820 Yıllık Çivisiz Cami UNESCO Yolunda: Restorasyon Başladı

Samsun’un Çarşamba ilçesindeki Hasbahçe Mahallesi’nde, Göğceli Mezarlığı içerisinde yer alan tarihi Göğceli Camii, kapsamlı bir restorasyon sürecine girdi. 1206 yılında inşa edilen ve ahşap yığma tekniği sayesinde çivi kullanılmadan ayakta kalan yapı, Anadolu ahşap mimarisinin en özgün örneklerinden biri olarak kabul ediliyor.

1986 yılından bu yana birinci derecede korunması gerekli kültür varlığı statüsünde bulunan cami, 1335 yılında eklenen revağıyla birlikte yüzyıllardır bölgenin kültürel hafızasını taşıyor. Vakıflar Genel Müdürlüğü tarafından 16 Şubat 2026 tarihinde başlatılan restorasyon çalışmaları, 550 takvim günü sürecek bir planlama doğrultusunda ilerliyor.

Yapının özgün dokusunu korumak amacıyla çevresi tamamen koruma altına alınırken, olumsuz hava koşullarından etkilenmemesi için özel bir çelik çatı sistemi kuruldu. İç ve dış bölümlere yerleştirilen iskeleler vasıtasıyla uzman ekipler, yapının taşıyıcı ahşap elemanlarını güçlendiriyor ve temel kirişlemelerini yeniliyor.

Restorasyonun en dikkat çekici aşamalarından birini çatı örtüsünün yenilenmesi oluşturuyor. Mevcut kiremit örtü kaldırılarak, yapının tarihsel kimliğine daha uygun olan geleneksel ahşap hartama malzemesi uygulanacak. Ayrıca caminin iç mekanındaki ahşap sütunlar ve tavanlarda bulunan kök boyalı kalem işi süslemeler, titiz bir konservasyon ve tamamlama işleminden geçirilerek gelecek nesillere aktarılmak üzere korunuyor.

Göğceli Camii’ni mimarlık tarihi açısından özel kılan en önemli unsur, deprem karşısındaki olağanüstü dayanıklılığıdır. Yapıda uygulanan ahşap yığma tekniği ve özel deprem takozu sistemi, caminin bölgede meydana gelen çok sayıda sarsıntıyı hasar almadan atlatmasını sağlamıştır.

Kuzey-güney aksında 14, doğu-batı aksında ise 13 metre uzunluğundaki tek parça ahşap kalasların kullanıldığı bu mühendislik harikası, geleneksel yapı tekniklerinin başarısını kanıtlıyor. Samsun Vakıflar Bölge Müdürü Hüseyin Uysal, yürütülen çalışmaların caminin özgünlüğüne sadık kalınarak gerçekleştirildiğini vurguladı.

Uysal, restorasyonun tamamlanmasıyla birlikte tarihi yapının hem yeniden ibadete açılacağını hem de UNESCO Dünya Mirası Geçici Listesi’ne dahil edilmesi için gerekli başvuruların yapılacağını belirtti. Yaklaşık 820 yıllık geçmişe sahip bu kültürel miras, tamamlanan restorasyonun ardından hem inanç turizmine hizmet verecek hem de tarihsel önemini korumaya devam edecek.