HABAŞ fabrikasında 27 yılda yaşanan iş cinayetleri ve kazalar

Aliağa’daki HABAŞ Demir Çelik fabrikasında yaşanan patlama, yalnızca bir iş kazası olarak değil, tesisin geçmişindeki ölümlü olaylarla birlikte değerlendiriliyor. Basına yansıyan kayıtlara göre 1999’dan bu yana fabrikada ve şirketin limanında en az 17 işçi daha iş kazalarında hayatını kaybetti.

Son patlamada yaşamını yitiren işçilerle birlikte tesisteki ölümlerin bilançosu ağırlaştı. Patlamanın ardından adli soruşturma başlatılırken, geçmişte yaşanan kazalara ilişkin davalar ve mahkeme kararları da yeniden gündeme geldi.

Vinçlerden düşen ağır parçalar, patlamalar, yüksekten düşmeler ve limandaki çalışma koşulları, yıllar içinde farklı iş kazalarına neden oldu. İşte HABAŞ fabrikasında ve limanında kayıtlara geçen ölümlü kazalar, yaralanmalar ve yargı süreçleri...PATLAMA BAKIM SIRASINDA TAVAN VİNCİNİN KOPMASIYLA BAŞLADIİzmir Valisi Süleyman Elban’ın açıklamasına göre, elektrik ark ocaklarından birinde planlı bakım çalışması yürütüldüğü sırada tavan vinci koptu.

Düşen vinç ve üzerindeki tonlarca malzeme, ark ocağına ve doğalgaz hattına çarptı. Bunun ardından patlama ve yangın meydana geldi. Faciayla ilgili Menemen Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından soruşturma başlatıldı ve dosyada dört savcı görevlendirildi.

İçişleri Bakanlığı da olayın incelenmesi için iki mülkiye başmüfettişi görevlendirdi. Adalet Bakan Yardımcısı Can Tuncay, aralarında fabrika müdürü, işveren vekili ve çelikhane müdürünün de bulunduğu 11 kişi hakkında gözaltı kararı verildiğini açıkladı.

Patlamada hayatını kaybeden işçilerin isimleri şöyle sıralandı: İlker Sığırtmacıoğlu, Hüsnü Ersoy, Göksel Ünaldı, Yasin Taşçı, Uğur Temel, Barış Güney, Orhan Altay, Özcan Efe, Recep Fedai, Abdülkadir Kınacı, Ceylan Bıyıklı, Ferhat Maraşlı, Ersin Oğuz, Mustafa Sert, Kadir Kaan Özçelik, Serkan Kurt ve Fatih Işık.1999'DAN BU YANA HABAŞ'TA YAŞANAN ÖLÜMLÜ KAZALARHABAŞ fabrikası ve limanında yıllar içinde farklı nedenlerle çok sayıda işçi yaşamını yitirdi. Basına yansıyan kayıtlarda yer alan olaylar, tesisin iş kazaları geçmişinin uzun yıllara yayıldığını gösteriyor.- 1999: Çelikhanede bir potanın düşmesi sonucu dört işçi hayatını kaybetti.

Yaklaşık 20 işçi de uzun süre tedavi gördü. Olayla ilgili bilgi, Türk Metal Sendikası Aliağa Temsilcisi Ali Ekber Tali’nin 2018 yılında yaptığı açıklamaya dayanıyor. Hayatını kaybeden işçilerin isimleri kamuoyuna yansımadı.- 16 Kasım 2007: Hurda deposunda ayrıştırma çalışması yapıldığı sırada bir top mermisi patladı.

Olayda 29 yaşındaki İlyas Kırdı yaşamını yitirdi, 10 kişi yaralandı.- 24 Ağustos 2008: Kamyonlara yükleme yapıldığı sırada vinçten kayan 2,5 tonluk demir blok, 37 yaşındaki Kutbettin Özkaya’nın üzerine düştü. Üç çocuk babası Özkaya olay yerinde hayatını kaybetti.- 15 Mayıs 2013: Çelikhanede vinçle kaldırılan bir parçanın halatı koptu.

Başına malzeme düşen 24 yaşındaki Olgar Öner yaşamını yitirdi.- Ağustos 2013: Fabrikada bir ay içinde dört ayrı kaza yaşandı. Engin Solmaz, taşlama makinesinin kablosundaki elektrik kaçağı nedeniyle akıma kapılarak hayatını kaybetti.

Diğer kazalarda üç işçi ağır yaralandı.- 26 Temmuz 2018: 150 tonluk çelik ocağında kırılan elektrotların çıkarılması sırasında patlama meydana geldi. Beş işçi yaralandı. Yaralılardan 29 yaşındaki Evren Erik, 3 Ağustos’ta tedavi gördüğü hastanede yaşamını yitirdi.- 18 Ekim 2018: Hasan Bostancı, yaklaşık 15 metre yüksekliğindeki toz toplama bacasından düşerek hayatını kaybetti.- 14 Ağustos 2020: Taşeron işçi Şaban Karaca, açık sahada taşınan çelik blokların arasında sıkıştı.

