Türkiye Ar-Ge'ye 980 milyar lira harcadı: Ankara'nın payı 294 milyar lira oldu

Türkiye'de araştırma ve geliştirme (Ar-Ge) faaliyetlerine yapılan harcamalar 2025 yılında 980,4 milyar liraya yükseldi. TÜİK verilerine göre toplam harcamaların yüzde 30'unun gerçekleştirildiği Ankara, yaklaşık 294 milyar liralık Ar-Ge yatırımıyla İstanbul'un ardından ikinci sırada yer aldı.

Başkent, daha az araştırma personeline rağmen İstanbul'a yakın harcama düzeyiyle dikkat çekti. Türkiye İstatistik Kurumunun (TÜİK) 2025 yılı Araştırma-Geliştirme Faaliyetleri Araştırması sonuçları, Türkiye'nin bilim, teknoloji ve yenilik çalışmalarına ayırdığı kaynakların önemli ölçüde arttığını ortaya koydu.

Ülke genelinde Ar-Ge harcamaları, önceki yıla kıyasla 328 milyar 607 milyon lira artarak 980 milyar 428 milyon liraya ulaştı. Araştırma ve geliştirme yatırımlarının bölgesel dağılımında İstanbul ilk sıradaki yerini korurken Ankara, toplam harcamalardan aldığı yüzde 30'luk payla Türkiye'nin en önemli Ar-Ge merkezlerinden biri olduğunu gösterdi.

TÜRKİYE'DE AR-GE'YE HARCANAN HER 100 LİRANIN 30'U ANKARA'DATÜİK verilerine göre 2025 yılında Türkiye genelindeki Ar-Ge harcamalarının yüzde 31,8'i İstanbul'da, yüzde 30'u ise Ankara'da gerçekleştirildi. Bu oranlar üzerinden yapılan hesaplamalara göre İstanbul'un Ar-Ge harcamaları yaklaşık 312 milyar liraya ulaşırken Ankara'da bu tutar 294 milyar lira olarak hesaplandı.

İki şehir arasındaki harcama farkının yaklaşık 18 milyar lira düzeyinde kalması, başkentin araştırma ve teknoloji yatırımlarındaki güçlü konumunu ortaya koydu. Kocaeli, Sakarya, Düzce, Bolu ve Yalova illerini kapsayan TR42 bölgesi ise yüzde 9,5'lik payla üçüncü sırada yer aldı.

ANKARA, İSTANBUL'DAN DAHA AZ PERSONELLE YÜKSEK AR-GE HARCAMASI GERÇEKLEŞTİRDİAraştırmanın dikkat çeken sonuçlarından biri de Ar-Ge çalışanlarının bölgelere göre dağılımı oldu. Türkiye genelinde tam zaman eşdeğeri (TZE) cinsinden 317 bin 982 Ar-Ge personeli görev yaparken bu çalışanların yüzde 32,2'si İstanbul'da, yüzde 19,8'i Ankara'da istihdam edildi.

Söz konusu oranlar, İstanbul'da yaklaşık 102 bin, Ankara'da ise 63 bin tam zaman eşdeğeri Ar-Ge personeli bulunduğunu gösterdi. Bu veriler üzerinden hesaplandığında Ankara'da personel başına düşen yıllık Ar-Ge harcaması yaklaşık 4,7 milyon lira olurken İstanbul'da bu tutar 3 milyon lira seviyesinde kaldı.

Böylece Ankara'nın personel başına Ar-Ge harcaması, İstanbul'un yaklaşık yüzde 53 üzerine çıktı. Ancak bu fark, doğrudan çalışan verimliliğini değil, personel başına düşen harcama miktarını gösteriyor. SAVUNMA SANAYİSİ ANKARA'NIN TEKNOLOJİ YATIRIMLARINDA ÖNE ÇIKIYORAnkara'nın araştırma ve geliştirme alanındaki güçlü konumunda savunma sanayisi, teknoloji şirketleri ve üniversitelerin önemli bir yere sahip olduğu değerlendiriliyor.

