Kontrolsüz giriş yapan dev teleskop: Dünyaya çarpma saati daraldı, risk koridoru belirlendi

ESA ve ABD Uzay Komutanlığı, bugün atmosfere girecek tonlarca ağırlığındaki dev teleskopu takip ediyor; nihai düşüş noktası henüz netleşmedi.

· 2 dk 3 Kontrolsüz giriş yapan dev teleskop: Dünyaya çarpma saati daraldı, risk koridoru belirlendi NASA,'Fractal' Adlı X-70 Deneysel Uçağını Açıkladı: 2 Yıl İçinde İlk Uçuş Hedefleniyor Avrupa Uzay Ajansı (ESA) ve ABD Uzay Komutanlığı, bugün 5 Kasım 2026 Perşembe günü Dünya atmosferesine kontrolsüz giriş yapması beklenen, tonlarca ağırlığındaki dev bir uzay teleskobunu dakika dakika izliyor. Uzay aracının yörünge verilerine dayanarak hesaplanan giriş penceresi, Türkiye saatiyle öğlen saatlerine doğru daraltılmış durumda; ancak atmosferik yoğunluk dalgalanmaları nedeniyle tam çarpma noktası ve saati henüz kesinleşmedi.

ESA'nın Darmstadt'teki Uzay Çöpü Ofisi, Alman Fraunhofer FHR radarı, ABD'nin küresel uzay gözetleme ağı (Space Surveillance Network) ve Fransa'nın GRAVES radar sistemi verilerini birleştirerek nesnenin inişini modelliyor. Uzmanlar, teleskopun atmosferde yakıp erimesine rağmen, ısıya dayanıklı motor kasaları, optik ayna yastıkları ve yakıt tankı parçaları gibi ağır bileşenlerin yere ulaşma ihtimaline karşı hesaplama yapıyor.

Risk koridoru, 53 derece kuzey ile 53 derece güney enlemleri kapsayan geniş bir bant oluşturuyor; bu da neredeyse tüm nüfuslu kıtaların izlenmesi gerektiği anlamına geliyor.

Benzer büyüklükteki nesneler için tarihsel veriler, riskin düşük ama sıfır olmadığını gösteriyor. 2022'de Çin'in Long March 5B roket gövdesi (yaklaşık 23 ton) Hindistan Okyanusu'na, 2024'te ESA'nın ERS-2 uydusu (2,3 ton) Pasifik'te kontrolsüz düştü.

Her iki olayda da hasar bildirimi gelmedi. Uluslararası standartlara (ISO 24113) göre, kontrolsüz girişte yerde can kaybı riski 10.000'te 1'in altında tutulmalıdır; bu teleskop için modeller o eşiğin altında kalıyor. Ancak nesnenin boyutu ve karmaşık yapısı,'parça saçılma alanı'nı (debris footprint) tek bir roket gövdesinden daha geniş ve tahmin edilmesi zor hale getiriyor.

Teleskopun yörüngesi Türkiye'den de geçtiği için, AFAD Uzay Olayları Koordinasyon Merkezi ve TÜBİTAK UZAY uzmanları ESA'nın'EUSST' (Avrupa Uzay Gözetleme ve Takip) veri akışı üzerinden anlık konum alıyor. Resmi kanallar, "Mevcut modellerde Türkiye toprakları üzerinde parça düşüşü öngörülmüyor; ancak nihai 30 dakikalık pencerede kesinleşecek" mesajını verdi.

Vatandaşlara resmi kaynaklar dışındaki tahmin paylaşımlarından kaçınılması, parça görülmesi durumunda dokunmaması ve 112'yi aranması çağrısı yapıldı.

Nihai giriş saati ve etki alanı, atmosfer yoğunluğuna bağlı olarak son dakikalarda netleşecek. ESA, web sitesi ve sosyal medya kanalları üzerinden anlık güncelleme yayınlıyor; ABD Uzay Komutanlığı ise Space-Track.org üzerinden TLE (Two-Line Element) setlerini güncelliyor.