Rama’ya karşı halk hareketi büyüyor: Trump’ın damadına peşkeş çekilen ada bardağı taşırdı

Sistemleşmiş yolsuzluk, demokraside gerileme, “yandaş kayıran” ve otoriterliğe kayan hükümet, artan hayat pahalılığı ve Trump’ın damadına peşkeş çekilen ülke toprağı…Arnavutlar 4 aydan fazla süredir eylemde.3 milyon nüfuslu ülkede, 13 yıldır iktidarda olan Başbakan Edi Rama’ya ve hükümetine karşı yüzbinlerce insan alanlarda. Arnavutluk’taki halk hareketinin nedenlerini ve nasıl büyüdüğünü mercek altına alıyoruz.

SAZAN ADASI PROJESİHer şey, 23 Mayıs 2026’da başladı. Arnavutlar, Türkçede Sazan Adası dediğimiz adada “Sazan Island Resort” ismi verilen projeyi dikkatle izliyorlardı. Projenin arkasında “Atlantic Incubation Partners LLC” ve “Affinity Partners” isimli iki Amerikan şirketinin olduğunu öğrendiklerinde, protestolara başladılar.

Edi RamaSazan Island Resort, bir “lüks turizm projesi”. Toplam maliyeti 1,4 milyar avro olarak hesaplanıyor. Ada, 10.000 konaklama biriminden oluşan bir “turizm merkezi” olacak. Affinity Partners’ın sahibi Trump’ın kızı Ivanka ile evli olan damadı Jared Kushner.

Kushner’i, Steve Witkoff ile birlikte, İran, Gazze ve Ukrayna’da Trump’ın kilit görüşmelerini yapan isimlerden. KAMUDAN GİZLENEN PROJE‘Arnavutlar, projenin arkasında kim olduğunu öğrendiklerinde protestoya başladılar’ dedik.

Öğrendiler, çünkü proje gizli yürütüldü ve kamuya yalan söylendi. Donald Trump 5 Kasım 2024’te başkanlık seçimini kazandı. Hemen ardından, Aralık 2024’te Arnavutluk hükümeti, Sazan Adası’ndaki bölgeyi sivil kullanıma açma kararı aldı.

Trump 20 Ocak 2025’te yemin töreniyle başkanlık görevine başladı. Bundan birkaç gün sonra Arnavutluk hükümeti, Sazan Adası’ndaki projeyi onayladı. Arnavutluk hükümeti hinliğe devam etti. Söz konusu zamanlamanın tesadüf olduğunu açıkladı.

Ayrıca hükümet, projedeki gelişmelerin Kushner’in Beyaz Saray’la olan bağlantısıyla hiçbir ilgisi olmadığını açıkladı. Aynı açıklamayı Kushner de yaptı. DİKENLİ TELLERE KARŞI PROTESTOAncak kısa bir süre sonra, proje alanında dikenli tel çekme çalışması başladı.

Edi Rama bu projenin koruma alanına zarar vermeyeceğini söyledi. Ama bu da doğru çıkmadı. Arnavutluk medyasında “Sazan Island Resort” projesinin Kushner’in sahibi olduğu Affinity Partners ile ilgili olduğu bilgisinin yer almasıyla Arnavutlar harekete geçti.

Sazan Adası’nın konumuMayıs ayında Arnavutlar, projeye karşı ilk protestolarını düzenlediler. 23 Mayıs’ta, Adadaki yeni bir alanın dikenli tel ile çevrilmesine karşı bir araya geldiler. Eyleme katılan bir vatandaş, polis müdahalesinin ardından yerlerde sürüklendi.

Görüntüler, ülkede büyük tepki doğurdu. Ertesi gün protestolar Arnavutluk’un başkenti Tiran’a ulaştı. TRUMP’IN KIZI ADADA HİKİNG’TEArnavutlar projeye karşı eylemdeyken 1 Haziran’da yayınlanan bir röportajda Trump’ın kızı İvanka Trump şöyle konuşuyordu: “Kocamla birlikte Akdeniz’deki inanılmaz bir proje üzerinde çalışıyoruz.

