Dokunmatik Çağın Dokunamayan İnsanları-II

Kimlik ve Görünürlük

CV’lerimiz var, kartvizitlerimiz var, imajlarımız var, referanslarımız var, kredi kartlarımız, üyelik numaralarımız, dijital cüzdanlarımız, yüz tanıma sistemlerine kayıtlı görüntülerimiz, parmak izlerimizi tanıyan kimliklerimiz, şifrelerimiz, doğrulama kodlarımız, sosyal medya hesaplarımız, arşivlenmiş fotoğraflarımız, diplomalarımız, sertifikalarımız, başarı belgelerimiz, mesleki unvanlarımız ve bizi tanımladığı zannedilen sayısız dış kayıtlarımız var. Fakat bütün bu kayıtların ortasında insanın kendi kendisine sormaktan kaçamadığı en eski ve en sarsıcı soru, daha ağır bir sessizlikle geri dönüyor: Biz tam olarak kimiz?

Hangi yüzümüz bize ait, hangisi başkalarının beklentisiyle şekillenmiş bir maske, hangisi hayatta kalmak için edindiğimiz bir rol, hangisi kalabalığa uyum sağlamak için giydiğimiz görünmez bir kıyafet, hangisi ise bütün kayıplara, korkulara, yenilgilere, günahlara, pişmanlıklara ve mahcup arayışlara rağmen hâlâ bizim gerçek yüzümüzdür?

Kimiz ve kim değiliz sorusu, çağımızın bütün hızına rağmen insanın yakasını bırakmayan ağır bir sorudur. Bizi birbirimizden ayıran kendine özgü hikâyelerimiz nerede kaldı, hangi kelimeler yalnız bizim kelimelerimiz olarak içimizden doğuyor, hangi suskunluklarımız bize ait, hangi korkularımız gerçekten kendi yaşadıklarımızdan geliyor, hangi sevgilerimiz başkasından öğrenilmiş bir davranışın tekrarı değil, kalbimizin derininden gelen sahici bir yöneliş olarak yaşıyor?

Konuştuğumuz bunca dil arasında hangisi gerçekten bizim dilimizdir? İş yerinin dili, siyasetin dili, sosyal medyanın dili, ailede öğrendiğimiz dil, acılarımızın dili, başarılarımızı anlatırken kullandığımız dil, kendimizi savunurken sertleşen dil, yalnız kaldığımızda içimizden geçen mahcup ve kırık dil arasında hangisine gerçekten kendimiz diyebiliriz?

İnsan, kendi dilini kaybettiğinde yalnız kelimelerini kaybetmez; kendisini anlama, başkasına varma ve Allah’ın kendisine emanet ettiği varlık sırlarını taşıma biçimini de kaybeder.

Bu kimlik bulanıklığının en derin sebebi, insanın kendisini dış kayıtlarla tanımlamaya alışmasıdır. Kartvizit insanın mesleğini gösterebilir ama kalbinin istikametini göstermez; CV insanın hangi işlerde çalıştığını söyleyebilir ama hangi acılarla olgunlaştığını anlatmaz; banka kartları alım gücünü bildirebilir ama bir insanın hayatta neyi satın alamayacağını öğretmez; sosyal medya profili görünür yüzü düzenleyebilir ama gece yarısı insanın kendi iç karanlığıyla baş başa kaldığında hangi sesle konuştuğunu açıklayamaz.

Modern insan, dışarıdan tanınabilir hâle geldikçe içeriden tanınmaz hâle geliyor. Kendi hesabına giriş yaparken iki aşamalı doğrulamadan geçen insan, kendi kalbine girerken hiçbir doğrulama yapmadan geçiyor; başkalarına gösterdiği imajı korumak için büyük emek harcıyor, fakat kendi iç hakikatini yalanlardan, korkulardan ve alışılmış rollerden temizlemek için aynı emeği göstermiyor.

Bir zamanlar insanın hikâyesi yüzünde, sesinde, yürüyüşünde, evinin eşiğinde, kullandığı kelimelerde, başkalarına yaklaşma biçiminde, acı karşısındaki sükûnetinde ve sevinci taşıma terbiyesinde okunurdu. Şimdi hikâyeler, çoğu zaman profillerin içine sığdırılmış kısa tanıtımlara, düzenlenmiş fotoğraf albümlerine, filtrelenmiş anlara, başarı listelerine, yapay bir neşeye ve gerektiğinde hemen değiştirilebilen görüntülere indirgeniyor.

İnsan, kendisini anlatmak için daha çok araca sahip oldukça, sahiden anlatılabilir yanlarını daha fazla saklıyor. İçimizde kırık dökük hatıralar, kimseye emanet edilemeyen acılar, çocukluğun karanlıkta kalan odaları, yarım kalmış özürler, vaktinde söylenmemiş sevgiler, unutulmuş dualar, taşınmış ama dile getirilmemiş yükler dururken, dışarıya çoğu zaman iyi aydınlatılmış, kenarları düzeltilmiş, kusurları silinmiş, yorgunluğu görünmez kılınmış bir yüz gösteriyoruz.

Fakat insanın hakikati, en çok düzeltmediği yerlerde, saklamaya çalıştığı çatlaklarda ve herkesin geçtiğini zannettiği sessizliklerde durur.

Bu yüzden modern hayatın en büyük trajedilerinden biri, insanın çok görünür olup çok az anlaşılmasıdır. Herkes bir şekilde görünmek istiyor; fotoğrafla, cümleyle, başarıyla, öfkeyle, güzellikle, acıyla, mağduriyetle, neşeyle, fikirle, görüntüyle, itirazla ve bazen yalnızca varlığını belli eden küçük işaretlerle görünmek istiyor.

Fakat görünmek ile anlaşılmak aynı şey değildir. Görünürlük, kalabalığın gözünden geçmektir; anlaşılmak, bir insanın kalbinde yer bulmaktır. Görünürlük hızlıdır, çoğu zaman gürültülüdür, anlıktır, tüketilebilir; anlaşılmak ise yavaş, sessiz, emek isteyen ve karşılıklı sorumluluk doğuran bir hadisedir.

İnsan, anlaşılma ihtiyacını görünürlükle bastırmaya çalıştıkça, daha büyük bir yalnızlığın içine düşer. Çünkü kalabalığın gözü insana kısa süreli bir sıcaklık verir, fakat kalbin derin ihtiyacını karşılamaz. İnsan, binlerce kişi tarafından görüldüğü hâlde tek bir kişi tarafından gerçekten duyulmadığında, görünürlüğün ortasında karanlık bir kuyuya dönüşebilir. (Devam EDECEK)