Yonga çipi yetenek savaşı: Ticari sırlar ve yükselen Çin rakip ortağın kapısını çalıyor

ABD ihraç kontrolü ve Çin'in'büyük fon' desteğiyle şekillenen yonga çipi yarışı, mühendis hırsızlığı iddialarını ve hukuki çatışmaları zirveye taşıyor; endüstri liderleri'yetkinlik boşluğunu' doldurmak için hukuki ve diplomatik yolları birden kullanıyor.

· 2 dk 3 Yonga çipi yetenek savaşı: Ticari sırlar ve yükselen Çin rakip ortağın kapısını çalıyor Güney Kore'de Halka Arz Sonrası Satış Baskısı Önleniyor: Köşe Taşı Yatırımcılar Kilitlenecek Yarı iletken endüstrisinde yetenek için yaşanan çekişme, artık sadece maaş tekliflerinin ötesinde, ticari sır hırsızlığı davaları ve ulusal güvenlik argümanlarıyla yürütülen bir stratejik mücadeleye dönüştü. Son çeyrekte ABD Ticaret Bakanlığı'nın güncellenen varlık kontrol listeleri ve Çin'in Ulusal Entegre Devre Sanayi Yatırım Fonu'nun (Büyük Fon) yeni büyüme turu, bu savaşı yeni bir boyuta taşıdı.

Endüstri takipçilerinin ve hukuk dosyalarının gösterdiği veriye göre, son 18 ayda yalnızca ABD federal mahkemelerinde yonga çipi şirketleri tarafından açılan'ticari sır hırsızlığı' (trade secret theft) davalarında%40'lık bir artış kaydedildi. Bu davaların çoğu, Çin kökenli şirketlere (özellikle SMIC, YMTC ve CXMT'ye) geçiş yapan veya onlarla iş birliği yapan eski mühendisleri hedef alıyor.

ABD'de 1996 Ekonomik Casusluk Yasası (EEA) kapsamında açılan ceza davalarında da benzer bir yükseliş görülüyor.

Sektör kaynaklarına göre kritik sorun, mühendislerin şirketler arası geçişi değil, bu geçişlerde'muscle memory' (kas hafızası) olarak adlandırılan, patentlenmemiş süreç bilgisinin (process know-how) taşınması. Önde gelen bir yonga çipi üreticisinin (foundry) eski bir proses mühendisinin, rakip Çinli bir firmada aynı hata oranlarını (defect density) ve yield (verim) optimizasyon parametrelerini aylar içinde kopyaladığı iddiası, son aylarda Kaliforniya Kuzey Bölge Mahkemesi'nde görülen bir davada delil olarak sunuldu.

Savunma tarafı bu bilginin'genel endüstri bilgisi' olduğunu, iddiacılar ise'yıllar süren R&D yatırımlarının ürünü olan ticari sır' olduğunu savunuyor.

ABD yönetimi, Ekim 2022'de başlayan ve Ekim 2023'te genişletilen ihraç kontrol kurallarıyla, 14nm ve altı litografi, GAA (Gate-All-Around) transistör mimarisi ve HBM (High Bandwidth Memory) teknolojilerine erişimi kısıtlamayı hedefledi. Ancak Çin'in Ağustos 2024'te 344 milyar Yuan (yaklaşık 47,5 milyar Dolar) büyüklüğünde kurduğu üçüncü'Büyük Fon', bu bariyerlerin etkisini yumuşatmak için yerli ekipman (AMEC, Naura, ACM Research) ve malzeme zincirine (Şanghay SİOM, GCL-Poly) yoğun kaynak yönlendiriyor.

Bu fonun kaynak dağılımında dikkat çeken bir detay,'yetkinlik geliştirme' kalemine ayrılan payın geçen yıla göre iki katına çıkması. Bu kaynaklar; doktora/doçentlik seviyesinde uzmanların maaş primleri, laboratuvar donanımları ve yurtdışından (özellikle Tayvan, Güney Kore ve ABD'den)'stratejik geri dönüş' teşvikleri için kullanılıyor.

TSMC'nin Arizona ve Kumamoto fabrika yatırımları, Samsung'in Taylor (Texas) tesisi, batı teknolojisinin coğrafi yayılmasını sağlasa da, ana proses mühendisliği ve'yield ramp-up' (verim artırma) yetkinliği hâlâ Tayvan ve Güney Kore'de yoğun. Bu iki ülkenin hükümeti ve şirketleri, mühendis kaçağını önlemek için'rekabet yasaklama maddelerini' (non-compete) uzatma ve'teknoloji sızıntısı' suçlamalarında cezaları artırma yollarına gitti.

Tayvan'da Ocak 2024'te kabul edilen'Temel Teknolojilerin Korunması Yasa Tasarısı', yurtdışı geçişlerde güvenlik incelemesini zorunlu kıldı.

Endüstri analistleri, yetenek savaşının gelecekte'kip kopyalama' (pattern matching) yapay zeka modelleriyle, insan mühendisine olan bağımlılığı azaltma yönünde evrilebileceğini öngörüyor. Ancak bu modellerin eğitimi için gerekli olan'temiz veri' (clean data) hâlâ en değerli ticari sır olarak kabul ediliyor ve bu verinin kontrolü, yarışın kaderini belirlemeye devam ediyor.