AB çocuklar için sosyal medyada yaş sınırı hazırlıyor

Avrupa Birliği, çocukların sosyal medya ve diğer çevrim içi hizmetlerde karşılaştığı bağımlılık, zararlı içerik ve istenmeyen temas risklerine karşı yeni bir düzenleme hazırlığında. Avrupa basınına yansıyan taslak bilgilere göre “EU Kids Act” olarak anılan teklifin 17 Eylül Perşembe günü ayrıntılı biçimde açıklanması bekleniyor. Ancak düzenlemenin nihai metni henüz kamuoyuna sunulmadığı için yaş sınırı ve kapsama ilişkin bazı ayrıntıların açıklamaya kadar değişebileceği belirtiliyor. Avrupa Komisyonu, temmuz ayında çocukların çevrim içi güvenliği konusunda hazırlanan uzman raporunun ardından sonbaharda yeni bir teklif sunacağını açıklamıştı.YAŞ SINIRI İÇİN KADEMELİ MODEL GÜNDEMDEDüzenlemenin en önemli başlıklarından birini çocukların sosyal medya hesabı açabileceği yaşın AB genelinde daha net kurallara bağlanması oluşturuyor. Temmuz ayında Avrupa Komisyonu için çalışan Çocukların Çevrim İçi Güvenliği Özel Paneli, özellikle küçük yaş gruplarında sosyal medyaya erişimin sınırlandırıldığı, daha ileri yaşlarda ise güvenlik şartlarına bağlı olarak kademeli erişime geçilen bir yaklaşım önermişti. Son taslakla ilgili haberlerde ise 15 yaşın altındaki çocukların sosyal medya ve video paylaşım platformlarında bağımsız hesap açmasının sınırlandırılması, 13 yaş ve üzerindeki çocukların belirli hizmetleri ebeveyn onayıyla kullanabilmesi seçeneğinin değerlendirildiği aktarılıyor.SADECE SOSYAL MEDYAYLA SINIRLI KALMAYABİLİRYeni düzenlemenin kapsamının Instagram, TikTok veya YouTube gibi klasik sosyal medya ve video platformlarının ötesine geçebileceği ifade ediliyor. Basına yansıyan çalışma metinlerinde, çocukların yoğun biçimde kullandığı çevrim içi oyunlar ile yapay zekâ tabanlı sohbet robotları ve dijital arkadaşlık hizmetleri gibi sistemlerin de risk düzeylerine göre kurallara tabi tutulması öngörülüyor. Böylece AB'nin yaklaşımı, belirli uygulamaları tek tek yasaklamak yerine çocukların karşı karşıya kaldığı riskleri hizmetin tasarım biçimine göre değerlendiren daha geniş bir çerçeveye dönüşebilir.SONSUZ KAYDIRMA VE BİLDİRİMLER MERCEK ALTINDADüzenlemenin ikinci önemli ayağını “bağımlılık yaratan tasarım” olarak tanımlanan özellikler oluşturuyor. Avrupa Komisyonu'nun mevcut çocuk güvenliği rehberinde otomatik oynatma, sürekli bildirim gönderme, okundu bilgileri ve kullanıcıyı mümkün olduğunca uzun süre platformda tutmayı amaçlayan bazı tasarım yöntemlerinin çocuk hesaplarında kapatılması veya sınırlandırılması tavsiye ediliyor. Komisyon ayrıca 2026 yılında TikTok ile Instagram ve Facebook'un sonsuz kaydırma, otomatik oynatma, kişiselleştirilmiş tavsiyeler ve bildirimler gibi özellikleri konusunda Dijital Hizmetler Yasası kapsamında ön değerlendirmeler yayımladı.“TASARIMDAN İTİBAREN GÜVENLİ” DÖNEMİAB'nin üzerinde durduğu yaklaşım, güvenlik önlemlerinin yalnızca ebeveynlerin ayar yapmasına bırakılmaması. Komisyonun 2025'te yayımladığı çocukların korunmasına ilişkin DSA rehberinde çocuk hesaplarının varsayılan olarak gizli olması, yabancı kişilerin iletişim kurmasının zorlaştırılması, zararlı içeriklere yönlendiren tavsiye sistemlerinin değiştirilmesi ve çocukların içerik akışları üzerinde daha fazla kontrol sahibi olması öneriliyor. Yeni düzenlemenin yasalaşması halinde bu tür ilkelerin tavsiye niteliğinden