ASELSAN, TUSAŞ, ROKETSAN ve HAVELSAN gibi Türkiye'nin önde gelen savunma sanayisi kuruluşlarının başkentte yoğunlaşması, Ankara'nın yüksek teknoloji ekosistemini destekleyen unsurlar arasında bulunuyor. Savunma, havacılık ve ileri teknoloji alanlarında yürütülen projelerde kullanılan test sistemleri, laboratuvarlar ve özel üretim altyapıları yüksek maliyetli yatırımlar gerektirebiliyor.

Öte yandan Orta Doğu Teknik Üniversitesi (ODTÜ), Bilkent Üniversitesi ve Hacettepe Üniversitesi gibi araştırma kurumları da başkentin bilimsel çalışmalarına katkı sağlıyor. Bununla birlikte TÜİK'in açıklanan bölgesel verileri, Ankara'daki yüksek harcamanın ne kadarının doğrudan savunma sanayisinden kaynaklandığını göstermiyor.

AR-GE HARCAMALARINDA EN BÜYÜK PAY ÖZEL SEKTÖRÜN OLDUTürkiye genelindeki araştırma ve geliştirme harcamalarının sektörel dağılımında şirketler ilk sırada yer aldı. TÜİK verilerine göre toplam Ar-Ge harcamalarının yüzde 65'i mali ve mali olmayan şirketler tarafından gerçekleştirilirken yükseköğretim kurumlarının payı yüzde 30,3 oldu.

Genel devlet ile kâr amacı olmayan kuruluşların toplam harcamalardaki payı ise yüzde 4,7 olarak kaydedildi. Şirketlerin 2025 yılındaki Ar-Ge harcamaları 637 milyar 252 milyon liraya ulaşırken bu tutarın yüzde 54,9'u Ar-Ge merkezlerinde gerçekleştirildi.

Ar-Ge merkezlerinde yapılan harcamaların yüzde 89,5'inin 250 ve üzeri çalışanı bulunan büyük ölçekli girişimlerden gelmesi de dikkat çekti. TÜRKİYE'NİN AR-GE HARCAMALARININ MİLLİ GELİRE ORANI YÜKSELDİAraştırma sonuçları, Türkiye'nin Ar-Ge faaliyetlerine ayırdığı kaynakların gayrisafi yurt içi hasıla (GSYH) içindeki payının da arttığını ortaya koydu.2024 yılında yüzde 1,46 olan Ar-Ge harcamalarının GSYH'ye oranı, 2025 yılında yüzde 1,55'e yükseldi.

Aynı dönemde Ar-Ge harcamalarındaki artış, Türkiye'nin araştırma ve teknoloji faaliyetlerine ayrılan parasal kaynakların büyüdüğünü gösterdi. YÜKSEK TEKNOLOJİ YATIRIMLARI AR-GE HARCAMALARINDA BELİRLEYİCİ OLDUİmalat sanayisinde gerçekleştirilen araştırma ve geliştirme harcamaları da 2025 yılında önemli bir büyüklüğe ulaştı.

TÜİK verilerine göre imalat sanayisindeki toplam Ar-Ge harcaması 322 milyar 656 milyon lira olarak gerçekleşti. Bu harcamaların yüzde 47,7'si yüksek teknoloji faaliyetlerinde bulunan girişimler tarafından yapılırken orta yüksek teknoloji alanındaki girişimlerin payı yüzde 40,7 oldu.

Orta düşük teknoloji faaliyetleri yüzde 7,2, düşük teknoloji faaliyetleri ise yüzde 4,4 pay aldı. ANKARA, TÜRKİYE'NİN AR-GE MERKEZLERİNDEN BİRİ OLMAYI SÜRDÜRÜYORTürkiye genelindeki Ar-Ge harcamalarının yaklaşık üçte birinin Ankara'da gerçekleştirilmesi, başkentin bilim ve teknoloji yatırımlarındaki ağırlığını ortaya koydu.

İstanbul toplam harcamalarda ilk sırada bulunmasına rağmen Ankara'nın daha düşük personel payıyla benzer büyüklükte Ar-Ge harcaması gerçekleştirmesi, iki şehir arasındaki yatırım yapısının farklılığına işaret etti. Savunma sanayisi kuruluşları, teknoloji geliştirme bölgeleri, araştırma merkezleri ve üniversiteleriyle öne çıkan Ankara, 2025 yılı verilerine göre Türkiye'nin Ar-Ge faaliyetlerinin en yoğun yürütüldüğü ikinci bölge oldu.