Olgunlar Sokak'ın adı neden Olgunlar?

sayfasında, Olgunlar Sokak'taki 6 numaralı apartmanda kiralık daireler olduğu duyuruluyor. Böylece sokağın adının en az 91 yıllık bir geçmişe sahip olduğu görülüyor. Ancak “Olgunlar” kelimesinin neden seçildiği henüz kesin olarak belirlenebilmiş değil.

Söz konusu kayıt, Ankara Olgunlaşma Enstitüsü ile sokak arasında kurulabilecek bağlantıya da yeni bir boyut kazandırıyor. Millî Eğitim Bakanlığının tarihçesine göre Ankara Olgunlaşma Enstitüsü, 1 Kasım 1958'de eğitim öğretime başladı.

Olgunlar Sokak adı ise bu tarihten 23 yıl önce gazetelerde kullanılıyordu. OLGUNLAR SOKAK ADI 1935 YILINDA GAZETE İLANINDA GEÇİYORUlus gazetesinin 19 Aralık 1935 tarihli sayısındaki kiralık apartman ilanı, sokağın geçmişine ilişkin önemli bir belge niteliğinde.

İlanda Yenişehir'de, vekâletlerin karşısında ve polis merkezi arkasında bulunan Olgunlar Sokak'taki 6 numaralı apartmanın dairelerinden söz ediliyor. İlan yalnızca kiralık konutları duyurmuyor. Aynı zamanda Olgunlar Sokak adının Cumhuriyet'in ilk yıllarında adres tariflerinde kullanıldığını da ortaya koyuyor.

Arşiv taramasında 1937 ve 1938 yıllarına ait Ulus gazetesi sayılarında da Olgunlar Sokak adresine rastlandı. Özellikle 1 Kasım 1937 tarihli ilanda, Çankaya Caddesi ve Belçika Büyükelçiliği çevresinden yapılan yer tarifinde Olgunlar Sokağı'nın adı geçiyor.

NOT: Bu belgeler, sokağın isminin 1950'li yıllardan önce kullanıldığını doğruluyor. Bununla birlikte 1935, ismin ilk verildiği yıl değil, araştırmada ulaşılan en eski belge tarihi olarak değerlendirilmeli. OLGUNLAŞMA ENSTİTÜSÜ SOKAĞA ADINI VERDİ Mİ?Olgunlar Sokak adının Ankara Olgunlaşma Enstitüsünden gelip gelmediği sorusu, tarihler karşılaştırıldığında farklı bir sonuç ortaya çıkarıyor.

Millî Eğitim Bakanlığının yayımladığı kurumsal tarihçeye göre Ankara Olgunlaşma Enstitüsü, 1 Kasım 1958'de Maltepe'de bulunan ve daha önce Erkek Sanat Enstitüsü tarafından kullanılan bir apartman katında faaliyetlerine başladı. Kurum kısa süre sonra Kızılay Sakarya Caddesi'ndeki Ersen Apartmanı'na, ilerleyen dönemde ise Radyoevi yakınındaki binaya taşındı.

İstanbul'da 1945 yılında kurulan ilk olgunlaşma enstitüsünün ardından Ankara'daki kurum ikinci enstitü olarak hizmet vermeye başladı. Ancak 1935 tarihli gazete ilanı, Olgunlar Sokak adının Ankara'daki enstitünün eğitim öğretime başlamasından 23 yıl önce kullanıldığını gösteriyor.

Bu nedenle sokağın isminin 1958'de açılan enstitüden kaynaklandığı açıklaması tarihsel kronolojiyle örtüşmüyor. Bununla birlikte “Olgunlar” adının hangi düşünceyle seçildiği veya daha eski bir kurumla bağlantılı olup olmadığı konusunda kesin bir belge bulunmuyor.1956 TARİHLİ İMAR KARARINDA OLGUNLAR NASIL ANLATILIYOR?Olgunlar adının geçtiği akademik kaynaklardan biri de 2020 yılında Ankara Araştırmaları Dergisi'nde yayımlanan Duygu Hazal Simser imzalı araştırma.

