Birecik’in kelaynak kuşlarının DNA’sı incelendi! Genetik analizde farklılık bulunmadı

Şanlıurfa’nın Birecik ilçesinde koruma altında bulunan kelaynak kuşlarının genetik yapısı üzerine yapılan bilimsel araştırmada, incelenen bireylerin mitokondriyal DNA’sındaki COI gen bölgesinde herhangi bir varyasyon tespit edilmedi. Arif Parmaksız, Akın Yığın ve Faruk Bozkaya tarafından hazırlanan çalışma, 2023 yılında Biological Diversity and Conservation dergisinde yayımlandı.

Araştırmacılar, bilimsel adı Geronticus eremita olan kelaynaklardan alınan tüy örneklerini laboratuvar ortamında inceleyerek genetik dizilerini karşılaştırdı. Çalışma, nesli tehlike altında bulunan türün Birecik popülasyonuna ilişkin genetik verileri ele aldı.

Birecik’teki kelaynakların tüylerinden DNA elde edildi

Harran Üniversitesi bünyesindeki araştırmacıların çalışmasında kelaynak kuşlarından alınan tüy örnekleri kullanıldı. Örneklerden DNA izolasyonu gerçekleştirildikten sonra mitokondriyal DNA’nın COI olarak adlandırılan gen bölgesi çoğaltıldı.

Ardından bu bölgeye ait DNA dizileri analiz edildi. Elde edilen genetik veriler, gen bankasında bulunan kayıtlarla karşılaştırılarak kuşlar arasındaki genetik ilişkiler değerlendirildi.

Araştırmada ayrıca genetik diziler arasındaki ilişkileri incelemek amacıyla filogenetik ağaç oluşturuldu ve haplotip analizleri yapıldı.

Genetik analizde varyasyon tespit edilmedi

Çalışmanın temel bulgusu, incelenen kelaynak bireylerinin mtDNA COI gen bölgesinde farklılık bulunmaması oldu. Araştırmacılar, örneklerden elde edilen dizilerin bu bölgedeki özelliklerini karşılaştırarak sonuca ulaştı.

Ancak bulgu, kuşların bütün DNA yapılarının birbirinin aynısı olduğu anlamına gelmiyor. Araştırmanın sonucu yalnızca analiz edilen örnekler ve mitokondriyal DNA’nın COI bölgesiyle sınırlı bulunuyor.

Bu nedenle çalışma, Birecik’teki kelaynakların tüm genomuna ilişkin bir genetik çeşitlilik sonucu olarak değil, belirli bir gen bölgesine yönelik bilimsel inceleme olarak değerlendiriliyor.

Kelaynakların korunması araştırmanın odağında

Bilimsel makalede, yaşam alanlarında meydana gelen değişimlerin hassas türlerin beslenme ve üreme alanlarını azaltabildiği belirtiliyor. Nesli tehlike altında bulunan kelaynaklar da korunması gereken kuş türleri arasında ele alınıyor.

Araştırma, Birecik popülasyonunun genetik özelliklerini belirlemek amacıyla gerçekleştirildi. Tüy örneklerinden elde edilen veriler, türün belirli bir DNA bölgesindeki genetik yapısının incelenmesini sağladı.

Birecik’te Yaşayan Kelaynak Popülasyonunun Genetik Yapısının mtDNA COI Dizileri Kullanılarak Belirlenmesi başlıklı çalışma, Biological Diversity and Conservation dergisinin 16. cilt, birinci sayısında 15 Nisan 2023 tarihinde yayımlandı. Makale derginin 31-37. sayfaları arasında yer aldı.