Jeoloji Mühendislerinden 27. Yılda Uyarı: İhmal Kader Değil!

TMMOB Jeoloji Mühendisleri Odası Yönetim Kurulu, 12 Kasım 1999 Düzce Depremi'nin 27. yıl dönümü dolayısıyla yayımladığı açıklamada, Türkiye'nin deprem ve diğer doğal afetlere karşı hazırlık düzeyine ilişkin önemli uyarılarda bulundu. Jeoloji Mühendislerinden Depremin 27.

Yılında Dikkat Çeken Açıklama17 Ağustos 1999 Marmara Depremi'nden yaklaşık üç ay sonra meydana gelen 7,2 büyüklüğündeki Düzce Depremi'nde 850 kişinin yaşamını yitirdiği, binlerce kişinin yaralandığı ve on binlerce yapının hasar gördüğü hatırlatıldı. Depremde hayatını kaybedenler anılırken, aradan geçen 27 yıla rağmen afet risklerinin azaltılmasına yönelik politikaların yeterli düzeye ulaşmadığı savunuldu.

Oda yönetimi, özellikle 6 Şubat 2023 Kahramanmaraş merkezli depremlerde yaşanan büyük yıkımın, geçmiş afetlerden çıkarılması gereken dersleri yeniden gündeme taşıdığını belirtti.“Depremi Afete Dönüştüren Denetimsizlik ve Yanlış Kentleşme”Jeoloji Mühendisleri Odası, depremin doğal bir olay olduğunu ancak ortaya çıkan yıkımın yalnızca doğa koşullarıyla açıklanamayacağını vurguladı. Açıklamada, yanlış yer seçimi, plansız kentleşme, yetersiz mühendislik hizmetleri ve denetim eksikliklerinin afetlerin sonuçlarını ağırlaştırdığı ifade edildi.

Türkiye'nin yalnızca deprem değil; sel, taşkın, heyelan, kaya düşmesi ve diğer jeolojik tehlikelerle de karşı karşıya bulunduğuna dikkat çekildi. Oda, afet yönetiminde yalnızca olay sonrasındaki müdahalelere odaklanmak yerine, riskleri önceden belirleyen ve azaltan bütüncül bir yaklaşım benimsenmesi gerektiğini savundu.“Fay Hatları Depremden Sonra Değil, Önce Konuşulmalı”Açıklamanın dikkat çeken bölümlerinden biri de yer bilimlerinin kamu politikalarındaki yeri oldu.

Jeoloji Mühendisleri Odası, büyük depremlerin ardından televizyonlarda fay hatlarının, deprem büyüklüklerinin ve olası senaryoların günlerce tartışıldığını ancak bilimsel verilerin afetlerden önce yeterince kullanılmadığını belirtti. Oda yönetimi, asıl tartışılması gereken konunun jeolojik bilgilerin imar planlarına, yapılaşma kararlarına, eğitim sistemine ve kamu yönetimine neden yeterince yansıtılmadığı olduğunu ifade etti.

Yer bilimlerinin yalnızca afet sonrasında gündeme gelmemesi gerektiği vurgulanarak, jeoloji eğitiminin erken yaşlardan itibaren güçlendirilmesi ve toplumun yer bilimleri konusundaki bilgi düzeyinin artırılması istendi. Fay Yasası İçin Çağrı: “Bir An Önce Çıkarılmalı”TMMOB Jeoloji Mühendisleri Odasının açıklamasında öne çıkan taleplerden biri Fay Yasası oldu.

Oda, yüzey faylanması tehlikesi bulunan alanlarda yapılaşma kararlarının bilimsel verilere dayandırılması ve yasal güvenceye kavuşturulması gerektiğini belirtti. Fay Yasası'nın bir an önce çıkarılması istenirken, kentlerin imar planlarının jeolojik ve jeoteknik etütlerle mikrobölgeleme çalışmalarına göre hazırlanması gerektiği vurgulandı.

Afet tehlikelerinin ve risklerinin kent planlamasında temel belirleyici olması gerektiği ifade edildi. Belediyelere Jeoloji Mühendisi İstihdamı ÇağrısıJeoloji Mühendisleri Odası, yerel yönetimlerin afetlere hazırlık süreçlerinde teknik personel kapasitesinin artırılmasını da istedi.

