Ömür Karataş EUROPORT’ta anlattı: Gemi emisyonlarının yönetiminde gerçek zamanlı izleme

Ömür Karataş EUROPORT’ta anlattı: Gemi emisyonlarının yönetiminde gerçek zamanlı izleme

ORTECH Marine Kurucusu ve Gemi Onarım Sanayicileri Derneği (GOSDER) Kurucu Başkanı Başmühendis Ömür Karataş, EUROPORT İstanbul 2026’da gemilerin günlük öğle raporlarından gerçek zamanlı izleme sistemlerine geçişini değerlendirdi. Yakıt tüketiminden makine sağlığına, bakım planlamasından emisyon takibine kadar uzanan uygulamaları anlatan Karataş, dijital dönüşümün başarısında mühendislik deneyiminin belirleyici olduğunu vurguladı.

İstanbul Yenikapı Fuar Merkezi’nde 4–6 Kasım 2026 tarihlerinde düzenlenen EUROPORT İstanbul, denizcilikte enerji verimliliği, dijitalleşme ve mevcut filonun dönüşümüne yönelik çözümleri gündeme taşıdı. Fuar bünyesindeki BlueBridge Maritime İstanbul 2026 sunum serisine katılan Ömür Karataş, gemi işletmeciliğinde verinin nasıl toplanacağını ve operasyonel kararlara nasıl dönüştürülebileceğini ele aldı. EUROPORT’un resmî etkinlik duyurusu

Karataş’ın 5 Kasım Perşembe günü saat 14.30’da başlayan oturumu, programda “Real-Time Monitoring in Practice: Onboard Sensors, Engine Health and Operational Decisions” başlığıyla yer aldı. Gemi sensörleri, makine sağlığı ve operasyonel kararları konu alan sunumda, geleneksel öğle raporlarının sürekli veri akışıyla desteklenmesinin sağlayabileceği faydalar anlatıldı. BlueBridge organizatör programı

Sunumunun merkezine “Tecrübe olmadan dijitalleşme, yönü olmayan veriden ibarettir” yaklaşımını yerleştiren Karataş, 47 yıllık meslek hayatından edindiği deneyimi dijital teknolojilerle bir araya getirmeyi amaçladığını belirtti. Makine dairesinde, tersanede ve denizde kazanılan sistem bilgisinin, sensörlerden gelen verilerin doğru yorumlanmasında vazgeçilmez olduğunu ifade etti.

Karataş’a göre denizcilikte dijitalleşmenin değeri, toplanan verinin miktarıyla birlikte bu verinin işletme kararlarına katkısıyla ölçülüyor. Makinenin çalışma koşullarını, geminin yük durumunu ve çevresel etkileri dikkate almayan bir analiz, teknik ekipleri yanlış değerlendirmelere yönlendirebiliyor.

Karataş, bu yaklaşımını “Teknoloji tecrübeyi destekler, onun yerini almaz” sözleriyle özetledi.

Denizcilik şirketlerinde uzun yıllardır kullanılan öğle raporları, geminin önceki 24 saatteki faaliyetlerine ilişkin temel bilgileri karadaki yönetime ulaştırıyor. Karataş, bu raporların önemini koruduğunu ancak gün içindeki kısa süreli tüketim artışlarının, yük değişimlerinin ve arıza belirtilerinin anlaşılması için daha sık veri toplanmasına ihtiyaç bulunduğunu anlattı.

Gerçek zamanlı izleme, teknik ekiplerin sorunları günlük raporu beklemeden görmesine ve müdahale seçeneklerini değerlendirmesine imkân sağlıyor.

Bu ihtiyacın arkasında yakıt maliyetleri kadar çevresel düzenlemeler de bulunuyor. Uluslararası Denizcilik Örgütü’nün (IMO) 2023 stratejisi, uluslararası deniz taşımacılığında 2050 yılına kadar veya bu tarihe yakın bir zamanda net sıfır sera gazı emisyonuna ulaşılmasını hedefliyor.

Karataş, dijital araçların bu süreçte tüketimi görünür kılmak, verimsizlikleri belirlemek ve alınan önlemlerin sonuçlarını izlemek bakımından önem taşıdığını ifade etti. IMO’nun 2023 sera gazı stratejisi

Sunumda Mevcut Gemiler için Enerji Verimliliği Endeksi (EEXI), Karbon Yoğunluğu Göstergesi (CII) ve Avrupa Birliği Emisyon Ticaret Sistemi (EU ETS) de ele alındı. Bu düzenlemeler farklı alanları kapsıyor: EEXI geminin teknik enerji verimliliğini, CII ise yıllık operasyonel karbon yoğunluğunu değerlendiriyor.

