500 milyonluk efsane Rubik Küpü yeniden doğduğu topraklarda üretilecek

Yarım asırdan uzun süre önce Macar mimar, heykeltıraş ve profesör Erno Rubik tarafından icat edilen, kuşaklar boyunca popülerliğini koruyan renkli ve altı yüzlü Rubik Küpü’nün üretimi yeniden Macaristan’a taşınıyor. Bugüne kadar 500 milyondan fazla satılan ve dünya çapında kültürel bir simgeye dönüşen bulmacanın üretimi, mucidi Rubik’in ilk kez tasarladığı ülkeye geri dönüyor.82 yaşındaki Rubik, Macaristan’ın Jaszbereny kentinde yeni ve tamamen otomatik Rubik Küpü üretim hattının açılışında salı günü yaptığı açıklamada, “Küpün evi Macaristan.

Küp burada doğdu” dedi. Rubik’in icadı nasıl ortaya çıktı? Rubik Küpü’nün hikâyesi, 1974 yılında Rubik’in Budapeşte’deki Uygulamalı Sanatlar ve Tasarım Akademisi’nde tasarım dersleri verdiği dönemde başladı. Rubik, “sonsuz” bir üç boyutlu nesne tasarlamak istiyordu.

Bu arayışın sonunda, farklı eksenlerde dönebilen ve 27 küçük bloktan oluşan, ilk örneği ahşaptan yapılmış bir küp geliştirdi. Buluşunun ticari potansiyelini fark eden Rubik, kısa süre içinde küpten daha fazla üretmeye başladı.

İlk olarak “Sihirli Küp” adıyla piyasaya sürülen oyuncaktan 1977 yılında Macaristan'ın başkentindeki özel mağazalarda 5 bin adet satıldı. Rubik’in bir icattan ziyade “keşif” olarak tanımlamayı tercih ettiği küp, kısa sürede popülerlik kazandı.

Ancak o dönem sosyalist yönetim altındaki Macaristan’da üretim için gerekli malzemelerin temininde sorunlar yaşandı. Rubik, küpe yönelik talebin büyüklüğü karşısında hazırlıksız olduklarını fark ettiklerini belirterek, “Bu ölçekte bir üretime hazır değildik.

Dünya genelindeki pazarın ihtiyaçlarını karşılayamıyorduk” dedi. Küpün lisansı önce bir İngiliz, ardından da bir ABD oyuncak şirketine verildi ve üretim yurt dışına taşındı. 1980’lerin başında ise Rubik’in “ilk büyük dalga” olarak tanımladığı dönemde, 1980-1983 yılları arasında 200 milyon adet satıldı.

İlk büyük çıkışının ardından satışları bir süre gerilese de Rubik Küpü, bulmacayı çözmeyi denemek isteyenlerin ilgisini çekmeye devam etti. Her yıl milyonlarca küp satılıyor. Küp, doğduğu topraklara geri dönüyorMacaristan’ın Jaszbereny kentindeki yeni üretim hattında küpler, robotik kollar tarafından bir araya getiriliyor.

Ardından işlevsellik ve dayanıklılık testlerinden geçiriliyor. Rubik, üretim sürecindeki bu otomasyon düzeyinin ilk yıllardaki el işçiliğinden “çok farklı” olduğunu belirtti. Yeni üretim hattında yılda 1 milyon Rubik Küpü üretilmesi planlanıyor.

Rubik Küpü markasının sahibi Kanadalı oyuncak şirketi Spin Master’ın üst düzey yöneticilerinden Steve Radewych, salı günkü açılışta günün temasını “Köklerine dönüş: Küp evine dönüyor” sözleriyle özetledi. Radewych, Rubik’e hitaben yaptığı konuşmada, “Erno, keşfiniz bir oyuncaktan çok daha fazlası.

Küresel bir toplumsal fenomen” dedi. Rubik Küpü’nün yıllar içindeki popülerliğini korumasına dikkat çeken Radewych, bulmacanın bugün de gençlerin ilgisini çekmeye devam ettiğini söyledi. Küpün zekayı, problem çözme becerisini ve zihinsel disiplini temsil ettiğini belirten Radewych, “Birçok kuşağa hem mutluluk hem de hayal kırıklığı yaşattı” diye konuştu.

Son yıllarda dünya genelinde düzenlenen hız yarışmaları da Rubik Küpü’ne olan ilgiyi yeniden artırdı. Bu yarışmalarda katılımcılar, küpü en kısa sürede çözmek için mücadele ediyor. Dünya genelindeki yarışmaları düzenleyen ve sonuçlarını onaylayan Dünya Küp Birliği’ne göre, mevcut hız rekoru geçen ay Çin’de dokuz yaşındaki Xuanyi Geng tarafından kırıldı.

Geng, küpü 2,51 saniyede çözerek yeni rekora imza attı. Kendisini bir hız yarışmacısı olarak görmediğini söyleyen Rubik içinse küp, “dönüştürülebilir bir heykel” niteliği taşıyor. Ona göre küp, sanat ile mühendisliğin buluştuğu ve kullanıcıların neredeyse sonsuz sayıda farklı biçimde dönüştürebildiği bir nesne.

Rubik, “Bir şey yapıyor, bir şey yaratıyorsanız, hem anlamlı hem de güzel bir şey ortaya koyma fırsatınız vardır” dedi.