Pancar parasına güvendiler düğün günü aldılar

Bir çiftçi düşünün.

Oğlunun düğün tarihini almış.

Banka taksitini pancar parasının yatacağı aya göre ayarlamış.

Tarlada kullanacağı aleti de aynı hesaba güvenerek almış.

Aradan 45 gün geçmiş.

Kendi anlatımına göre hesabına bir kuruş yatmamış.

Şimdi o çiftçi bankaya ne diyecek?

Düğün için söz verdiği insana ne diyecek?

Çiftçi bu yıl kiminle sözleşme imzaladı ve bugün parasını kimden isteyecek?

Üreticiler, Adapazarı Şeker Fabrikası’nın Yıldız Holding bünyesinde olduğu dönemde yaklaşık on yıl aynı düzen içinde pancar ektiklerini anlatıyor.

Ekimde, çapada, sulamada ve sökümde avans aldıklarını, tarladan fabrikaya nakliye bedelinin karşılandığını ve ürün parasının zamanında ödendiğini söylüyorlar.

Bu güven öyle bir günde oluşmadı.

Bazı üreticiler, son sözleşmeyi de önceki yılların şartlarının devam edeceğini düşünerek, satır satır okumadan imzaladıklarını söylüyor.

Anlattıklarına göre bu kez sözleşme Türkşeker adına imzalandı, ardından Bor Şeker’e devredildi.

Bor Şeker’in KAP açıklamasında fabrikanın hisselerinin devri ve şeker kotasına esas kapasitenin Bor Şeker bünyesine alınması yer alıyor.

Şimdi üreticinin önüne kendi imzaladığı sözleşmeyi de koyalım.

Alıcı hanesinde hangi şirket var?

Sözleşme devredildiyse çiftçiye ne zaman ve nasıl bildirildi?

Avans, nakliye ve ürün bedelini hangi şirket, hangi tarihte ödeyecekti?

Pancar söküldü, araç gelmedi...

Üreticilerin anlattığına göre pancar sökülüp tarlaya döküldükten sonra araç bulunamadı.

Bu kez nakliye parasını alamadığını söyleyen nakliyeciyle çiftçi karşı karşıya kaldı.

Araç bulamayanın pancarı tarlada bekledi.

Üreticiler, bekleyen pancarın ağırlık ve şeker oranı kaybettiğini anlatıyor.

Daha sonra Bor Şeker’in nakliye ihalesiyle sevkiyata başladığını söylüyorlar.

Peki, sökümle sevkiyat arasında geçen günlerin bedelini kim üstlenecek?

Ürünün hangi gün söküldüğü, hangi gün yüklendiği ve fabrikaya ne zaman ulaştığı kayıtlardan çıkarılamaz mı?

Bir teslim fişini önümüze koyalım

Üreticinin bir başka itirazı fireye...

Adapazarı’na teslim ettikleri dönemde firenin yüzde 10’u geçmediğini söyleyen çiftçiler, Bor’a giden kimi teslimatlarda yüzde 45 dolayında kesinti gördüklerini anlatıyor.

Yerel basına yansıyan üretici şikâyetlerinde daha yüksek oranlar da dile getirildi.

Bor Şeker’e soruyorum.

Bir üreticinin kantar fişini, fire ölçümünü ve polar dediğimiz şeker oranı sonucunu yan yana koyabilir miyiz?

Kaç kilo pancar teslim edilmiş, bunun ne kadarı fire sayılmış ve ürün bedeli hangi ölçüme göre hesaplanmış?

Çiftçi sonuca itiraz ettiğinde ölçümü yeniden inceletebiliyor mu?

Çünkü tarlada beklerken yaşanan ağırlık ve şeker kaybıyla fabrikada uygulanan fire kesintisini ayrı ayrı görmek gerekiyor.

Üreticinin cebinden ne çıktığını ancak o zaman hesaplayabiliriz.

Çiftçinin borç günü belli, alacak günü neden belirsiz?

Bu yıl ekim, çapa, sulama ve söküm avanslarını alamadığını söyleyen üreticiler var.

Ürününü teslim ettikten sonra 45 gün geçtiği hâlde ödeme alamadığını anlatanlar var.

Oysa çiftçi, önceki yıllarda zamanında aldığı paraya güvenerek kredi çekmiş, tarım aleti almış.

Kimi kızının nişanını, kimi oğlunun düğününü o paranın geleceği tarihe göre ayarlamış.

Adapazarı Pancar Ekicileri Kooperatifi Başkanı Sebahattin Karasakal, Bor Şeker’den pancar bedellerinin 1–15 Aralık arasında ödeneceğine dair söz aldıklarını açıkladı.

Umarım o para zamanında çiftçinin hesabına yatar.

Ama Tarım ve Orman Bakanlığı’na, Türkşeker’e ve Bor Şeker’e sorularımız duruyor.

Nakliye alacakları hangi gün ödenecek?

Ödenmediği söylenen avansların durumu ne olacak?

Tarlada beklemekten zarar gören pancar ve itiraz edilen fireler için kim inceleme yapacak?

On yıl boyunca parasını zamanında aldığı için bu yıl da aynı hesaba güvenen çiftçinin önüne, gelecek bahar yeniden bir sözleşme konacak.

O çiftçiye imza atmadan önce bu yılın hesabını kim verecek?