HABAŞ'ta yıllara yayılan iş kazaları: Aliağa'dan LPG tankerine ve tersaneye işçi ölümleri

HABAŞ'ın iş kazaları geçmişi, İzmir'in Aliağa ilçesindeki demir-çelik üretimiyle sınırlı değil. Şirketin ve aynı topluluk bünyesindeki farklı işletmelerin liman, gaz taşımacılığı, LPG ve gemi inşa faaliyetlerinde de ölüm ve ağır yaralanmayla sonuçlanan olaylar kaydedildi.

Dönemin haberleri, sendika açıklamaları, insan hakları raporları, bilirkişi değerlendirmeleri ve mahkeme kararları, iş güvenliği sorunlarının farklı iş kollarında gündeme geldiğini gösteriyor. Bununla birlikte açık kaynaklardaki veriler bütün tesislerdeki kazaları eksiksiz olarak kapsamıyor.

Bazı olaylarda yargı kararlarıyla kusur değerlendirmeleri yapılırken, bazı bilgiler yalnızca dönemin haberlerine veya sendika açıklamalarına dayanıyor. ALİAĞA'DA İLK BÜYÜK KAZA KAYDI 1999'A UZANIYORHABAŞ, Aliağa'da demir-çelik üretimine 1987 yılında başladı.

Sonraki yıllarda çelikhane, haddehane ve liman yatırımlarıyla üretim kapasitesini genişletti. Açık kaynaklarda yer alan ilk büyük ölümlü iş kazası kayıtlarından biri 1999 yılına uzanıyor. Türk Metal Sendikası Aliağa Temsilcisi Ali Ekber Tali'nin 2018 yılında yaptığı açıklamaya göre, fabrikada bir çelik potasının düşmesi sonucu dört işçi hayatını kaybetti.

Yaklaşık 20 işçi ise uzun süre hastanede tedavi gördü. Bu kazaya ilişkin bilgiler, olayın meydana geldiği döneme ait resmi tutanaktan değil, sendika temsilcisinin yıllar sonra yaptığı açıklamadan aktarılıyor. Aralık 2001'de ise İnsan Hakları Derneğinin dönem raporuna yansıyan ağır bir yaralanma yaşandı.

Çelikhane bölümünde ocak çanağının değiştirilmesi sırasında Şevket Taşa'nın ayakları paletin altında kaldı. Taşa, olayda bir bacağını kaybetti.14 Eylül 2002'de hurda demirlerin eritildiği bölümde patlama meydana geldi. Su kaçağının oluşturduğu basınç nedeniyle yaşandığı belirtilen patlamada Kenan Doğan, Ali Güven, Müslüm Apaydın ve Sebahattin Kara yaralandı.

VİNÇ VE PATLAMA KAZALARINDA İŞÇİLER HAYATINI KAYBETTİ16 Kasım 2007'de fabrikanın hurda deposunda ayrıştırma çalışmaları sırasında patlama meydana geldi. Dönemin haberlerine göre hurda malzemelerin arasında bulunan bir top mermisinin patlaması sonucu 29 yaşındaki İlyas Kırdı hayatını kaybetti, 10 kişi yaralandı.24 Ağustos 2008'de ise yükleme çalışmaları sırasında vinçten kayan yaklaşık 2,5 ton ağırlığındaki demir blok, 37 yaşındaki Kutbettin Özkaya'nın üzerine düştü.

Özkaya, olay yerinde yaşamını yitirdi.15 Mayıs 2013'te çelikhane bölümünde çalışan 24 yaşındaki Olgar Öner, vinçle kaldırılan parçanın halatının kopması sonucu başına düşen malzeme nedeniyle hayatını kaybetti. Aynı yılın ağustos ayında fabrikada dört ayrı iş kazası yaşandı.

