Doğaçlamayla büyüyor

Türkiye’nin sevilen caz vokalistlerinden ve akademisyenlerinden Ceren Temel, müzik yolculuğuna yeni bir soluk getiren “If I Could Tell You” isimli teklisini yayınladı. 2017’de Nardis Genç Caz Vokal Yarışması’nı kazanan, 2019’da Riga Jazz Stage’de Halk Ödülü’ne layık görülen Temel; bugüne kadar Barry Harris, Linda May Han Oh ve Theo Bleckmann gibi usta isimlerle aynı sahneyi paylaştı.

Geçen yaz Bansko ve Sochi caz festivallerinde Türkiye’yi temsil eden sanatçı, bir yandan da Yıldız Teknik Üniversitesi’nde verdiği derslerle yeni nesil müzisyenler yetiştirmeye devam ediyor. Akademik disiplinle sahnenin özgür ruhunu harmanlayan Ceren Temel ile caz dinleyicisinin dönüşümünü, yurt dışı festival deneyimlerini ve yeni şarkısının ortaya çıkış hikâyesini konuştuk.

DİNLEYİCİ PROFİLİ DEĞİŞİYOR- Türkiye’de caz dinleyicisi son yıllarda değişti mi? Konserlerde ve öğrencilerinizde neyi farklı görüyorsunuz? Evet, değişti. Müdavimler hep vardı ama artık daha görünürler. Nardis konserlerimize bilerek gelen, “Sizi daha önce dinlemiştik, yine gelmek istedik.” diyenler oluyor.

En belirgin değişim ise müzisyen dinleyicilerin artması. Caz okulları ve öğrenciler çoğaldıkça eğitimin seviyesi yükseliyor, dinleyicinin kulağı da onunla birlikte gelişiyor. Yalnız sosyal medyada öğrenme imkânı çok olduğu için genç müzisyenler konser izlemeye eskisi kadar gitmiyor gibi geliyor bana.

Çoğumuz standartları çalıp söylüyoruz, özgün projeler hâlâ az; bu yüzden konserlerin birbirine benzemesi de bir etken olabilir. Aslında sadece gençler değil, meslektaşlar olarak biz de birbirimizin konserine yeterince gitmiyoruz.

Herkesin yoğun bir temposu var ama cazın sahnedeki etkileşimini ve o an doğan doğaçlamaları canlı izlemek çok değerli. Birbirimizi dinledikçe hem daha çok şey öğreniyor hem de sahneyi birlikte büyütüyoruz. FESTİVALLERDE TÜRKİYE’Yİ TEMSİL ETTİ- 2024’te Bansko ve Sochi caz festivallerinde Türkiye’yi temsil ettiniz.

O sahneleri kimlerle paylaştınız, aklınızda kalan anılar var mı? İki festivale de quartet olarak gittik. Bansko’ya Can Çankara, Kağan Yıldız ve Serkan Alagök; Sochi’ye ise Kaan Bıyıkoğlu, Kağan Yıldız ve Serkan Alagök ile katıldık.

Bansko’da bizden bir gün sonra Peter Bernstein ve Emmet Cohen çaldı. Ertesi gün Peter Bernstein ile tanışıp kısa bir sohbet ettik. Her akşam konserlerden sonra jam session oluyordu; Emmet Cohen ve Philip Norris ile birlikte çaldık, unutamayacağım anılardan biri oldu.

Konserden önce duvarda Yıldız İbrahimova’nın eski bir konser afişini gördüm. Hacettepe’de kısa bir dönem hocamız olan bu başarılı sanatçının memleketinde konser vermek beni çok duygulandırdı. Sochi’de ise bizden bir gün önce sahnede Igor Butman vardı.

Hayran olduğum müzisyenlerle tanışmak ve ülkemizi temsil etmek benim için çok büyük bir gururdu.- Yurt dışındaki caz dinleyicisi Türkiye’den gelen bir müzisyene nasıl yaklaşıyor? Burayla arasında ne fark var? Bulgaristan komşumuz olduğu için oradaki dinleyiciyi bize çok yakın buldum.

Konserler açık havadaydı, tam bir festival ortamı vardı; herkes mutluydu ve müziğe destek veriyordu. Orada yaşayan Türklerle tanıştım, Bulgarlar da sıcacık yaklaşıp tebrik ettiler. Bu rahat, samimi halleri bana bizim dinleyicimizi hatırlattı.

