Abu Dabi barış görüşmeleri: Ukrayna ve Rusya'yı kimler temsil ediyor?

Ukrayna ve Rusya, ABD arabuluculuğunda yürütülen son görüşmelerden dokuz ay sonra, 10-11 Kasım tarihlerinde Abu Dabi'de yeniden bir araya gelecek. Tarafların müzakere heyetlerinde yer alan isimler, görüşmelerden beklentilerine ilişkin ipuçları veriyor.

Ukrayna, önceki müzakere turlarında görev alan isimlerden oluşan heyetini büyük ölçüde koruyor. Bu tercih, Kiev yönetiminin öncelikle ateşkes sağlanmasına, ardından daha kapsamlı bir barış anlaşması için müzakere yürütülmesine odaklandığına işaret ediyor.

Rusya ise heyetine üst düzey askeri ve diplomatik yetkilileri dahil ediyor. Bu isimler arasında Dışişleri Bakan Yardımcısı Sergey Ryabkov da bulunuyor. Ryabkov, Rusya'nın 2022'de Ukrayna'yı geniş çaplı işgalinden kısa süre önce NATO'ya yönelik kapsamlı güvenlik taleplerinin hazırlanmasında rol almıştı.

Ryabkov'un heyette yer alması, Kremlin'in müzakerelerin kapsamını Ukrayna'nın ötesine taşıyarak Avrupa'nın genel güvenlik düzenini de gündeme getirmek isteyebileceği ihtimalini doğuruyor. ABD Başkanı Donald Trump da daha önce olası bir anlaşmanın yalnızca Ukrayna'yı değil, daha geniş güvenlik meselelerini de kapsayabileceğini söylemişti.

Ukrayna ateşkese odaklanıyorUkrayna heyetine, daha önceki Moskova görüşmelerinde de önemli rol oynayan Dış İstihbarat Servisi Başkanı Rustem Umerov başkanlık edecek. Heyette ayrıca Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy'nin ofis başkanı Kırılo Budanov, iktidardaki Halkın Hizmetkarı Partisi'nin parlamentodaki grup başkanı Davyd Arakhamia ve Devlet Başkanlığı Ofisi Birinci Başkan Yardımcısı Serhii Kyslytsia yer alacak.

Arakhamia, geçen hafta Washington'da da temaslarda bulundu. Perşembe günü ABD First Lady'si Melania Trump'ın Beyaz Saray'da düzenlediği toplantıya, Rusya'nın işgali altındaki Oleşki'de sağlanan insani ateşkesin ardından katıldı.

Dört isim de önceki müzakere turlarında görev almıştı. Böylece Kiev yönetimi, görüşmelerde sürekliliği korumayı hedefliyor. Ukrayna, farklı ateşkes seçeneklerini değerlendirmeye açık olduğunu daha önce birçok kez belirtmişti.

Ancak Kiev yönetimi, kapsamlı bir anlaşmanın ülkenin egemenliğini koruması ve Rusya'nın yeniden saldırmasını önleyecek güvenilir güvenlik garantileri içermesi gerektiğini vurguluyor. Müzakere heyetinin büyük ölçüde aynı isimlerden oluşması, Kiev'in yeni görüşmeler öncesinde tutumunu önemli ölçüde değiştirmek yerine mevcut yaklaşımını sürdürmeyi hedeflediğine işaret ediyor.

Rusya: Tanıdık isim ve dikkat çeken yeni üyelerRusya heyetine, daha önce Ukrayna ile yapılan müzakerelerde de Moskova'yı temsil eden Kremlin danışmanı ve eski Kültür Bakanı Vladimir Medinskiy başkanlık edecek. Ukrayna'ya yönelik işgalin güçlü destekçilerinden biri olan Medinskiy, Ocak 2025'te yayımlanan üç ciltlik Rusya'nın Askeri Tarihi adlı ders kitabının editörlüğünü yaptı.

Okul çağındaki çocuklara yönelik hazırlanan kitapta, Rusya'nın Şubat 2022'de Ukrayna'yı işgal etmesinin NATO'nun genişleme politikası ve 2014'te Ukrayna'nın Rusya yanlısı Devlet Başkanı Viktor Yanukoviç'in görevden uzaklaştırılması nedeniyle zorunlu hale geldiği öne sürülüyor. Kitapta bu gelişme, Batı destekli bir darbe olarak nitelendiriliyor.

Üç ciltlik eserde Ukrayna, "saldırgan ve Rusya karşıtı bir ileri karakol" olarak tanımlanıyor. Ayrıca Rus ordusunun sahadaki mücadelesi ve askeri taktikleri, Sovyetler Birliği'nin İkinci Dünya Savaşı'ndaki deneyimleriyle ilişkilendiriliyor.