Engin Solmaz, taşlama makinesinin kablosundaki elektrik kaçağı nedeniyle akıma kapılarak öldü. Diğer üç kazada işçiler ağır yaralandı.16 Ekim 2013'te ise aynı gün içerisinde iki ayrı yaralanmalı olay kaydedildi. Çelik ocağındaki püskürme nedeniyle Ergün Öztürk yanıklarla yaralandı.

TOPLU ZEHİRLENME VE YÜKSEKTEN DÜŞME OLAYLARI8 Temmuz 2014'te HABAŞ Demir Çelik Fabrikası'nda öğle yemeğinin ardından 100'den fazla işçi gıda zehirlenmesi şüphesiyle hastanelere kaldırıldı. Dönemin haberlerinde üç işçinin sağlık durumunun ağır olduğu belirtildi.

Olay, ölümlü iş kazası bilançosuna dahil edilmiyor. 10 Eylül 2015'te Hadde 3 bölümünde yaşanan vinç kazasında bir işçi ağır malzemelerin altında kalarak başından ve kolundan yaralandı.2018 yılında ise fabrikada birden fazla ciddi iş kazası yaşandı.

26 Temmuz'da 150 tonluk çelik ocağında kırılan elektrotların çıkarılması sırasında patlama meydana geldi. Beş işçi yaralandı. Yaralılardan 29 yaşındaki Evren Erik, 3 Ağustos'ta tedavi gördüğü hastanede hayatını kaybetti.30 Ağustos'ta sürekli döküm makinesindeki patlamada Veli Yılmaz, Ramazan Şen ve Hüseyin Gül ağır yaralandı.

18 Ekim'de ise Hasan Bostancı, yaklaşık 15 metre yüksekliğindeki toz toplama bacasında temizlik yaptığı sırada düşerek yaşamını yitirdi.2019'DA 80 TON SIVI ÇELİK ÇALIŞMA ALANINA DÖKÜLDÜ8 Mayıs 2019'da fabrikanın çelikhane bölümünde büyük bir iş kazası yaşandı. Demirören Haber Ajansının dönem haberine göre 120 tonluk çelik potası, taşıma aracına yerleştirildiği sırada devrildi.

Yaklaşık 80 ton sıvı çelik çalışma alanına yayıldı. Kazada 11 işçi yaralanırken bunlardan dördünün durumunun ağır olduğu bildirildi. İki ağır yaralı, hastanede yoğun bakım tedavisine alındı. Olay, yüksek sıcaklık altında gerçekleştirilen çelik üretimi ve ağır yük taşıma faaliyetlerindeki riskleri yeniden gündeme taşıdı.2020'DE ÜÇ İŞÇİ HAYATINI KAYBETTİ14 Ağustos 2020'de fabrikanın açık sahasında çelik blokların taşınması sırasında taşeron işçi Şaban Karaca, blokların arasında sıkışarak ağır yaralandı.

Karaca, kaldırıldığı hastanede yaşamını yitirdi.7 Ekim'de çelikhane bölümünde çalışan 36 yaşındaki Kadir Özdemir, yaklaşık 10 metre yükseklikten düşerek hayatını kaybetti. İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Meclisinin aktardığına göre Özdemir'in ailesinin açtığı tazminat davasında HABAŞ yüzde 70 oranında asli kusurlu bulundu.

Mahkemenin 2023'te tamamlanan yargılamada aileye tazminat ödenmesine hükmettiği bildirildi. 6 Kasım 2020'de ise HABAŞ Limanı'nda taşeron şirkete bağlı çalışan Raif Çatan, gece saatlerinde gemiye yükleme yapıldığı sırada denize düşerek yaşamını yitirdi.

Çatan'ın ölümüne ilişkin davada Aliağa 3. Asliye Ceza Mahkemesi, Kasım 2025'te beş sanık hakkında taksirle ölüme neden olma suçundan hapis cezalarına hükmetti. Dosyanın istinaf incelemesine taşındığı bildirildi. LİMAN VE ÇELİKHANEDE KAZALAR DEVAM ETTİ28 Ağustos 2022'de gece vardiyasında vinç üzerinde çalışan Oktay Eryılmaz, yüksekten düşerek ağır yaralandı.

