AYM'den milyonları ilgilendiren karar! Önalım hakkı düzenlemesi iptal edildi

Anayasa Mahkemesi, paylı mülkiyette önalım hakkının kullanımında taşınmaz payının rayiç bedelinin hakim tarafından belirlenmesini öngören düzenlemeyi Anayasa'ya aykırı bularak iptal etti. Kararın dokuz ay sonra yürürlüğe girmesi kararlaştırıldı.

Anayasa Mahkemesi (AYM), paylı mülkiyette önalım hakkının kullanılmasına ilişkin önemli bir karara imza attı. Yüksek Mahkeme, önalım hakkına konu payın bedelinin hakim tarafından rayiç değer üzerinden belirlenmesini öngören yasal düzenlemeyi Anayasa'ya aykırı buldu.

Resmi Gazete'de yayımlanan karara göre, 13 ayrı asliye hukuk mahkemesi ile CHP, 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun 734. maddesinin 2025 yılında 7571 sayılı kanunla değiştirilen ikinci fıkrasının iptali için başvuruda bulundu. RAYİÇ BEDELİN HAKİM TARAFINDAN BELİRLENMESİNE İTİRAZ Başvurularda, önalım hakkının alıcıya karşı dava açılarak kullanılmasının ve dava konusu payın rayiç bedelinin hakim tarafından gecikmeksizin belirlenmesinin öngörüldüğü hatırlatıldı.

Önceki düzenlemede önalım hakkının, satış bedeli ve tapu masraflarının karşılanmasıyla kullanılabildiği, değişiklik sonrasında ise bu tutarın payın rayiç bedeli ve tapu masrafları olarak belirlendiği aktarıldı. Başvurularda, rayiç bedelin hangi tarihe göre hesaplanacağının ve düzenlemede yer alan süre kavramlarının belirsizlik taşıdığı savunuldu.

Ayrıca değişikliğin tapu siciline güven ilkesiyle bağdaşmadığı ileri sürüldü. AYM, yaptığı incelemenin ardından düzenlemenin iptaline karar verdi. İptal hükmünün yürürlüğe girmesi için dokuz aylık süre belirledi. AYM'NİN İPTAL GEREKÇESİ NE OLDU?

Yüksek Mahkeme, kararında Anayasa'nın 35. maddesinde güvence altına alınan mülkiyet hakkına dikkat çekti. Ön alım hakkının satıcı, alıcı ve ön alım hakkı sahibi olmak üzere üç tarafın menfaatlerini ilgilendiren bir hukuki ilişki oluşturduğu belirtildi.

Kararda, mevcut düzenlemenin önalım hakkına konu payın bedelini tarafların kendi aralarında kararlaştırdığı satış tutarı yerine hakim tarafından belirlenecek rayiç değer üzerinden hesaplamayı öngördüğü vurgulandı. AYM, bu durumun tarafların serbest iradeleriyle belirlediği satış koşullarını değiştirdiğini ve satış sözleşmesini farklı bir hukuki ilişkiye dönüştürdüğünü değerlendirdi.

Kararda, mahkeme tarafından belirlenecek bedelin esas alınmasının satıcı ile üçüncü kişi alıcının iradelerini ortadan kaldırdığı, alıcının haksız kazanç elde etmesine veya zarara uğramasına yol açabileceği ifade edildi. Ayrıca önalım hakkı sahibinin hukuki açıdan belirsiz bir konuma düşürüldüğü belirtildi.

AYM, düzenlemenin tarafların menfaatleri arasında adil bir denge kurmadığı sonucuna ulaşarak Anayasa'ya aykırı olduğuna ve iptaline hükmetti.