Hastaneye kaldırılan Karaca kurtarılamadı.- Ekim 2020: Kadrolu işçi Kadir Özdemir, eskiyen sacların değiştirilmesi sırasında yaklaşık 10 metre yükseklikten düşerek yaşamını yitirdi.- 6 Kasım 2020: HABAŞ Limanı’nda taşeron firmaya bağlı çalışan vinç operatörü Raif Çatan, gece saatlerinde dalgalı denizde gemiye yükleme yapıldığı sırada denize düşerek boğuldu.- Ağustos 2022: Vinç operatörü Oktay Eryılmaz, vinçten düşerek hayatını kaybetti.- 11 Ocak 2024: HABAŞ Limanı’nda taşeron temizlik işçisi olarak çalışan 50 yaşındaki Kemal Özdemir’in üzerine, gemiye yükleme sırasında metal bobin düştü.- 21 Ekim 2026: Taşeron Akyaka firmasında çalışan 55 yaşındaki Hakan Doğan, merdivenden yaklaşık 8 metre aşağı düşerek yaşamını yitirdi.- 5 Kasım 2026: 20 yaşındaki taşeron işçi Eyüp Eğinli, iş makinesinin lastiğine hava basıldığı sırada lastiğin patlaması sonucu ağır yaralandı. Hastaneye kaldırılan Eğinli kurtarılamadı.

Bu olay, 9 Kasım’daki büyük patlamadan yalnızca dört gün önce yaşandı. ÖLÜMLE SONUÇLANMAYAN AĞIR KAZALAR DA YAŞANDIFabrikadaki iş kazaları yalnızca ölümle sonuçlanan olaylarla sınırlı kalmadı. Geçmiş yıllarda çok sayıda işçinin ağır yaralandığı patlamalar ve tehlikeli çalışma koşulları da kayıtlara geçti.

Ağustos 2018’de sürekli döküm makinesinde meydana gelen patlamada Veli Yılmaz, Ramazan Şen ve Hüseyin Gül yanarak ağır yaralandı. Mayıs 2019’da çelikhanede 120 tonluk pota, taşıma aracına yerleştirildiği sırada devrildi.

Yaklaşık 80 ton sıvı çelik çalışma alanına döküldü. Olayda dördü ağır olmak üzere 11 işçi yaralandı. Mayıs 2024’te çelik ocağında meydana gelen patlamada biri ağır dört işçi yaralandı. Eylül 2025’te yine çelik ocağında yaşanan patlamada ise biri ağır yedi işçi yaralandı.

BAZI ÖLÜMLERDE ŞİRKET KUSURLU BULUNDUHABAŞ bünyesinde yaşanan ölümlü iş kazalarının bazıları yargıya taşındı. Kadir Özdemir’in ailesinin açtığı tazminat davasında mahkeme, şirketi yüzde 70 oranında asli kusurlu buldu. HABAŞ Limanı’nda hayatını kaybeden Raif Çatan’ın davasında ise taşeron şirket Yüksan’ın yetkilileri ile liman yöneticilerinden oluşan beş sanığa taksirle öldürme suçundan üçer yıl hapis cezası verildi.

İndirim uygulanmasının ardından cezalar 2 yıl 6 aya düşürüldü. Dosyanın istinaf aşamasında olduğu belirtildi. Dava sürecinde Çatan’ın can yeleği olmadan çalıştırıldığı da gündeme geldi. Şirketin iş kazalarına ilişkin yargı süreçleri Aliağa dışındaki bir olayla da gündeme geldi.

27 Nisan 2017’de Kocaeli’nin Körfez ilçesinde HABAŞ’a ait LPG tankerinde çıkan yangında bir işçi yaşamını yitirdi, 10 kişi yaralandı. Kocaeli 1. Ağır Ceza Mahkemesi, 21 Mayıs 2026’da dokuz sanık hakkında hapis cezası verdi.

Asli kusurlu bulunan beş sanık arasında HABAŞ Yönetim Kurulu Başkanı Mehmet Rüştü Başaran ile yönetim kurulu üyesi Erol Başaran Altıntuğ da yer aldı. İki isme de 4 yıl 10 ay 10 gün hapis ve 1 yıl 9 ay meslekten men cezası verildi.

Kararın kesinleşip kesinleşmediğine ilişkin bilgi bulunmuyor. ALİAĞA'DA 10 YILDA EN AZ 97 İŞÇİ HAYATINI KAYBETTİİşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Meclisi’nin raporuna göre, 2013-2022 yılları arasında Aliağa’da en az 97 işçi iş kazalarında yaşamını yitirdi.

Raporda ezilme, patlama, yüksekten düşme ve zehirlenme başlıca ölüm nedenleri arasında sıralandı. İlçede demir çelik fabrikalarının yanı sıra rafineri, limanlar ve gemi söküm tesisleri de faaliyet gösteriyor. Sanayi tesislerinin yoğunlaştığı Aliağa’da iş cinayetleri ve çalışma koşulları uzun süredir gündemdeki yerini koruyor.

HABAŞ fabrikasında 9 Kasım’da yaşanan patlama ise geçmişteki kazalarla birlikte, iş güvenliği önlemlerinin ve denetimlerin yeniden tartışılmasına neden oldu.