Eryılmaz, kaldırıldığı hastanede hayatını kaybetti.11 Ocak 2024'te HABAŞ Limanı'nda temizlik işçisi olarak çalışan 50 yaşındaki Kemal Özdemir'in üzerine, gemiye yükleme sırasında metal bobin düştü. Özdemir olayda yaşamını yitirdi.7 Mayıs 2024'te çelik ocağında meydana gelen patlamada dört işçi yaralandı.

Yaralılardan birinin durumunun ağır olduğu açıklandı.28 Eylül 2025'te ise çelikhane ocağında yeni bir patlama meydana geldi. Olayda yedi işçi yaralanırken bir işçinin sağlık durumunun ağır olduğu bildirildi. GAZ TAŞIMACILIĞINDA HABAŞ'A KUSUR DEĞERLENDİRMESİHABAŞ ile bağlantılı iş kazaları, Aliağa'daki demir-çelik tesislerinin dışında gaz taşımacılığı alanında da yaşandı.28 Temmuz 2010'da HABAŞ'ın Ankara tesisinden alınan likit gazı Trabzon'a götüren tanker, dönüş yolunda Ordu'nun Fatsa ilçesinde devrildi.

Yağmur Taşımacılık bünyesinde çalışan şoför Yakup Aydın kazada yaralandı. Ankara 15. İş Mahkemesine sunulan 2 Temmuz 2013 tarihli bilirkişi raporunda, taşıma sözleşmesi kapsamında HABAŞ'ın araçların teknik durumu ve denetimi bakımından yetkilerinin bulunduğu değerlendirildi.

Raporda HABAŞ'a yüzde 10 kusur atfedildi. Ancak bu oran bilirkişi heyetinin değerlendirmesi olup kesinleşmiş mahkeme hükmü olarak kabul edilemez. Gaz taşımacılığına ilişkin başka bir yargı dosyasında da yaralanan taşeron işçinin tazminatından kaynaklanan sorumluluk tartışıldı.

Yargıtay 11. Hukuk Dairesinin 2024 tarihli kararına konu olan uyuşmazlık, iş kazasından doğan ödemenin taşımacılık şirketleri arasında paylaşılmasıyla ilgiliydi. Bu dosyalar, gaz taşımacılığında taşeron ilişkileri ile işverenin gözetim ve denetim yükümlülüğünün yargısal incelemelere konu olduğunu gösteriyor.

LPG TANKERİ FACİASINDA DOKUZ SANIĞA HAPİS CEZASI27 Nisan 2017'de Kocaeli'nin Körfez ilçesine bağlı Tütünçiftlik açıklarında HABAŞ'a ait LPG tankeri ile Serdar-2 servis botunun karıştığı patlama ve yangın meydana geldi. Olayda işçi Nail Demirci hayatını kaybetti, 10 kişi yaralandı.

Dava dosyasına yansıyan iddialara göre tanker tanklarında kalan gazın denize tahliyesi sırasında servis botunun gemiye yaklaşmasıyla patlama yaşandı. Olayın ardından açılan dava, Kocaeli 1. Ağır Ceza Mahkemesinde görüldü.

Mahkeme, 21 Mayıs 2026'da aralarında HABAŞ Yönetim Kurulu Başkanı Mehmet Rüştü Başaran'ın da bulunduğu dokuz sanığa hapis cezası verdi. Başaran'ın da aralarında bulunduğu beş sanık, asli kusurlu kabul edilerek 4 yıl 10 ay 10 gün hapis cezasına çarptırıldı.

Bu sanıklar hakkında ayrıca 1 yıl 9 ay süreyle meslekten men kararı verildi. Diğer sanıklardan üçüne 4 yıl 6 ay 5'er gün, birine ise 2 yıl 10 ay 5 gün hapis cezası verildi. İki sanık beraat ederken yargılama sırasında hayatını kaybeden bir sanık hakkındaki dava düşürüldü.