Kızılay'daki Kocabeyoğlu Pasajı'nın gelişimini inceleyen çalışmada, İmar İdare Heyetinin 1956 yılında aldığı bir karara değiniliyor. Atatürk Bulvarı'nın Olgunlar Sokak ile Ulus Meydanı arasındaki kesiminde yapıların saçak yüksekliğinin 23 metre olarak belirlendiği aktarılıyor.

Ancak 2020 yılında kaleme alınan makalede 1956 tarihli imar kararının bugünkü sokak adıyla anlatılması, ismin ilk kullanım tarihini tek başına kanıtlamıyor. Bu nedenle doğrudan 1935 yılında yayımlanmış gazete ilanı, isim tarihçesi bakımından daha güçlü bir dönem kaynağı oluşturuyor.

OLGUNLAR NASIL KİTAPÇILAR SOKAĞI OLDU?Olgunlar Sokak bugün ikinci el kitap tezgâhları ve sahaflarıyla bilinse de eski gazete kayıtları bölgenin başlangıçta konut kullanımıyla da öne çıktığını gösteriyor. Gazeteci Süha Örtülü'nün 19 Temmuz 2018'de Başkent gazetesinde yayımlanan anılarında, Olgunlar Sokak'ta faaliyet gösteren Türk Haberler Ajansı ve Feyman Kulüp adlı eğlence mekânı anlatılıyor.

Sokağın kitapçılarla özdeşleşen kimliği ise sonraki yıllarda güçlendi. TMMOB Şehir Plancıları Odası Ankara Şubesinin 2 Şubat 2007 tarihli açıklamasında Olgunlar, sahafları ve ikinci el kitap satıcılarıyla Ankara'nın önemli yaya bölgelerinden biri olarak tanımlandı.

O tarihte Olgunlar'ın Atatürk Bulvarı'na bakan bölümünün taşıt trafiğine açılması gündemdeydi. Şehir Plancıları Odası, bu düzenlemenin öğrenciler ve kitap alışverişi yapan kent sakinlerinin kullandığı kamusal alanı olumsuz etkileyeceğini savundu.

Böylece Olgunlar Sokak, yıllar içinde konutların ve işyerlerinin bulunduğu bir güzergâhtan Ankara'nın kitap kültürüyle özdeşleşen kamusal alanlarından birine dönüştü. OLGUNLAR SOKAK 2015 YILINDA CADDEYE DÖNÜŞTÜOlgunlar'ın geçmişiyle ilgili dikkat çeken bir başka ayrıntı ise resmî kayıtlardaki değişiklik.

Ankara Büyükşehir Belediyesinin Değişen Cadde ve Sokak İsimleri listesine göre Olgunlar Sokak, 2015 yılında Olgunlar Caddesi olarak sınıflandırıldı. Belediye kayıtlarında Kültür, Kavaklıdere, Tınaztepe ve Meşrutiyet mahallelerindeki Olgunlar Sokak için aynı değişikliğin yer aldığı görülüyor.

Valilik olurunun tarihi 9 Şubat 2015, belediye meclisi kararının tarihi 5 Mart 2015, uygulama tarihi ise 10 Ağustos 2015 olarak belirtiliyor. Bu düzenlemede “Olgunlar” adı korunurken yolun sokak olan resmî niteliği caddeye dönüştürüldü.

Günlük kullanımda ise kitapçıların bulunduğu bölüm Olgunlar Sokak olarak anılmaya devam ediyor. PEKİ, OLGUNLAR ADININ KAYNAĞI NEDİR?Gazete arşivleri, akademik yayınlar ve belediye kayıtlarının karşılaştırılması, Olgunlar Sokak adının en az 1935 yılından beri kullanıldığını ortaya koyuyor.

Ancak ismin ilk kez ne zaman, hangi kurumun kararıyla ve hangi gerekçeyle verildiği sorusu henüz kesin olarak yanıtlanamıyor. Bu sorunun aydınlatılması için 1930'lu yılların ve daha öncesinin Yenişehir planlarının, dönemin Ankara Belediyesi kararlarının ve sokak adlandırma kayıtlarının incelenmesi gerekiyor.

Olgunlar'ın kitapçılarla tanınan bugünkü kimliğinin arkasında uzun bir kent tarihi bulunuyor. Adın gerçek kökeni ise ancak özgün isimlendirme kararının bulunmasıyla kesinlik kazanabilecek.