Müdürünü eleştirmek suç mu? Mahkemenin verdiği karar dikkat çekti

İş yerinde yöneticileri hakkında kullandığı ifadeler nedeniyle görevine son verilen bir çalışanın işe iade davası, yargı sürecinde farklı sonuçlandı. İlk derece mahkemesinin işe iade yönündeki kararını inceleyen İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi, çalışanın sözlerini eleştiri hakkının sınırları dışında değerlendirdi.

Mahkeme, işverenin haklı nedenle derhal fesih koşullarının oluşmadığını ancak işten çıkarmanın geçerli nedene dayandığını belirleyerek davayı reddetti. İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 50. Hukuk Dairesinin kararı, iş yerinde eleştiri hakkının sınırları ile iş sözleşmesinin feshi arasındaki ilişkiye ilişkin önemli bir hukuki örnek oluşturuyor.

TOPLANTIDA SÖYLEDİĞİ SÖZLER İŞTEN ÇIKARILMASINA NEDEN OLDUBir vakıf üniversitesinde Sağlık, Kültür ve Spor Direktörü olarak çalışan personel, 24 Kasım 2022 tarihinde yöneticilerin ve üniversite misafirlerinin katıldığı değerlendirme toplantısına katıldı. Toplantıda kurumun faaliyetleri ve işleyişi ele alınırken çalışan, yöneticilerinin işlerini bilmediklerini ve görevlerini yerine getirecek yetkinliğe sahip olmadıklarını ifade etti.

Üniversite yönetimi, söz konusu açıklamaların yöneticileri küçük düşürücü nitelikte olduğunu savundu. Çalışanın daha önce de mesai arkadaşlarıyla iletişiminde kullandığı üslup nedeniyle uyarıldığını belirten işveren, 29 Kasım 2022 tarihinde iş sözleşmesini feshetti.

İŞ MAHKEMESİ İŞE İADE KARARI VERMİŞTİİşten çıkarılan çalışan, sözleşmesinin raporlu olduğu dönemde feshedildiğini belirterek yargıya başvurdu. İşe iade talebini değerlendiren ilk derece mahkemesi, işverenin gerçekleştirdiği feshi geçersiz buldu.

Mahkeme, çalışanın işe iadesine hükmetti. Ancak üniversite yönetimi kararı kabul etmeyerek istinaf başvurusunda bulundu. İşveren, söz konusu ifadelerin yöneticilerin kişiliklerine yönelik olduğunu ve iş ilişkisinin sürdürülmesini zorlaştırdığını savundu.

BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ KARARI DEĞİŞTİRDİDosyayı inceleyen İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 50. Hukuk Dairesi, toplantıda kullanılan sözlerin işin yürütülmesine yönelik yapıcı eleştiri niteliği taşımadığına hükmetti. Mahkeme, ifadelerin yöneticiler ve üçüncü kişilerin bulunduğu ortamda dile getirilmesini de değerlendirmeye aldı.

Daire, çalışanın davranışının haklı nedenle derhal fesih için yeterli ağırlıkta olmadığına, buna karşılık iş ilişkisinin devamının işverenden beklenemeyeceğine karar verdi. Böylece ilk derece mahkemesinin işe iade kararı kaldırıldı ve davanın reddine hükmedildi.

HER SERT ELEŞTİRİ İŞTEN ÇIKARMA SEBEBİ Mİ?Kararın önemli noktası, çalışanların yöneticilerini eleştirmesinin tek başına işten çıkarma gerekçesi olarak kabul edilmemesi. 4857 sayılı İş Kanunu kapsamında işverenin fesih işlemi, davranışın niteliğine ve ağırlığına göre değerlendirilmek zorunda.

Nitekim Bölge Adliye Mahkemesi de kararında ölçülülük ilkesine yer verdi. İşçinin davranışı ile uygulanan yaptırım arasında orantı bulunması gerektiğini vurguladı. Dolayısıyla çalışanların iş süreçlerindeki aksaklıkları dile getirmesi ile yöneticilere yönelik kişisel ve aşağılayıcı ifadeler kullanması aynı hukuki sonuçları doğurmayabilir.

İŞTEN ÇIKARILAN İŞÇİ TAZMİNAT ALABİLİR Mİ?Karar, iş hukukunda haklı nedenle fesih ve geçerli nedenle fesih arasındaki farkı da ortaya koyuyor. Haklı nedenle fesih, kanunda belirlenen daha ağır ihlal durumlarında iş sözleşmesinin bildirim süresi beklenmeden sona erdirilmesini sağlayabiliyor.

Geçerli nedenle fesih ise işçinin davranışları, yeterliliği veya işletmenin gereklerinden kaynaklanabiliyor. Bu fesih türünde işçinin yasal koşullara bağlı kıdem ve ihbar tazminatı hakları devam edebiliyor. Bu nedenle işe iade davasının reddedilmesi, çalışanın bütün tazminat haklarını otomatik olarak kaybettiği anlamına gelmiyor.

Söz konusu dosyada Bölge Adliye Mahkemesinin incelediği temel mesele, iş sözleşmesinin sona erdirilmesinin geçerli olup olmadığıydı. İŞE İADE DAVASI AÇMAK İÇİN SÜRE NE KADAR?Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığının açıklamalarına göre iş güvencesi kapsamında bulunan çalışanlar, fesih bildiriminin kendilerine ulaşmasından itibaren bir ay içinde işe iade talebiyle arabulucuya başvurmak zorunda.

Arabuluculuk görüşmelerinde anlaşma sağlanamazsa son tutanağın düzenlendiği tarihten itibaren iki hafta içinde iş mahkemesinde dava açılabiliyor. İş güvencesi hükümlerinden yararlanabilmek için kural olarak işyerinde en az 30 işçi çalışması ve işçinin en az altı aylık kıdeminin bulunması gerekiyor.

Kanunda belirli çalışan grupları ve durumlar için farklı koşullar da bulunuyor. İstanbul Bölge Adliye Mahkemesinin 2024 tarihli kararı, iş yerinde eleştirinin içeriği kadar kullanılan ifadelerin ve sözlerin söylendiği ortamın da hukuki değerlendirmede etkili olabileceğini gösteriyor.