Kararın kesinleştiğine ilişkin doğrulanmış bilgi bulunmuyor. Bu nedenle söz konusu cezalar ilk derece mahkemesinin hükmü olarak değerlendiriliyor. TUZLA TERSANESİNDE GEMİ YAN YATTI, BİR İŞÇİ ÖLDÜHABAŞ, 2021 yılında İstanbul Tuzla'daki Yıldız Tersanesi'ni bünyesine kattı.9 Ekim 2025'te tersanede mekanik bakım çalışmaları yürütülen bir gemi yan yattı.

Olay sırasında bazı işçiler denize düşerken Ukrayna vatandaşı 46 yaşındaki Vlasyuk Yevgen, tahliye rampasının altında kalarak hayatını kaybetti. Demirören Haber Ajansının aktardığı olayın ardından tersanede inceleme başlatıldı.

Limter-İş Sendikası, geminin kızağa veya havuza alınmadan bakıma sokulduğunu ileri sürdü. Bu değerlendirme sendikanın açıklamasına dayanıyor. Olayda teknik kusuru ve hukuki sorumluluğu kesinleştiren bir bilirkişi raporu veya mahkeme kararına açık kaynaklarda ulaşılamadı.

KAYIP GÜNLÜ İŞ KAZALARI BİR YILDA YÜZDE 56 ARTTIHABAŞ'ın 2025 Sürdürülebilirlik Raporu, Aliağa'daki demir-çelik işletmesinin iş sağlığı ve güvenliği göstergelerinde dikkat çekici bir değişime işaret etti. Rapora göre şirket çalışanlarında kayıp günlü iş kazası sayısı 2024 yılında 109 iken 2025 yılında 146'ya yükseldi.

Artış yaklaşık yüzde 34 oldu. Alt işveren çalışanlarında ise kayıp günlü kaza sayısı aynı dönemde 38'den 83'e çıktı. Bu gruptaki artış yüzde 118'i aştı. İki grup birlikte değerlendirildiğinde toplam kayıp günlü iş kazası sayısı 147'den 229'a yükseldi.

Böylece Aliağa demir-çelik işletmesinin raporlanan toplam kayıp günlü kaza sayısı bir yılda yaklaşık yüzde 56 arttı. Kayıp günlü iş kazası, çalışanın yaralanma sonrasında en az bir iş günü çalışamamasına neden olan olayı ifade ediyor.

Bu sayı ölümlü kaza sayısıyla aynı anlama gelmiyor. Şirketin raporunda 2025 yılında kendi çalışanları ve alt işveren çalışanları arasında ölümlü iş kazası kaydedilmediği belirtildi. HABAŞ, kazalardaki artışın nedenlerini incelediğini, kişisel koruyucu donanım, mühendislik önlemleri ve alt işveren denetimleri alanlarında iyileştirmeler gerçekleştirdiğini bildirdi.

Bununla birlikte açıklanan toplam kaza sayısı, çalışan sayısı veya toplam çalışma saatiyle birlikte değerlendirilmeden kişi başına kaza riskindeki değişimi tek başına göstermiyor. ALİAĞA'DA 20 GÜN İÇİNDE ÜÇ ÖLÜMLÜ OLAY2026 yılının son aylarında HABAŞ'ın Aliağa tesislerinde ölümle sonuçlanan iş kazaları peş peşe yaşandı.21 Ekim'de taşeron Akyaka firmasında çalışan 55 yaşındaki Hakan Doğan, yaklaşık sekiz metre yüksekten düşerek yaşamını yitirdi.5 Kasım'da taşeron Serdar Endüstri bünyesinde çalışan 20 yaşındaki Eyüp Eğinli, iş makinesi lastiğine hava basıldığı sırada lastiğin patlaması sonucu hayatını kaybetti.

