Denizci Belgelerinin Kontrolü İki Saati Buluyor

Dünya denizcilik sektöründe gemi insanlarının yeterlilik belgelerinin doğrulanması, şirketler ve personel yönetim birimleri için önemli bir zaman kaybı oluşturmaya devam ediyor. Yeni bir araştırma, tek bir denizcinin belgelerinin kontrol edilmesinin iki saate kadar sürebildiğini ortaya koyarken, uluslararası geçerliliğe sahip dijital sertifika sistemlerine geçilmesi gerektiğine dikkat çekti.

Denizcilik teknolojileri araştırma kuruluşu Thetius ile Londra merkezli dijital kimlik ve belge doğrulama şirketi Maritime Passport tarafından hazırlanan Securing Trust: The Transition to Digital Seafarer Credentials başlıklı rapor, denizcilik sektöründe belge yönetiminin mevcut durumunu ve dijital dönüşümün önündeki engelleri ele aldı.

28 Ekim 2026 tarihinde yayımlanan ve 30 Ekim'de uluslararası denizcilik basınında gündeme gelen araştırmaya göre, dünya genelinde 85 binden fazla ticaret gemisinde yaklaşık 2,57 milyon gemi insanı görev yapıyor. Buna karşın yeterlilik belgeleri, eğitim sertifikaları ve deniz hizmet kayıtlarının önemli bir bölümü hâlâ kâğıt belgeler, taranmış dosyalar ve birbirinden bağımsız dijital sistemler üzerinden kontrol ediliyor.

Bir kaptanın belgelerini sisteme girmek iki saat sürüyor

Araştırmada, gemi personeli işe alım ve görevlendirme süreçlerinde yaşanan bürokratik zorluklara dikkat çekildi.

OSM Thome şirketinde işe alım direktörü olarak görev yapan Dorthe Karlsen, bir offshore gemisinde görevlendirilecek kaptanın belgelerinin sisteme girilmesinin bir ila iki saat sürebildiğini belirtti.

Belgelerin farklı kuruluşlardan alınması, geçerlilik tarihlerinin ayrı ayrı kontrol edilmesi ve bilgilerin manuel olarak işlenmesi, personel yönetim birimlerinin iş yükünü artırıyor.

Rapora göre bu işlemler yalnızca zaman kaybına neden olmuyor. Eksik, süresi dolmuş veya doğrulanamayan belgeler nedeniyle gemi insanlarının görevlendirilmesi gecikebiliyor ve mürettebat değişimlerinde aksaklıklar yaşanabiliyor.

Liman işlemlerinde de kâğıt belge kullanımı sürüyor

Araştırmada atıfta bulunulan önceki sektör verilerine göre, bir geminin liman uğrağı için gerekli belgelerin hazırlanması ortalama 191 dakika sürüyor.

Liman uğraklarının yüzde 64'ünde ise işlemler hâlâ tamamen kâğıt belgelerle veya kâğıt ve dijital belgelerin birlikte kullanılmasıyla yürütülüyor.

Araştırmacılar, gemi insanlarının fiziksel sertifikalarının kaybolması veya zarar görmesi durumunda yeniden belge düzenlenmesinin farklı kurumlarla yazışmayı gerektirdiğini belirtti.

Bu süreçte denizcilerin gemiye katılışlarının gecikebildiği, bazı durumlarda ise gerekli belgeler tamamlanana kadar çalışamadıkları ifade edildi.

PDF belgeler tek başına çözüm değil

Raporda, kâğıt belgelerin taranarak PDF formatına dönüştürülmesinin gerçek anlamda dijitalleşme sağlamadığı vurgulandı.

Araştırmacılara göre bir belgenin elektronik ortamda bulunması, belgenin gerçek olduğunu veya geçerliliğini koruduğunu kanıtlamıyor.

Dijital sertifika sistemlerinde belgenin yetkili kurum tarafından düzenlendiğinin, belge sahibine ait olduğunun ve iptal edilmediğinin bağımsız olarak doğrulanabilmesi gerekiyor.

Ayrıca farklı bayrak devletlerinin, eğitim kurumlarının ve gemi işletmecilerinin kullandığı sistemlerin birbiriyle uyumlu çalışması gerektiği belirtiliyor.

Raporda, sahte sertifikaların tespiti, süresi dolan belgelerin kontrolü ve gemi insanlarının kişisel verilerinin korunması da dijital dönüşümün temel unsurları arasında gösterildi.

IMO düzenlemeleri dijital sertifikaların önünü açtı

Uluslararası Denizcilik Örgütü (IMO) tarafından kabul edilen STCW Sözleşmesi değişiklikleri, 1 Ocak 2025 tarihinde yürürlüğe girerek elektronik yeterlilik belgelerinin orijinal belge olarak kabul edilmesine imkân tanıdı.

İngiltere, Singapur, Danimarka ve Liberya gibi bazı bayrak devletleri, gemi insanlarına yönelik belirli belgeleri elektronik ortamda düzenlemeye başladı.

Ancak araştırmaya göre, dijital sertifikaların ülkeler ve farklı yazılım sistemleri arasında güvenilir biçimde doğrulanmasını sağlayacak ortak bir uluslararası yapı henüz oluşturulmuş değil.

Thetius ve Maritime Passport, dijital belgelerin internet bağlantısının bulunmadığı koşullarda da doğrulanabilmesi, kişisel verilerin korunması ve denizcilerin tek bir teknoloji sağlayıcısına bağımlı kalmaması gerektiğini vurguladı.

Denizcilerin kişisel verileri de risk altında

Araştırmada, yeterlilik belgelerinin ve kimlik bilgilerinin farklı şirketlere e-posta yoluyla gönderilmesinin veri güvenliği açısından risk oluşturduğu belirtildi.

Maritime Passport kurucu ortaklarından Peter Phillips, dijital dönüşümün yalnızca belgeleri elektronik ortama aktarmak anlamına gelmediğini, denizcilerin kimliklerinin, mesleki yeterliliklerinin ve çalışma imkânlarının korunmasını da kapsadığını ifade etti.

Raporda, denizcilik şirketlerinin ve bayrak devletlerinin ortak standartlar üzerinde çalışması, dijital doğrulama uygulamalarını aşamalı olarak hayata geçirmesi ve geçiş döneminde kâğıt belgelerle elektronik sertifikaların birlikte kullanılabilmesi önerildi.

Araştırmacılar, uluslararası ölçekte güvenilir bir dijital belge doğrulama sisteminin personel görevlendirme süreçlerini hızlandırabileceğini, idari maliyetleri azaltabileceğini ve sahte belge riskine karşı daha güçlü kontrol sağlayabileceğini bildirdi.