Ölümden sonra vücuttaki bakterilere ne olur?

İnsan öldüğünde bedenindeki mikroorganizmaların tamamı aynı anda yok olmuyor. Bakteriler, değişen koşullarda dokuların ayrışmasına katılırken mikrobiyal topluluğun bileşimi de dönüşüyor. Bilim insanları bu değişimlerden, ölümden sonra geçen süreyi tahmin etmek için yararlanılıp yararlanılamayacağını araştırıyor.

Buradaki yaşam, kişinin hayatta kalması veya bilincinin sürmesi anlamına gelmiyor. Söz konusu olan, bedeni yaşam alanı olarak kullanan mikroorganizmaların faaliyetleri. Ölüm sonrası ayrışma, bu açıdan aynı zamanda ekolojik bir süreç.

Bedenin içindeki koşullar değişiyor

Ölümün ardından dokulara oksijen taşıyan dolaşımın durması, bakterilerin yaşadığı ortamı değiştiriyor. Oksijensiz koşullarda yaşayabilen gruplar öne çıkabiliyor. Hücrelerin kendi enzimleriyle parçalanması ve mikroorganizmaların faaliyetleri, dokuların çözülmesinde birlikte rol oynuyor.

Ayrışma sırasında oluşan gazların birikmesi ise bedenin şişmesine yol açabiliyor. Ancak bu evrenin ne zaman ortaya çıkacağı ve ne kadar süreceği herkes için aynı değil.

İki bağışçıyla yapılan araştırma ne gösterdi?

30 Ekim 2013’te PLOS ONE’da yayımlanan araştırmada, Teksas’taki bir adli bilimler tesisinde iki bağışçı bedeni doğal dış ortam koşullarında incelendi. Araştırmacılar, şişme evresinin başlangıcı ve sonuna odaklanarak bakterileri 16S rRNA gen analiziyle tanımladı.

Bulgular, oksijen kullanan bakterilerden oksijensiz koşullara uyumlu bakterilere doğru bir değişime işaret etti. Bakteri toplulukları hem iki beden arasında hem de aynı bedenin farklı bölgelerinde değişiyordu.

Çalışma yalnızca iki bedeni kapsıyordu; örnekleme koşulları da bütünüyle aynı değildi. Bu nedenle sonuçlar, herkes için geçerli bir ayrışma takvimi oluşturmadı. Araştırmacılar bulgularını daha geniş çalışmalar için başlangıç verileri olarak değerlendirdi.

Bu araştırmayı aktaran Science News yazısı da 7 Kasım 2013 tarihliydi; dolayısıyla söz konusu bulgular yeni bir keşif değil.

Daha geniş araştırmalar ne ekledi?

12 Şubat 2024’te çevrim içi yayımlanan bir Nature Microbiology araştırması, üç farklı yerde 36 insan bedeninin ayrışmasını izledi. Araştırmacılar, konum, iklim ve mevsimin etkilerine rağmen ayrışma sırasında ortak özellikler taşıyan bir mikrobiyal ağ oluştuğunu bildirdi.

Bu ağda bakteriler ve mantarlar birlikte yer alıyordu. Bir grubun oluşturduğu parçalanma ürünlerinin başka mikroorganizmalar tarafından kullanılması, ayrışmanın tek bir bakterinin işi olmadığını gösteriyordu.

Ölüm zamanı için neden önemli?

Adli bilimler açısından araştırılan nokta yalnızca hangi mikrobun bulunduğu değil, mikroorganizmaların birlikte nasıl ve hangi sırayla değiştiği. Tekrarlanabilen değişimler, ölümden sonra geçen sürenin tahminine yardımcı olabilir.

Ancak ortak bir mikrobiyal örüntü bulunması, bütün bedenlerin aynı hızda ayrıştığı anlamına gelmiyor. Bu araştırmaların desteklediği sonuç, mikropların zaman tahminine katkı sunma potansiyeli. Her koşulda kesin ölüm saatini veren bir test bulunduğu sonucu çıkarılamaz.

KAYNAKLAR

1. Hyde ER ve arkadaşları. The Living Dead: Bacterial Community Structure of a Cadaver at the Onset and End of the Bloat Stage of Decomposition. PLOS ONE, 30 Ekim 2013; 8(10): e77733. DOI: 10.1371/journal.pone.0077733.

2. Burcham ZM ve arkadaşları. A conserved interdomain microbial network underpins cadaver decomposition despite environmental variables. Nature Microbiology, çevrim içi yayın: 12 Şubat 2024; 9: 595–613. DOI: 10.1038/s41564-023-01580-y.

3. Engelhaupt E. Getting to know the real living dead. Science News, 7 Kasım 2013.