Dolayısıyla geminin teknik özellikleriyle günlük işletme performansının birlikte takip edilmesi gerekiyor. IMO’nun EEXI ve CII açıklaması

EU ETS ise kapsama giren doğrulanmış emisyonlar için tahsisat teslim yükümlülüğü getirerek emisyonları doğrudan işletme maliyetleriyle ilişkilendiriyor. Yakıt tüketiminin doğru ölçülmesi ve raporlanması, bu nedenle çevresel performansın yanında maliyet yönetimi açısından da önem kazanıyor. Avrupa Komisyonu’nun denizcilik ve EU ETS açıklaması

Karataş, ORTECH Marine’in gerçek zamanlı izleme sistemi üzerinden gemi ile kara arasındaki veri akışını da anlattı. Sunumda aktarılan yapıda yakıt debimetreleri, makine ve egzoz sensörleri, jeneratör yükleri ve seyir bilgileri ortak bir altyapıda toplanıyor.

Veriler gemi içi sunucu ve bulut üzerinden işlenerek ofis ve mobil izleme ekranlarına aktarılıyor. Böylece karadaki teknik müdürler ve enspektörler, geminin çalışma koşullarını uzaktan takip edebiliyor.

Sistemin değerlendirdiği bilgiler arasında makine sensörleri, emisyon verileri, yakıt tüketimi, sevk sistemi verileri, seyir ve hava koşulları ile sefer planı bulunuyor. Karataş, bu bilgilerin birlikte analiz edilmesinin, tüketimdeki bir artışın nedenlerini anlamayı kolaylaştırdığını belirtti.

Örneğin aynı hızın korunması için daha fazla yakıt tüketilmesi; hava koşulları, yük durumu veya gövde ve pervane performansıyla birlikte değerlendirilebiliyor.

İzlenen parametreler arasında ana makinelerin, dizel jeneratörlerin ve kazanların saatlik yakıt tüketimleri de yer alıyor. Sistem, ekipmanların farklı yüklerde ne kadar süre çalıştığını, devir sayılarını, akışkan sıcaklıklarını, geminin konumunu, rotasını ve katettiği mesafeyi kaydediyor.

Yakıt ikmalinin süresi ve alınan yakıt miktarı da takip edilen bilgiler arasında bulunuyor.

Karataş’ın açıklamalarına göre sistem, ekipmanların devreye girme ve devreden çıkma zamanlarını kaydetmenin yanında yakıt debimetresi anormallikleri, aşırı devir ve kazan sıcaklığı gibi durumlarda uyarı oluşturabiliyor. Tank seviyeleri ve yakıt hareketlerinin birlikte izlenmesiyle olağandışı tüketimlerin veya yetkisiz boşaltma şüphesinin araştırılmasına yardımcı olacak kayıtlar sağlanması da amaçlanıyor.

Sunumda bakım kararları açısından öne çıkan konulardan biri, gövde ve pervane performansının izlenmesi oldu. Karataş, pervanenin teorik ilerlemesiyle geminin gerçekleşen ilerlemesi arasındaki farkı ifade eden kayma, yani “slip” verisinin diğer işletme bilgileriyle birlikte değerlendirilmesine dikkat çekti.

Devir, hız, yakıt tüketimi ve çevresel koşulların birlikte izlenmesi, performans kaybının nedenlerini araştırmayı ve temizlik ya da bakım zamanlamasını daha sağlıklı belirlemeyi destekliyor.

Karataş, enerji tüketiminin ekipman düzeyinde incelenmesinin de önemli tasarruf alanları gösterebildiğini anlattı. Sunumda kullanılan örnek gemi hesabında, toplam emisyonların yaklaşık yüzde 79’u ana makineye, yüzde 19’u yardımcı makinelere atfedildi.

Soğutma pompalarının payı ise ayrıca incelenen ekipman grubunda yaklaşık yüzde 47 olarak gösterildi. Bu oranlar, sunumdaki örnek gemi hesabına ve kullanılan varsayımlara ait.

Soğutma pompalarını örnek veren Karataş, deniz suyu sıcaklığı ve gerçek soğutma ihtiyacı değişmesine rağmen ekipmanın sürekli yüksek güçte çalışmasının araştırılması gereken bir verimsizlik oluşturabileceğini belirtti. Sürekli izleme sayesinde bu tür durumların fark edilmesi, tüketimin hangi koşullarda arttığının anlaşılması ve uygun işletme ayarlarının yapılması hedefleniyor.

