İzmit’in Roma Dönemi Su Mirası İn Bayırı Sarnıcı Kurtarılmayı Bekliyor

Kocaeli’nin İzmit ilçesinde, Roma döneminden günümüze ulaşan en önemli mühendislik yapılarından biri olan İn Bayırı Sarnıcı, Cedit Mahallesi sınırları içerisinde yer alıyor. Milattan sonra 4. yüzyıla tarihlendirilen ve antik Nikomedya kentinin su ihtiyacını karşılamak amacıyla inşa edilen bu devasa yapı, günümüzde çevresini saran konutlar ve yabani otların arasında kalarak büyük ölçüde görünmez hale gelmiş durumda.

1987 yılında Anıtlar Kurulu tarafından tescillenerek koruma altına alınmasına rağmen, geçen zaman içerisinde bakımsızlık ve çarpık kentleşme nedeniyle ciddi bir tahribat süreci yaşadı. Tarihi kaynaklara göre sarnıç, yaklaşık 22 kilometre uzaklıktaki Paşasuyu kaynağından besleniyordu.

Su, 21 adet su kemeri aracılığıyla kente ulaştırılıyor ve burada depolanarak hamamlar, saraylar, askeri tesisler ve konutlara dağıtılıyordu. Yapının inşasında taş ve tuğla malzemeler kullanılırken, bölgede yapılan güncel araştırmalar, sarnıca bağlanan altı farklı ana su yolu olduğunu ortaya koyuyor.

Sarnıcın, İmparator Diocletianus döneminde yaptırıldığına dair güçlü iddialar bulunsa da, yapının kökeninin daha eski tarihlere dayandığına dair rivayetler de mevcut. Art Nicomedia Kültür Sanat Derneği Yönetim Kurulu Başkanı Akın Ülkü Sevinç, sarnıcın kapasitesinin dönemine göre oldukça etkileyici olduğunu vurguluyor.

Yapılan incelemeler, sarnıcın 170 bin kişilik bir nüfusun su gereksinimini karşılayabilecek büyüklükte olduğunu gösteriyor. Sevinç, mevcut kalıntıların aslında çok daha geniş bir kompleksin yalnızca küçük bir parçası olabileceğine dikkat çekerek, yapının İstanbul’daki Yerebatan Sarnıcı gibi devasa bir mimari bütünün parçası olma ihtimalinin yüksek olduğunu belirtiyor.

Nikomedya’nın, milattan sonra 284-330 yılları arasında Roma İmparatorluğu’na başkentlik yaptığı dönemde çok sayıda anıtsal yapıya ev sahipliği yaptığı biliniyor. Ancak depremler, yağmalar ve özellikle son 80 yılda hız kazanan çarpık yapılaşma, bu tarihi dokunun büyük bir kısmının yok olmasına neden oldu.

1834 yılında kenti ziyaret eden ünlü seyyah Charles Texier’in de notlarında yer verdiği bu sarnıç, kentin antik geçmişini yansıtan nadir tanıklardan biri olarak kabul ediliyor. Yetkililer ve uzmanlar, İn Bayırı Sarnıcı’nın mevcut mezbelelik halinden kurtarılması için acil bir restorasyon ve projelendirme çalışmasına ihtiyaç olduğunu ifade ediyor.

Bilimsel yöntemlerle ele alınacak bir restorasyon sürecinin, bölgenin arkeolojik değerlerini gün yüzüne çıkaracağı ve İzmit’in turizm potansiyelini önemli ölçüde artıracağı öngörülüyor. Projenin hayata geçirilmesiyle birlikte, antik dönemin bu görkemli yapısının hem bilim dünyasına hem de turizme kazandırılması hedefleniyor.