çıkarak bazı hizmetler açısından daha güçlü hukuki yükümlülüklere dönüşmesi gündeme gelebilecek.YAŞ DOĞRULAMA NASIL YAPILACAK?Yaş sınırının uygulanmasındaki en kritik sorunlardan biri, kullanıcının yaşının kişisel veriler gereksiz yere paylaşılmadan nasıl doğrulanacağı. Avrupa Komisyonu bu amaçla kişinin kimliğini veya tam doğum tarihini platforma vermeden belirli bir yaşın üzerinde olduğunu kanıtlayabilmesini sağlayacak gizlilik odaklı bir yaş doğrulama sistemi üzerinde çalışıyor. Komisyonun yayımladığı prototip yaklaşımında hedef, platformların yalnızca gerekli yaş bilgisini doğrulayabilmesi ve kullanıcının ziyaret ettiği içeriklerin merkezi biçimde takip edilmemesi. Bu altyapının Avrupa Dijital Kimlik Cüzdanı sistemiyle de bağlantılı biçimde geliştirilmesi planlanıyor.MEVCUT DSA KURALLARININ ÜZERİNE İNŞA EDİLECEKAB'de çocukların çevrim içi ortamda korunmasına ilişkin kurallar tamamen yeni değil. Dijital Hizmetler Yasası, çocukların erişebildiği platformlara mahremiyet, güvenlik ve fiziksel ya da zihinsel esenliğe yönelik riskleri azaltma sorumluluğu yüklüyor. Komisyonun 2025 yılında kabul ettiği çocuk güvenliği rehberi de platformların bu yükümlülüğü nasıl yerine getirebileceğine ilişkin ayrıntılı bir çerçeve oluşturdu. Hazırlanan yeni teklifin ise yaş sınırı ve bağımlılık yaratan tasarım gibi konularda daha açık ve AB çapında uyumlu hükümler oluşturarak mevcut sistemi tamamlaması bekleniyor.AVRUPA'DAKİ FARKLI KURALLARIN BİRLEŞTİRİLMESİ HEDEFLENİYORFransa başta olmak üzere çeşitli AB ülkelerinin çocukların sosyal medyaya erişimi konusunda kendi ulusal düzenlemelerini hazırlaması, Brüksel'de ortak bir Avrupa standardı oluşturulması tartışmasını hızlandırdı. Komisyon, çocukların çevrim içi ortamda karşılaştığı risklerin ülke sınırlarıyla sınırlı olmadığı görüşünde. Ortak düzenleme aynı zamanda büyük teknoloji şirketlerinin her ülkede farklı yaş doğrulama ve güvenlik standartlarıyla karşılaşmasının önüne geçerek 27 üyeli tek pazar içinde daha uyumlu bir sistem oluşturmayı amaçlıyor.AVUSTRALYA ÖRNEĞİ YAKINDAN İZLENİYORAB'nin değerlendirdiği modeller açısından en önemli uluslararası örneklerden biri Avustralya. Ülkede 10 Aralık 2025'ten itibaren belirli sosyal medya platformlarının 16 yaşından küçük kullanıcıların hesap açmasını veya hesaplarını sürdürmesini önlemek için makul tedbirler alması zorunlu hale geldi. Sorumluluk çocuklara veya ailelere değil, platform işletmecilerine yükleniyor. Avrupa Komisyonu'nun uzman çalışmaları sırasında da Avustralya'daki uygulamanın deneyimlerinden yararlanıldığı açıklandı.TEKLİFİN AÇIKLANMASI YASANIN HEMEN YÜRÜRLÜĞE GİRMESİ ANLAMINA GELMİYORKomisyonun düzenlemeyi açıklamasıyla birlikte AB'deki yasama sürecinin önemli bir aşaması başlayacak. Avrupa Birliği'nde Komisyon tarafından hazırlanan yasama tekliflerinin büyük bölümü Avrupa Parlamentosu ve üye devletleri temsil eden AB Konseyi tarafından inceleniyor; iki kurum metni değiştirebiliyor ve düzenlemenin yasalaşabilmesi için ortak bir metin üzerinde uzlaşmaları gerekiyor. Bu nedenle perşembe günü açıklanması beklenen düzenleme nihai kurallar anlamına gelmeyecek. Yaş sınırının kapsamı, ebeveyn onayının nasıl uygulanacağı, hangi hizmetlerin düzenlemeye dahil edileceği ve şirketlerin teknik sorumlulukları yasama görüşmeleri sırasında yeniden şekillenebilecek.