Eskişehir’de Cumhuriyet mimarlığının izi: Merkez Bankası Binası

Eskişehir’de mimar Orhan Bolak tarafından tasarlanan Merkez Bankası Binası, 1952 yılında düzenlenen mimari proje yarışmasında birincilik kazanıyor. Cumhuriyet dönemi kamu yapıları arasında yer alan bina, tarihî kent merkezindeki Vilayet Meydanı’na bakan konumuyla dikkat çekiyor.

İki katlı yapı, başlangıçta zemin katı banka, üst katı ise lojman olarak kullanılmak üzere planlanıyor. Vilayet Meydanı ve Cumhuriyet dönemi kent dokusuMerkez Bankası Binası, Hükümet Konağı ve eski Adliye Binası ile birlikte Vilayet Meydanı’nın mekânsal sınırlarını tanımlayan yapılardan biri olarak öne çıkıyor.

Meydanla doğrudan ilişki kuran ön cephesinin arkasında, U biçiminde gelişen bir plan şemasına sahip olan bina, Eskişehir’in Cumhuriyet döneminde şekillenen kent merkezinin mimari bileşenleri arasında yer alıyor. İkinci Ulusal Mimarlık Akımı’nın cephe özellikleriYapının mimari karakterini doğal taş kaplı cepheler, kat yüksekliğince uzanan düşey pencere dizileri, ferforje detaylar ve geniş çatı saçakları belirliyor.

İkinci Ulusal Mimarlık Akımı’nın karakteristik özelliklerini taşıyan binanın ana girişi, cephe düzleminden içeri çekilmiş iki kat yüksekliğindeki bir açıklıkla tanımlanıyor. Cephe düzenindeki düşey vurgular ve malzeme kullanımı, dönemin mimari yaklaşımını yansıtıyor.

Eskişehir Merkez Bankası Binası’nın değişen işlevi ve tescil süreciİlk tasarımında banka ve lojman işlevlerini bir arada barındıran yapının üst katı, 1990 yılında banka hizmetine dahil ediliyor. Merkez Bankası Binası, 2000 yılında kültür varlığı olarak tescillenerek koruma altına alınıyor.

Orhan Bolak’ın yarışma projesiyle şekillenen yapı, mimari özellikleri ve kent meydanıyla kurduğu ilişki bakımından Eskişehir’in Cumhuriyet dönemi mimarlık mirasının bir parçasını oluşturuyor.