Parasını ödedikleri F-35'leri alamadılar: İsviçre'nin 36 uçağı için ABD daha fazla para istedi

İsviçre Savunma Tedarik Kurumu Armasuisse'nin Başkanı Urs Loher, konuya ilişkin ülkede Almanca yayın yapan Neue Zürcher Zeitung'a (NZZ) değerlendirmelerde bulundu. Armasuisse'nin gelecekte savunma ekipmanlarını ABD hükümetinin aracılığını ortadan kaldırarak doğrudan Amerikalı üreticilerden satın almayı planladığını kaydeden Loher, "Bu, F-35 alımından çıkarılan en önemli derslerden biri." dedi.

Loher, bu tür doğrudan satın almaların mümkün olup olmadığının henüz belli olmadığına işaret ederek, bunun için ABD yetkililerinden onay alınması gerektiğini söyledi."Bu sistem yıllardır denenmiş ve test edilmiş bir sistem olduğu için seçilen bileşenler elbette doğrudan üreticiden temin edilebilir." diyen Loher, Patriot hava savunma sistemi için bunun mümkün olabileceğine inandığını ancak F-35 gibi son teknoloji ürünü savaş uçaklarının doğrudan satın alınmasının söz konusu olmadığını belirtti. Loher, İsviçre'nin ABD'den F-35 savaş uçakları tedarik etmesinin "önemli tuzaklar" ortaya çıkardığını söyleyerek, sözde sabit fiyat gibi konularda ortaya çıkan anlaşmazlıklarda yetkili bir merci bulunduğunu kaydetti.

Alıcıların ABD'nin önceliklerine bağlı olduğunun da altını çizen Loher, teslimat gecikmeleri durumunda sözleşmeye bağlı cezaların genellikle mümkün olmadığını belirtti. Loher, İsviçre'nin bugüne kadar F-35A savaş uçaklarının alımı için 1 milyar İsviçre frangı tutarında ödeme yaptığını hatırlatarak, bunun en azından bir kısmını geri almayı beklediklerini ancak ne zaman olacağının belli olmadığını söyledi.

Yaşanan gecikmeler nedeniyle İsviçreli yetkililerin alternatif bir hava savunma sistemini de değerlendirdiğine değinen Loher, nihai kararın ise Federal Konsey tarafından verilmesi beklendiğine işaret etti. Haberde, İsviçre'nin, ABD hükümetinin "Yabancı Askeri Satışlar" (Foreign Military Sales) programı kapsamında Amerikan askeri teçhizatını satın aldığına değinilerek, bu durumun, alıcıların fiyat anlaşmazlıklarını çözme veya geciken teslimatlar için tazminat talep etme konusunda sınırlı seçeneklere sahip olmasına yol açtığı ifade edildi.

Armasuisse'nin, ABD yapımı Patriot sisteminin teslimatında gecikmeler yaşadığı ve önceliklerini yeniden gözden geçirdiği belirtilen haberde, teslimatın şu anda 5 ila 7 yıl gecikmiş durumda olduğu da yer aldı. İsviçre'de 2020'de düzenlenen referandumda ordunun modernleştirilmesi teklifi oy çokluğuyla kabul edilmiş ancak modernleştirme kapsamında hangi ülkelerden harp malzemelerinin alınacağı, referandum metninde belirtilmemişti.

Referandumun ardından hükümet, ABD'den 36 adet F-35A alınmasına dair 6 milyar İsviçre frangı (CHF) değerinde ön anlaşma imzalamıştı. İsviçre, 19 Eylül 2022'de 36 F-35A temini için 6 milyar CHF tutarında anlaşma imzalamış ancak ABD yönetimi, artan enerji, ham madde fiyatları ve enflasyonu gerekçe göstererek fiyat artırma niyetini İsviçreli yetkililere ileterek ek ödeme talep etmişti.

İsviçre Savunma Bakanlığı, sabit fiyat konusunda ısrarcı olduklarını ancak anlaşmazlığın hukuki yoldan çözülemeyeceğini ve bu nedenle diplomatik görüşmeler yürüttüklerini açıklamış, anlaşmazlık çözülemezse alımı iptal edebileceklerini bildirmişti. ABD'den sipariş edilen F-35A savaş uçakları için sözleşmede öngörülen sabit fiyatın Washington yönetimi tarafından artırılmaya çalışılması, tartışmalara neden olmuştu.

Öte yandan, ABD'nin İsviçre'nin F-35A savaş uçağı için yaptığı ödemeyi Patriot hava savunma sistemi fonuna aktardığı ortaya çıkmıştı.