Rusya'da Büyük Vatanseverlik Savaşı olarak adlandırılan bu döneme kitapta geniş yer veriliyor. Medinskiy, Rusya'nın Ukrayna'ya ilk kez askeri müdahalede bulunduğu 2014 yılında Kültür Bakanı olarak görev yapıyordu. O dönemde yayımladığı bir belgede "Rusya Avrupa değildir" ifadesini kullanmış ve Avrupa'nın geri kalanını ahlaki açıdan daha aşağıda konumlandırmıştı.

Medinskiy, 2013 yılında yaptığı bir açıklamada ise Rus halkının 20'nci yüzyıldaki felaketlere karşı gösterdiği dayanıklılığın, "fazladan bir kromozoma" sahip olduklarını gösterdiğini söylemişti. Medinskiy'nin yeniden heyete başkanlık etmesi, Moskova'nın müzakere yaklaşımında sürekliliğe işaret ediyor.

Ancak üst düzey diplomatik ve askeri yetkililerin de heyete dahil edilmesi, görüşmelerin kapsamının Ukrayna'nın ötesine taşınıp taşınmayacağı sorusunu gündeme getiriyor. Rusya heyetinde yer alan isimlerden biri de Ukrayna'daki barış görüşmelerine ilk kez katılacak olan Dışişleri Bakan Yardımcısı Sergey Ryabkov.

Ryabkov, Rusya'nın ABD ile ilişkilerinin yanı sıra silahların kontrolü ve nükleer silahların yayılmasının önlenmesi konularından sorumlu. İran'ın nükleer programına ilişkin meseleler de görev alanında bulunuyor. Aralık 2021'de, Rusya'nın Ukrayna'ya yönelik geniş çaplı işgalinden kısa süre önce, Moskova'nın ABD ve NATO'ya ilettiği güvenlik taleplerinin hazırlanmasında önemli rol oynadı.

Bu talepler arasında NATO'nun, Ukrayna'nın üyeliği de dahil olmak üzere daha fazla genişlemesinin durdurulması ve ittifakın Doğu Avrupa'daki askeri varlığının sınırlandırılması bulunuyordu. Moskova ayrıca NATO'nun 1997 öncesindeki askeri konumuna dönmesini istiyordu.

Rusya, askeri tatbikatların ve füze konuşlandırmalarının sınırlandırılmasının yanı sıra nükleer silahların kendi ülkeleri dışında konuşlandırılmasına da kısıtlama getirilmesini talep etmişti. ABD merkezli Savaş Araştırmaları Enstitüsü (ISW), Moskova'nın Ryabkov'un bu konudaki deneyiminden yararlanarak Ukrayna'nın savaş sonrası güvenlik garantileri elde etme çabalarını zayıflatmaya çalışabileceğini öne sürdü.

Enstitü, Medinskiy ve Dışişleri Bakan Yardımcısı Mihail Galuzin dahil diğer Rus heyeti üyelerinin de geçmiş müzakerelerde Moskova'nın savaşın "temel nedenleri" olarak tanımladığı konuların çözüm sürecine dahil edilmesini istediğine dikkat çekti. ISW, Rus heyetinin yapısının Kremlin'in anlamlı müzakerelere ne ölçüde hazır olduğu konusunda soru işaretleri yarattığını savundu.

Ryabkov'un heyete katılması, ABD Başkanı Donald Trump'ın Perşembe günü Beyaz Saray'da Rusya'nın özel temsilcisi Kirill Dmitriyev ile görüşmesinden birkaç gün sonra geldi. Trump, olası bir anlaşmanın yalnızca Ukrayna'yı değil, daha geniş kapsamda Avrupa'yı da ilgilendirebileceğini söylemişti.

Trump, "Bir anlaşma yapılacak. Bu büyük bir anlaşma olacak ve Ukrayna'dan daha fazlasını kapsayacak" ifadelerini kullanmış, anlaşmanın Avrupa'nın tamamını içerebileceğini belirtmişti. Washington ve Moskova, NATO'nun genel güvenlik düzenlemelerinin müzakere gündeminde olup olmayacağına ilişkin henüz açıklama yapmadı.

Ancak Trump'ın sözleri ve Ryabkov'un heyete dahil edilmesi, görüşmelerin Avrupa'nın güvenlik mimarisini de kapsayabileceği ihtimalini yeniden gündeme taşıdı. Rusya ayrıca, askeri planlama ve operasyonlardan sorumlu Genelkurmay Başkanlığı Ana Operasyon Dairesi Başkan Yardımcısı Yuri Zhigarlovski'yi de heyete dahil etti.

Rus heyeti, görüşmelere yönelik hazırlıkların da ele alındığı Güvenlik Konseyi toplantısı kapsamında Cuma günü Devlet Başkanı Vladimir Putin ile bir araya geldi. Üst düzey askeri ve diplomatik yetkililerin heyette yer alması, görüşmelerin siyasi ve güvenlik konularını da kapsayabileceğine işaret ediyor.

Ancak Moskova'nın uzun süredir dile getirdiği taleplerde taviz vermeye hazır olup olmadığı belirsizliğini koruyor.