Devasa ölçekli bir proje. İnanılmaz. Akdeniz’in ortasında 1400 hektar özel bir ada. Bir arkadaşımızın botundaydık. Yüzmek için durduk ve burayı o zaman keşfettik. Adaya kadar yüzdük ve çıplak ayakla tepeye kadar yürüdük.

Ada o zamandan beri zihnimizde.”Pek hoş bir hikâye. Trump’ın kızı ve damadı, Arnavutların nadide adasına göz koyuyor. Arnavutların yönetimi, Trump’ın kızı ve damadının zihnindeki hayata geçirmekte hiçbir kolaylığı esirgemiyor.

Durumun farkına varan Arnavutlar, harekete geçiyor. Halk hareketi buradan başlıyor. HAZİRANDAKİ EYLEMLERHaziran’ın birinci gününe gelindiğinde, protestolara katılanlar büyük sayılara ulaştı. Eylemlerdeki talepler, Sazan Adası meselesinin ötesine geçerek Edi Rama’nın istifasına uzandı.

İki hafta süren protestolar çok sayıda şehre yayılırken Arnavutlar polis müdahaleleriyle karşılaştı. Üç milyon nüfuslu Arnavutluk’ta, 20 Haziran’daki eylemlerde, 250 bin vatandaş alanlara çıktı. Halk hareketi, 22 Haziran’da beş temel talep oluşturup hükümete sundu.

Edi Rama’nın ve tüm hükümetin istifası, 1 yıllık bir geçiş hükümeti kurulması, yeni bir anayasa ve vatandaş ile devlet arasında yeni bir “toplumsal sözleşme” talep ettiler. Halk hareketi 22 Haziran’dan bugüne inişli çıkışlı olarak sürdü.

HALK HAREKETİNE ÖĞRENCİ HARIHalk hareketi 13 Ekim’de yeni bir dinamikle buluştu. Harekete taze kan, öğrenciler ve gençlerden geldi. Zaten eylemlerin içinde bulunan öğrenciler, 13 Ekim’den itibaren halk hareketini, örgütlü ve ayrı bir grup olarak harladılar.

Trump damadı ve kızı ile birlikteÖğrenciler, giderek artan hayat pahalılığının yanı sıra özellikle eğitim masrafları konusundaki sorunlarını eylemli olarak ülkenin gündemine getirdiler. Eylemlere katılan öğrencilerden Amir Luçini New York Times’a konuştuğunda şunları söylüyordu: “Ülke çapında 130 günden fazla süren barışçıl protestoların ardından, biz öğrenciler olarak eylemde bulunmak için başka birçok nedenimiz olduğunu göstermek istedik.

Eğitim sistemimiz kabul edilemez durumda. Hayat pahalılığı sorunumuz var. Ve öğrenciler olarak bize saygı duyulmadığını söylüyoruz.”Öğrencilerin katılımıyla halk hareketi, hiddetini artırdı. Eğitim Bakanlığı binasının bir kısmını ateşe verdiler.

Başbakanlık Binası’na, Maliye Bakanlığı’na ve İçişleri Bakanlığı’na zorla girdiler. Protestoların şiddeti devletin “seçkin polis birimi” ve “terörle mücadele birimi” devreye sokmak durumundan kalmasından da anlaşılıyor. Tiran'da 4 Kasım’da düzenlenen gösterilerde öğrenciler, Başbakan Edi Rama'nın istifası talebini yineledi.

TETİKLEYİCİ SEMBOLArnavutluk’ta eylemler sürüyor. Gelinen noktada neler söylenebilir? Halk hareketinin arka planında sistemleşmiş yolsuzluk, demokraside gerileme, yandaş kayırmacılığı, otoriterleşen hükümet politikaları ve artan hayat pahalılığı gibi sorunlar bulunuyor.

Bunlar, artık birçok ülkede halkların taşımaya razı olmadığı, giderek daha fazla tepki gösterdiği sorunlar hâline geliyor. Tüm bunların üzerine gelen, ülkenin nadide bir toprağının Trump’ın damadına peşkeş çekilmesi, sembolik bir tetikleyici olarak öne çıkıyor.

Ülke toprağının ultra zengin ABD’lilere peşkeş çekilmesi, son yıllarda başlarına gelen kötü şeylerin bir sembolü olmuş görünüyor.