Egzoz gazı verilerinin izlenmesi ve otomatik raporlama da sunumun bir diğer başlığıydı. Karataş, gemiden alınan verilerin düzenli kaydedilmesinin çevresel dokümantasyonu kolaylaştırabileceğini ve manuel veri girişinden kaynaklanan hataları azaltabileceğini ifade etti.

Sensör verilerinin doğrulanması ve ölçüm sapmalarının takip edilmesinde insan gözetiminin önemini de vurguladı.

Sunumda sefer optimizasyonuyla yüzde 5–10 yakıt tasarrufu, bütünleşik veri analiziyle de yüzde 10’un üzerinde gemi performansı artışı sağlanabileceği değerlendirmesi paylaşıldı. Bu oranlara ilişkin ölçüm dönemi, karşılaştırma koşulları ve bağımsız doğrulama ayrıntıları sunulan materyallerde yer almadığından, rakamlar Karataş’ın aktardığı performans iddiaları olarak değerlendiriliyor.

Karataş, dijital izlemeyi mevcut gemilerde uygulanabilecek enerji çözümleriyle birlikte ele aldı. Batarya destekli sessiz işletme, hibrit güç sistemleri ve kıyıdan elektrik beslemesi, sunumda yer verilen uygulamalar arasındaydı.

Örnek olarak, 2021 yılında Marmaris’te Sunreef 70 tipi “Nudnik” yatında gerçekleştirilen uygulamayı paylaşan Karataş, batarya ve güneş panelleriyle desteklenen sistemin günde 18 saate kadar sessiz işletme sağlamak üzere kurulduğunu aktardı.

Hibrit uygulamalarda elektrik motoru, batarya ve geleneksel güç sistemlerinin birlikte kullanılmasına değinen Karataş, kıyı elektriğinin de limandaki jeneratör kullanımını azaltmaya yönelik seçeneklerden biri olduğunu anlattı. Bu örneklerle, mevcut gemilerin ekipman yenileme ve işletme iyileştirmeleri yoluyla daha verimli kullanılabileceği mesajını verdi.

Dijital dönüşümün önündeki engellere de değinen Karataş; farklı sistemlerde tutulan verilerin birleştirilmesi, eski ekipmanlarla entegrasyon, yatırım maliyeti, personel eğitimi ve siber güvenliği başlıca sorunlar arasında sıraladı. Sistemin kurulmasının ardından verinin güvenilirliğinin korunması ve mürettebatın ekranlardaki bilgileri doğru yorumlayabilmesi gerektiğini belirtti.

Karataş, mevcut filonun bakım, modernizasyon ve doğru işletmeyle değerini koruyabileceğini vurgulayarak sunumunu tamamladı. Denizcilikte dijital dönüşümün sonuç vermesi için teknoloji sağlayıcıları, gemi personeli ve karadaki teknik yönetim arasında iş birliğinin güçlendirilmesi; sistemlerin birlikte çalışabilmesi ve mühendislik deneyiminin karar süreçlerinde korunması gerektiğini ifade etti.

EUROPORT’un ayrıntılı programını da buldum. Karataş’ın konuşması, resmî takvimde 5 Kasım 2026, 14.30–15.00 arasında yer alıyor. Aynı günün ilgili oturumları aşağıdaki şekilde sıralanmış. Tam iki günlük listeye EUROPORT–BlueBridge resmî programından ulaşılabiliyor.

Saat

Konu

Konuşmacı / kurum

Deniz haberleşmesi ve güvenli seyir

Dan Rooney / Iridium

Akıllı limanlar ve gemi–liman etkileşimi

Burak Uçar / Trelleborg

Güvenli uydu bağlantısı ve veri sürekliliği

Dimitrios Papaharalabos / Tototheo

Alternatif yakıtlar ve yakıt ikmali

Bruno Belena / MannTek

Hava verileriyle sefer optimizasyonu

Yunus Kaya / StormGeo

Gerçek zamanlı izleme ve makine sağlığı

Ömür Karataş / ORTECH Marine

Kamerun limanları ve yatırım olanakları

Beti Assomo Reine

Afrika denizcilik pazarlarıyla iş birliği

Joseph Junior Seh

Fuarın iş görüşmeleri ayağındaki MariMatch için de 5 Kasım’da 10.30–17.30 arasında yüz yüze, 12 Kasım’da ise çevrim içi görüşmeler programlanmış. Ayrıntılar MariMatch resmî sayfasında bulunuyor.