Başta belediyeler olmak üzere kent planlaması, altyapı, yapı denetimi ve afet yönetimi alanlarında görev yapan kamu kurumlarında jeoloji mühendisi istihdamının artırılması gerektiği belirtildi. Oda, bu alanlarda görevlendirmelerin mesleki uzmanlık ve liyakat esas alınarak yapılmasını talep etti.

Bu çağrı, Balıkesir dahil deprem ve diğer jeolojik tehlikelerle karşı karşıya bulunan kentlerde imar planlarının hazırlanması, zemin araştırmaları ve yapı güvenliği çalışmalarının yürütülmesi açısından da önem taşıyor.“Yapı Güvenliği Sadece Binanın Dayanıklılığı Değil”Açıklamada, yapı güvenliğinin yalnızca binaların taşıyıcı sistemlerinin dayanımı üzerinden değerlendirilmemesi gerektiği belirtildi. Zemin-yapı etkileşimi, temel sistemleri, kazı destek yapıları ve çevredeki yapıların güvenliğinin birlikte ele alınması istendi.

Özellikle derin kazılar, şevler, hafriyat döküm alanları ve heyelan tehlikesi bulunan bölgelerde jeolojik-jeoteknik araştırmaların ve mühendislik denetimlerinin zorunlu ve etkin hâle getirilmesi gerektiği vurgulandı. Dere yataklarının yapılaşmaya açılması, heyelan riski taşıyan alanlarda önlem alınmadan gerçekleştirilen uygulamalar ve denetimsiz hafriyat sahaları da eleştirilen konular arasında yer aldı.

Yer Bilimleri Eğitimi Okullarda GüçlendirilmeliJeoloji Mühendisleri Odası, afetlere karşı bilinçli toplum oluşturulması için eğitim politikalarının da gözden geçirilmesini istedi. İlkokul ve ortaokuldan başlayarak yer bilimleri eğitiminin güçlendirilmesi gerektiği belirtilen açıklamada, genç kuşakların yaşadıkları coğrafyayı, doğal süreçleri ve afet tehlikelerini bilimsel temelde tanımalarının önemine dikkat çekildi.

Oda, bilimsel bilginin yalnızca akademik çalışmalarda kalmaması, kamu politikalarının ve günlük yaşamın bir parçası hâline gelmesi gerektiğini savundu.“Afetlerle Mücadele Enkaz Başında Değil, Planlama Aşamasında Başlar”TMMOB Jeoloji Mühendisleri Odası, afetlere dirençli kentler oluşturmanın yalnızca mühendislik değil, aynı zamanda kamusal sorumluluk olduğunu vurguladı. Açıklamada şu değerlendirmeye yer verildi: “Afetlerle mücadele, enkaz başında değil; kentlerin planlandığı, yapıların projelendirildiği ve mühendislik kararlarının alındığı aşamada başlar.” Her büyük afetin ardından benzer eksikliklerin tartışıldığına dikkat çeken oda, bilimsel ve teknik çözümlerin artık uygulamaya geçirilmesi gerektiğini belirtti.

Deprem sonrasında yapılan tartışmaların, afet öncesinde alınması gereken önlemlerin yerini tutamayacağı ifade edildi.“Hiçbir Yurttaşın Yaşamı Rant Odaklı Kentleşmeye Feda Edilemez”Açıklamanın sonunda merkezi ve yerel yönetimlere sorumluluk çağrısında bulunuldu. Jeoloji Mühendisleri Odası, doğa olaylarının engellenemeyeceğini ancak bilimsel planlama, mühendislik hizmetleri ve etkin denetimle bu olayların büyük yıkımlara dönüşme riskinin azaltılabileceğini vurguladı.

Oda yönetimi, açıklamasını şu sözlerle tamamladı: “İhmal, tedbirsizlik ve denetimsizlik kaderimiz değildir. Hiçbir yurttaşımızın yaşamı, bilimsel gerçekleri yok sayan uygulamalara ve rant odaklı kentleşme politikalarına feda edilemez.”TMMOB Jeoloji Mühendisleri Odası, güvenli, sağlıklı ve afetlere dirençli kentlerin oluşturulması için merkezi yönetimi, belediyeleri ve ilgili bütün kurumları bilimsel veriler doğrultusunda harekete geçmeye çağırdı.

Oda, afet risklerinin azaltılması ve kamu yararının korunması için çalışmalarını sürdüreceğini bildirdi.