Sandık Trump’ı durdurabilir mi?

CGTN Türk Dış Haberler Servisi

Amerikalılar 3 Kasım’da Kongre’nin yeni üyelerini seçmek üzere sandığa giderken, Washington’ın dünyayla kurduğu ilişkinin gelecek iki yılı da oylanıyor. İran savaşının maliyeti ve gümrük tarifelerinin fiyatlara yansıması, dış politikayı Amerikan seçmeninin gündelik hayatına taşıdı.

Cumhuriyetçilerin Kongre’nin bir veya iki kanadındaki çoğunluğu kaybetmesi, Trump’ın Ocak 2029’a kadar sürecek başkanlığında kararlarını hayata geçirme biçimini değiştirebilir.

Demokratların yalnızca Temsilciler Meclisi’ni kazanması bile komitelerin yönetimini değiştirerek İran savaşının gerekçelerini ve yönetimin dış ilişkilerini soruşturmalarının önünü açabilir. Senato’nun da el değiştirmesi halinde dışişleri ve savunma yönetimindeki yeni atamalar ile büyükelçi adayları daha zorlu bir onay süreciyle karşılaşabilir.

Yeni Kongre’nin Ocak 2027’de göreve başlayacak olması ise seçim gecesi ortaya çıkacak siyasi mesajla kurumsal değişikliklerin farklı zamanlarda etkili olacağı anlamına geliyor.

En somut mücadele: Finansman

En somut mücadele İran savaşının finansmanı üzerinden yaşanabilir. Kongre, askerî operasyonlar için talep edilen yeni ödenekleri kısabilir veya bunlara koşullar ekleyebilir. Dış İlişkiler Konseyi’nin 29 Ekim’de yayımladığı değerlendirmede Elliott Abrams da Demokratların olası zaferinin İran politikasındaki başlıca etkisinin finansman üzerinden hissedileceğini belirtti.

Böyle bir denge, Trump’ın savaşı genişletmesini zorlaştırabilir; müzakereyle ulaşılacak bir sonucu başkanlık başarısı olarak sunma arayışını güçlendirebilir. Yeni harcama taleplerini engellemek ise daha önce sağlanan kaynakları ortadan kaldırmayacak.

Başkanın karşı çıktığı bir yasal sınırlamanın yürürlüğe girmesi için vetosunun her iki kanatta üçte iki çoğunlukla aşılması gerekiyor. Demokratların bağlayıcı bir değişiklik için bazı Cumhuriyetçileri de yanına çekmesi gerekecek.

Seçim yenilgisinin Trump’ı daha sert bir çizgiye yöneltmesi de mümkün. İçeride yasama gündemi tıkanan başkan, kendi kararlarıyla daha hızlı hareket edebildiği diplomasiye ve askerî baskı araçlarına ağırlık verebilir. Reuters’ın 24 Ekim tarihli analizinde de Trump’ın seçim sonrasında uluslararası alanda kendisini sınırlanmış mı yoksa daha serbest mi hissedeceği sorusu öne çıktı.

İran’la anlaşma aramak kadar, daha sert tehditlerle taviz koparmaya çalışmak da bu arayışın parçası olabilir.

Tarifelerin bedeli sorgulanabilir

Dış ticari ilişkilerde ise Demokratlar başka ülkelere uygulanan tarifelerin tüketicilere maliyetini sorgulayabilir, bazı uygulamaları sınırlandırmaya çalışabilir. Kongre Araştırma Servisi’nin raporu, farklı tarife araçlarının farklı yasal koşullara dayandığını göstermekte.

Trump’ın bunları kullanma kapasitesi, Kongre’deki çoğunluk kadar mahkeme kararlarına ve ilgili yasaların sınırlarına da bağlı kalacak.

Ukrayna, NATO ve İsrail dosyalarında ise somut oylamalarda oluşacak ittifaklar belirleyici olacak. Demokratların Kongre’yi kazanması, Ukrayna’ya desteği sürdürme veya Avrupa müttefiklerine verilen taahhütleri koruma girişimlerine alan açabilir.

İsrail’e desteğin denetimi konusunda da Demokratların tek bir çizgide buluşacağı varsayılmıyor.

Cumhuriyetçilerin iki kanadı da koruması durumunda ise Trump’ın çizgisini sürdürmesini kolaylaştıracak ve Beyaz Saray’ın sonucu dış politikası için onay olarak sunmasına imkân verecek.