Bu fotoğrafın önce üstüne, sonra altına bakın; iki farklı zaman göreceksiniz

Önceki gece Londra’da çok ilginç bir belgesel seyrettim.

Şimdi “longevity” dönemine girdik ya… İşte bu dönemin en çarpıcı tartışma konularından birini bu belgeselde yakaladım.

Gelin, bu pazar günü o konuyu tartışalım.

Netflix, 11 Kasım’da ilginç bir belgeseli yayına soktu.

Çok ünlü ama bir o kadar da tartışmalı bir fotoğrafçı olan Richard Avedon’u anlatan bir belgesel bu: Avedon.

İnsanın bazen güzelliğini, bazen de çirkinliğini anlatan bir göz…

Avedon, ABD’nin 40’ıncı Başkanı Ronald Reagan’ın ve eşi Nancy’nin yıllar boyunca birçok fotoğrafını çekti.

Bunlardan biri, 1993 yılında çekilmiş bir fotoğraftı.

Karede Reagan ve eşi yan yana duruyordu. İşte bu fotoğraf, “longevity” çağında en çok tartışılan konulardan birine de cevap veriyordu.

Fotoğrafta iki farklı zaman, iki farklı yaş dönemi vardı.

Belgeselde bu fotoğrafı çok ünlü bir meslektaşım yorumluyor.

Bu yorumcu, The New Yorker’ın eski genel yayın yönetmeni Tina Brown.

Fotoğrafın üst tarafıyla alt tarafının farklı gerçekleri anlattığını söylüyor.

Üst tarafta Nancy Reagan’ın yüzünü görüyoruz.

Brown, sonra bizi fotoğrafın alt tarafına bakmaya davet ediyor.

Nancy Reagan, elini eşinin elinin üzerine adeta kenetlemiş. Hatta bu tutuş, “kocasının elinin üzerine yırtıcı bir pençe gibi kapanmış” diye yorumlanıyor.

İşte o ellerde, yukarıdaki görüntüyle hiç ilgisi olmayan başka bir şey görüyoruz:

O sırada Ronald Reagan 82, eşi Nancy 71 yaşındaydı. Fotoğrafı çeken Richard Avedon ise 69 yaşındaydı.

Yani fotoğrafçıyla fotoğraftaki kişiler birbirine yakın yaşlardaydı. Anlayacağınız, birbirlerinin “gerçeğini” görebilecek yaştaydılar.

Fotoğrafta yüzün rötuşlandığı, ellerin ise rötuşsuz bırakıldığı izlenimi var.

Oysa Avedon, insanın yüzündeki ve tenindeki gerçek çizgileri gösteren fotoğraflarıyla tanınırdı. Belli ki bu kez Reagan’ların isteği üzerine yüz rötuşlanmıştı.

Meslektaşım Tina Brown, belgeselde bunu şöyle yorumluyor:

“Avedon, Reagan’ların isteklerine uyuyor gibi görünse de onları biraz ‘kandırmaya hazır’ görünüyor.”

Nancy’nin yüzü rötuşlanmış, elleri ise rötuşsuz bırakılmıştı.

Avedon’un oğlu John da babasının kontrol konusunda çok titiz olduğunu anlatıyordu.

Peki Avedon’un yaptığı gerçekten Reagan’ları kandırmak mıydı?

Ben bir Avedon hayranı olarak bunu farklı yorumluyorum.

Avedon belki onları kandırıyordu; ama fotoğrafın izleyicisine “gerçeği” görebileceği bir kanıt da sunuyordu.

Nancy Reagan’ın rötuşlanmış yüzüyle rötuşlanmamış elleri arasındaki büyük tezat, 20’nci yüzyılın “kandırma” imkânlarının ne kadar küçük ve sıradan olduğunu gösteriyor.

Daha önceki yüzyıllarda bu imkân da yoktu.

Da Vinci’nin Mona Lisa’sının elleriyle yüzü bize aynı zamanı anlatıyordu.

İnsan bedeninde zamansal bir harmoni vardı.

Yüzüyle bedeni ve öteki organları aynı zaman diliminde yaşamıyorsa, bozulan bu harmoni bize gerçeği bütün çıplaklığıyla anlatır.

“Longevity” çağı şimdi bize başka bir şey vadediyor.

Bir zamanlar fotoğraf rötuşuyla geriletilen yaşı, şimdi estetik dokunuşlarla, ilaçlarla, sporla ve terapiyle gerçekten geriye götürme iddiasında.

Peki ama 21’inci yüzyıl, bu dört müdahaleyle hayal edilen o harmoniyi sağlayabilecek mi?

“Longevity”, bedenimizin her santimetrekaresini o ebedî gençliğe çevirebilecek mi?

İngiliz meslektaşım gazeteci Jane Shilling, 2011 yılında anılarını yayımladı. Kitabın adı The Stranger in the Mirror’dı: “Aynadaki Yabancı”.

Kitabı yazmaya başladığında 47 yaşındaydı. Kitabın kapağı için aynadaki yansımasını gösteren çıplak bir fotoğraf çektirmişti.