. Onların sağlıklı gelişimini, duygularını ve ihtiyaçlarını birlikte değerlendirmeliyiz."

Yeme davranışındaki değişiklikler ne zaman ciddiye alınmalı?

Deniz, yemek yeme davranışındaki her değişikliğin bir bozukluğa işaret etmediğini, ancak bazı belirtilerin göz ardı edilmemesi gerektiğini belirtti.

"Bir kişinin sürekli kilo almaktan korkması, yemek yemeyi belirgin biçimde kısıtlaması, tekrarlayan kontrol kaybıyla yeme atakları yaşaması veya yediklerini telafi etmek amacıyla kusma gibi davranışlara başvurması mutlaka ciddiye alınmalıdır. Bu durumlarda yalnızca beslenme programı oluşturmak yeterli olmayabilir.

Ruh sağlığı uzmanları, hekimler ve diyetisyenlerin birlikte değerlendirme yapması önemlidir."

Deniz, açıklamasını şu sözlerle tamamladı:

"Sağlıklı bir yaşam yalnızca tartıda gördüğümüz rakamdan ibaret değildir. Bedenimizle kurduğumuz ilişki, kendimizi nasıl değerlendirdiğimiz ve duygularımızla nasıl baş ettiğimiz de önemlidir. Bazen insanların yalnızca ne yediklerine değil, yemekle nasıl bir ilişki kurduklarına da bakmamız gerekiyor.