Aynı olayda başka bir işçi yaralandı. Bu kazalardan günler sonra, 9 Kasım'da fabrikanın çelikhane bölümünde patlama ve yangın meydana geldi. Menemen Cumhuriyet Başsavcılığının 10 Kasım tarihli açıklamasına göre olayın ardından dört Cumhuriyet savcısı görevlendirildi.

Başsavcılık, ilk incelemelerde 17 işçinin hayatını kaybettiğini, 15 işçinin yaralandığını ve bir işçinin arandığını duyurdu. İlerleyen saatlerde can kaybı 19'a yükseldi. Böylece 21 Ekim ile 9 Kasım arasındaki 20 günlük dönemde yaşanan üç ayrı olayda toplam 20 işçi yaşamını yitirmiş oldu.

SON PATLAMADA 19 İŞÇİ HAYATINI KAYBETTİ9 Kasım'daki patlamanın ardından yapılan ilk değerlendirmelerde, sıvı çelik dökümü sırasında tavan vincinin düşerek elektrik ark ocağına zarar vermiş olabileceği üzerinde duruldu. Daha sonraki açıklamalarda vincin düşmesiyle doğal gaz ve oksijen hatlarının zarar görmüş olabileceği belirtildi.

Ancak olayın kesin teknik nedeni ve olası ihmallerin sorumluları, devam eden bilirkişi incelemeleri ve adli soruşturma kapsamında değerlendiriliyor. Fabrikadaki üretim faaliyetleri durdurulurken aralarında şirket yöneticileri, birim müdürleri, mühendisler ve bakım sorumlularının bulunduğu 11 kişi gözaltına alındı.

DOKUZ TUTUKLAMA, İKİ EV HAPSİ KARARI12 Kasım'da açıklanan adli süreçte, gözaltına alınan 11 şüpheliden dokuzu tutuklandı. HABAŞ Yönetim Kurulu Başkanı Mehmet Rüştü Başaran ile bir kişi hakkında ise konutu terk etmeme şeklinde adli kontrol kararı verildi.

Tutuklama ve adli kontrol kararları, şüphelilerin suçluluğunun kesinleştiği anlamına gelmiyor. Kocaeli'deki 2017 LPG tankeri yangınına ilişkin yargılama ile Aliağa'daki 2026 patlamasına yönelik soruşturma da birbirinden bağımsız adli süreçler olarak yürütülüyor.

İŞ GÜVENLİĞİNDE YANIT BEKLEYEN SORULARHABAŞ'ın farklı faaliyet alanlarında yıllar boyunca yaşanan kazalar, iş sağlığı ve güvenliği uygulamalarının sonuçlarını yeniden gündeme taşıyor. Aliağa'daki fabrika ve liman tesislerinde yaşanan ölümler, gaz taşımacılığına ilişkin bilirkişi değerlendirmeleri, Kocaeli'deki LPG tankerinin yangınıyla ilgili mahkeme kararı ve Tuzla tersanesinde meydana gelen ölümcül kaza, farklı üretim ve taşımacılık süreçlerinde karşılaşılan riskleri ortaya koyuyor.

Şirketin 2025 yılı raporunda kayıp günlü iş kazası sayısının yüzde 56 artması da açıklanan güvenlik önlemlerinin sonuçlarının incelenmesini gerekli kılıyor. Geçmiş kazaların ardından hangi teknik önlemlerin alındığı, iş müfettişlerinin hangi eksiklikleri belirlediği, taşeron çalışanların güvenliğinin nasıl denetlendiği ve uygulanan tedbirlerin kazaları önlemekte ne ölçüde etkili olduğu soruları önemini koruyor.

Bu soruların yanıtları, şirketin kamuoyuna yaptığı açıklamalarla birlikte iş müfettişi raporlarının, bilirkişi incelemelerinin ve yargı dosyalarının değerlendirilmesiyle netleşebilecek.