Şanlıurfa’nın Osmanlı dönemindeki ilçe düzeni şaşırtıyor! Rumkale de kaza olarak geçiyor

Şanlıurfa’nın Osmanlı dönemindeki idari yapılanmasını inceleyen akademik araştırmada, Rumkale’nin de Urfa sancağına bağlı kazalar arasında yer aldığı belirtildi. Araştırmacı Mehmet Nuri Şanda’nın 2024 yılında yayımlanan çalışması, 19. yüzyılda Urfa sancağının Birecik, Suruç, Harran ve Rumkale gibi idari birimlerini tarihî belgeler üzerinden ele alıyor.

Külliyat Osmanlı Araştırmaları Dergisi’nde yayımlanan makalede, dönemin yönetim teşkilatı ve nüfus özellikleri incelendi. Çalışmanın temel kaynaklarını Halep Vilayet Salnameleri, Cumhurbaşkanlığı Osmanlı Arşivi belgeleri ve tarih araştırmaları oluşturdu.

Osmanlı döneminde Urfa sancağına bağlı kazalar

19. yüzyıldaki Urfa sancağının idari yapısını konu alan araştırmada Birecik, Suruç, Rumkale ve Harran kazaları ile bunlara bağlı nahiyeler incelendi. Yerleşimlerin dönemin yönetim sistemi içerisindeki konumları, farklı yıllara ait belgeler kullanılarak değerlendirildi.

Çalışmada özellikle Rumkale’nin tarihî kayıtlarda kaza olarak ele alınması öne çıkıyor. Osmanlı döneminde kullanılan kaza ve nahiye gibi idari tanımlar, bugünkü ilçe ve diğer yerleşim birimleriyle aynı sınırları veya statüleri ifade etmiyor.

Urfa’nın nüfus yapısı tarihî belgelerle araştırıldı

Mehmet Nuri Şanda’nın araştırması yalnızca idari sınırlarla sınırlı kalmadı. Urfa sancağına bağlı yerleşimlerin demografik, kültürel, sosyal ve dinî özellikleri de tarihî kayıtlar üzerinden incelendi.

Farklı yıllarda düzenlenen Halep Vilayet Salnameleri, bölgenin Osmanlı dönemindeki idari ve nüfus yapısının araştırılmasında kullanılan belgeler arasında yer aldı. Cumhurbaşkanlığı Osmanlı Arşivi’nden elde edilen kayıtlar da çalışmanın kaynakları arasında bulunuyor.

Araştırmacı, Urfa sancağının idari geçmişi üzerine daha önce hazırlanan bazı çalışmalarda kullanılmamış arşiv belgelerini de incelemeye dahil etti. Belgeler tarihsel araştırma yöntemi, doküman ve içerik analizi kapsamında değerlendirildi.

Rumkale ve Harran’ın tarihî idari konumu incelendi

Araştırmada Rumkale ve Harran’ın Osmanlı dönemindeki idari konumları, Birecik ve Suruç ile birlikte ele alındı. Kazalara bağlı nahiyelerin incelenmesiyle Urfa sancağının 19. yüzyıldaki yönetim teşkilatı araştırıldı.

Çalışma, farklı dönemlere ait tarihî belgeleri kapsadığı için kaza ve nahiye adları dönemin idari yapısı çerçevesinde değerlendiriliyor. Araştırmadaki yerleşim tanımları ve nüfus bilgileri günümüzdeki idari düzeni değil, Osmanlı döneminin kayıtlarını yansıtıyor.

19. Yüzyılda Urfa Sancağının İdari Yapısı ve Nüfusu başlıklı makale, Külliyat Osmanlı Araştırmaları Dergisi’nin 24. sayısında 2 Eylül 2024 tarihinde yayımlandı. Mehmet Nuri Şanda’nın çalışması derginin 129-147. sayfaları arasında yer alıyor.