Sochi ise bambaşkaydı; konser kapalı bir salondaydı. Rusların müzik eğitimindeki o meşhur disiplini dinlerken de vardı. Konser başlamadan önceki on dakika salonda çıt çıkmıyordu; herkes sessizce ve saygıyla bekliyordu. O kadar sessizdi ki, başta salonun dolmadığını düşündüm.

Bu saygılı sessizlik, Türkiye’deki alışkanlıklarımızdan çok farklıydı. YOLCULUKLAR YENİ ÜRETİMLERE İLHAM VERİYOR- Bu deneyim yeni teklilerinize veya müziğinize yansıdı mı? Yolculuk benim için her zaman bir ilham kaynağı.

Uluslararası bir sahnede çalmanın etkisi ise çok daha büyük. Döndüğünüzde içinizde müthiş bir motivasyon oluyor. O festivallerden sonra müziğime daha büyük bir inançla sarıldığımı söyleyebilirim. Ama “If I Could Tell You”nun, hatta loop konserlerimin ilhamı 2012’ye dayanıyor.

Kimbra’yı bol bol dinlerken YouTube’da loop yaptığı canlı bir performansını izleyip “Ben de bunu yapacağım!” demiştim. Loop ile ilk konserlerimi 2017’de vermeye başladım. 2022’de, bu yeni parçamda davulu çalan Simon Shiriaev ile davul ve vokalden oluşan “İki Loop Project”e başladık ve yaklaşık bir yıl konserler verdik.

Şarkı da o dönemde, Simon’ın bana bu şiiri okumamı önermesiyle ortaya çıktı.- Yeni teklinizi dinleyecek olanlara nasıl bir ortam önerirsiniz? Tam sonbahar ve kış aylarının parçası. Soğuk, kasvetli bir akşam, evde loş bir ışıkta, pencereden yağmuru izlerken dinlenmeli.

Zaten yayımlamak için özellikle sonbaharı bekledim; parça bana hep dışarıya bakıp düşüncelere dalınacak bir şarkı gibi hissettirdi.- Kayıtta sizi en çok şaşırtan veya planladığınızdan farklı gelişen bir an oldu mu? Kayıtlar farklı zamanlarda yapıldı, en son vokali kaydettik.

Beni şaşırtmaktan çok mutlu eden an, eski hocam ve bugün çok sevdiğim arkadaşım Randy Esen’in kayıtta bana destek olmaya gelmesiydi. Planladığımdan farklı giden şey ise ses tasarımı oldu. Başta aklımda yoktu ama Adem Gülşen ile bunu yapmak parçayı asıl istediğim yere taşıdı.- Parçada dinleyicinin kaçırmamasını istediğiniz bir detay var mı?

Katmanları dikkatle dinlemelerini isterim. Bir de W.H. Auden’a ait olan sözlere kulak vermelerini. Şiir belirsizlik ve kader kavramlarını çağrıştırıyor ama söylediklerine yüzde yüz katıldığımdan emin değilim; zira şiir de kaderi kabulleniyor gibi görünüp sonunda o kabullenişi sorguluyor.

Benim felsefem olmasa bile, öyleymiş gibi düşünüp o duygunun içine girmek bana iyi geliyor. AKADEMİ TEORİYİ SAHNEYLE BİRLEŞTİRİYOR- Akademisyen tarafınız mı, sahnedeki müzisyen tarafınız mı bu parçada daha çok konuşuyor?

Aslında ikisi de pek konuşmuyor. Bu parçada aldığım eğitimden bağımsız, “seven” anlamındaki amatör yanım konuşuyor. Müziği sadece dinleyen, ondan keyif alarak üreten ve daha sade düşünmeye çalışan biri.- Akademisyenlik müzik üretiminizi besliyor mu, yoksa zaman konusunda zorluyor mu?

Müzisyen olarak hayatınızı sürdürebilmek için aynı anda birkaç işi birlikte yapmanız gerekiyor, bu yüzden her alana eşit zaman ayıramıyorsunuz. Bazen akademisyenlik, bazen sahne ağır basıyor. Doğrudan üretimimi besleyip beslemediğini henüz tam bilmiyorum ama öğretmeye ve öğrenmeye olan ilgimi artırdığı kesin.- Sırada ne var?

Sırada yazmam gereken makaleler var! Müzik tarafında ise Ceren Temel Quintet olarak konserlerimize devam ediyoruz. Kendi bestelerimden ve düzenlemelerimden oluşan repertuvarımızı çalmak bana çok keyif veriyor. Ayrıca bu teklinin devamını getirecek yeni bir proje yapmak istiyorum. O zamana kadar konserlerimize bekleriz.