AYM’den emsal nitelikte emlak kararı: Rayiç bedel düzenlemesi iptal edildi!

Anayasa Mahkemesi, ortak tapulu taşınmazlarda paydaşların ön alım hakkını kullanmasına ilişkin düzenlemede yer alan rayiç bedel hükümlerini iptal etti.

Anayasa Mahkemesi (AYM), ortak mülkiyete konu taşınmazların satışında diğer paydaşlara tanınan ön alım hakkına ilişkin önemli bir karara imza attı. 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu kapsamında yapılan incelemede, ön alım hakkının kullanılması sırasında hâkimin taşınmazın rayiç bedelini belirlemesini öngören düzenlemenin bazı bölümleri iptal edildi.

Resmî Gazete’de yayımlanan karara göre iptal başvuruları, bazı mahkemeler ile 137 milletvekilinin imzasıyla Anayasa Mahkemesi’ne taşındı.

Türk Medeni Kanunu’nun 732’nci maddesi, paylı mülkiyete tabi bir taşınmazdaki payın üçüncü kişiye satılması durumunda diğer paydaşlara ön alım hakkı tanıyor.

Bu hak kapsamında, ortaklardan biri taşınmazdaki hissesini başka bir kişiye sattığında diğer paydaşlar, belirli şartlar çerçevesinde dava açarak satılan hisseyi öncelikli olarak satın alabiliyor.

Hakimin belirlediği rayiç bedel iptal edildi Yasal düzenlemeye sonradan eklenen hükümle, ön alım hakkına ilişkin davalarda hâkime taşınmazın rayiç bedelini gecikmeksizin belirleme yetkisi verilmişti.

Söz konusu hüküm doğrultusunda ön alım hakkını kullanmak isteyen paydaşın, hâkim tarafından belirlenen rayiç bedeli ve alıcıya düşen tapu giderlerini belirlenen süre içerisinde yatırması gerekiyordu. Bu yükümlülüğün yerine getirilmemesi halinde ise payın davacı adına tesciline karar verilemiyordu.

Mülkiyet hakkına sınırlama getiriliyor İptal başvurularını değerlendiren Anayasa Mahkemesi, düzenlemenin ön alım hakkını kullanmak isteyen paydaşın ödeme yükümlülüğünü hâkimin belirlediği rayiç bedel üzerinden şekillendirdiğine dikkat çekti.

Yüksek Mahkeme, söz konusu uygulamanın mülkiyet hakkının kullanılmasını sınırlandırdığı değerlendirmesinde bulundu.

Bu gerekçeyle ilgili ek maddede yer alan “rayiç bedeli”, “gecikmeksizin” ve “kesin süre” ifadelerinin iptaline karar verildi.

Karar 9 ay sonra yürürlüğe girecek Anayasa Mahkemesi'nin iptal kararı Resmî Gazete'de yayımlanırken, düzenlemenin yürürlükten kalkması için 9 aylık süre öngörüldü. Böylece kararın yürürlüğe girmesiyle birlikte ortak tapulu taşınmazlarda ön alım hakkının kullanımına ilişkin hukuki uygulamada değişiklik yaşanacak.