ÇKP’de öz yönetim: 2012’den bugüne atılan adımlar

CGTN Türk Dış Haberler Servisi

Çin Komünist Partisi (ÇKP), 20. Merkez Komitesi’nin 26-29 Ekim tarihlerinde Pekin’de düzenlenen beşinci genel kurul toplantısında, partinin kapsamlı ve sıkı öz yönetiminin ilerletilmesine ilişkin meseleleri ele alıyor. Toplantının gündemi, 2012’den bu yana parti disiplini ve denetimine yönelik atılan adımların ardından şekillendi.

ÇKP 18. Ulusal Kongresi’nin ardından 15 Kasım 2012’de Çinli ve yabancı basın mensuplarıyla bir araya gelen ÇKP Merkez Komitesi Genel Sekreteri Xi Jinping, partinin kendi davranışlarını denetlemesi ve kendisini sıkı disiplinle yönetmesi ilkesinin korunması çağrısında bulundu.

Parti yönetimi, 4 Aralık 2012’de çalışma tarzının iyileştirilmesi ve halkla bağların güçlendirilmesi amacıyla sekiz maddelik karar yayımladı. Kararda, araştırma ve inceleme çalışmalarının geliştirilmesi, toplantı ve faaliyetlerin sadeleştirilmesi, tasarrufun teşvik edilmesi ve kamu yönetiminde dürüstlük kurallarına sıkı biçimde uyulması gibi alanlarda düzenlemeler yer aldı.

Parti disiplini ve denetim

Xi, Aralık 2014’te Jiangsu eyaletine yaptığı inceleme gezisinde, parti disiplininin kapsamlı biçimde ve sıkı şekilde uygulanması çağrısı yaptı. Bu yaklaşım, 24-27 Ekim 2016’da düzenlenen ÇKP 18. Merkez Komitesi’nin altıncı genel kurul toplantısının da odağında yer aldı.

Toplantıda, parti içi siyasi yaşamın kurallarına ilişkin bir düzenleme kabul edildi ve parti içi denetime ilişkin düzenleme gözden geçirildi. Böylece parti içi siyasi yaşam ve denetimin kurumsal çerçevesinin güçlendirilmesi hedeflendi.

Ekim 2017’de düzenlenen ÇKP 19. Ulusal Kongresi’nde, partinin kapsamlı ve sıkı yönetimi, yeni dönemde Çin’e özgü sosyalizmin korunması ve geliştirilmesine yönelik temel politikalara dahil edildi. Partinin kendisini kararlılıkla denetlemesi ve her alanda sıkı öz yönetim uygulaması gerekliliği de parti tüzüğüne.

ÇKP 19. Merkez Komitesi’nin Kasım 2021’deki altıncı genel kurulunda ise partinin son yüzyıldaki önemli başarıları ve tarihsel deneyimine ilişkin karar kabul edildi. Kararda, parti disiplininin kapsamlı ve sıkı biçimde uygulanmasına yönelik deneyim de değerlendirildi ve bu yaklaşım stratejik bir politika olarak belirlendi.

Öz yönetim sistemlerinin geliştirilmesi

ÇKP 20. Ulusal Kongresi’ne 16 Ekim 2022’de sunulan raporda, partinin kapsamlı ve sıkı öz yönetimine yönelik sistemlerin iyileştirilmesi önerildi. Raporda, yeni dönemde parti inşasının ilerletilmesi için sistemli düzenlemelere yer verildi.

ÇKP 20. Merkezi Disiplin Denetim Komisyonu’nun Ocak 2023’teki ikinci genel kurul toplantısında, bu sistemlerin geliştirilmesine yönelik çalışmaların uygulanması ele alındı. Toplantıda ayrıca parti çalışma tarzının iyileştirilmesi, dürüstlüğün güçlendirilmesi ve yolsuzlukla mücadelenin yoğunlaştırılması vurgulandı.

ÇKP 20. Merkez Komitesi’nin Temmuz 2024’te düzenlenen üçüncü genel kurulunda kabul edilen ve Çin modernleşmesini ilerletmek için reformların kapsamlı biçimde derinleştirilmesine ilişkin kararda da parti öz yönetimine yer verildi.

Kararda, bu alandaki temel sorumluluğun ve denetim sorumluluğunun güçlendirilmesi çağrısı yapıldı.

Merkez Komitesi’nin Ekim 2025’teki dördüncü genel kurulunun bildirisinde ise kapsamlı ve sıkı öz yönetimin kararlılıkla sürdürülmesi gerektiği belirtildi. Bildiride, bu çalışmaların 15. Beş Yıllık Plan dönemindeki ekonomik ve sosyal kalkınma hedeflerine ulaşılması için güçlü bir güvence sağlayacağı vurgulandı.

Beşinci genel kurula uzanan süreç

15 Haziran 2026’da parti inşasına ilişkin ulusal konferansta, Xi Jinping’in parti inşası düşüncesinin öğrenilmesi ve uygulanmasına yönelik düzenlemeler ele alındı. Bu düşüncenin özünü oluşturan “14 ilke” arasında, partinin kapsamlı ve sıkı öz yönetiminin uygulanması da yer aldı.

Xi, ÇKP’nin kuruluşunun 105. yıl dönümü dolayısıyla 1 Temmuz’da düzenlenen toplantıda yaptığı konuşmada, partinin kendisini sürekli geliştirerek güçlendirmesini ve canlılığını korumasını önemli özelliklerinden biri olarak tanımladı. Xi, bütün partinin kapsamlı ve sıkı öz yönetimi sürekli çaba göstererek ilerletmesi gerektiğini vurguladı.

ÇKP Merkez Komitesi Siyasi Bürosu da 21 Eylül’de düzenlediği toplantıda, öz yönetimin kararlılıkla ilerletilmesine ilişkin temel meseleleri ve 20. Merkez Komitesi’nin beşinci genel kuruluna sunulacak taslak belgeyi görüştü.

Toplantıda, taslağın tartışmalar ışığında gözden geçirilerek genel kurula sunulmasına karar verilirken, sıkı yaklaşımın sürdürülmesi ve öz yönetim sistemlerinin iyileştirilmesi gerektiği belirtildi.