Uzmandan Mikroplastik ve Kanser Açıklaması

Liv Hospital Ulus Tıbbi Onkoloji Uzmanı Prof. Dr. Meral Günaldı, mikroplastiklerin insan sağlığı üzerindeki olası etkilerinin araştırılmaya devam ettiğini belirterek, insanlarda kansere neden olduklarını kesin olarak gösteren yeterli kanıt bulunmadığını söyledi.

Günaldı, mevcut bulguların bilimsel temkinlilikle değerlendirilmesi gerektiğini vurguladı.

Plastik üretimi ve kullanımındaki artışla birlikte çevredeki mikroplastik ve nanoplastik parçacıkları da bilim dünyasının önemli araştırma başlıklarından biri haline geldi. Hava, su ve toprakta bulunan bu parçacıkların insan vücudundaki farklı doku ve biyolojik örneklerde tespit edilmesi, uzun vadeli sağlık etkilerine ilişkin araştırmaları hızlandırdı.

Mikroplastikler ile kanser arasındaki olası ilişki de bu araştırmaların odağında yer alıyor.

Tümörde Bulunması Nedensellik Göstermiyor

Prof. Dr. Meral Günaldı, mikroplastiklerin farklı insan dokularında ve bazı tümör örneklerinde tespit edilmesinin dikkat çekici olduğunu ancak bunun tek başına kansere neden olduklarını göstermediğini belirtti.

“Bir parçacığın tümör dokusunda bulunması, tek başına o parçacığın kansere neden olduğunu göstermez. Bugün için mikroplastik maruziyetinin insanlarda kanser görülme sıklığını doğrudan artırdığını ortaya koyan yeterli epidemiyolojik kanıt bulunmuyor.”

Günaldı, bu nedenle mevcut bilimsel verilerin dikkatli yorumlanması gerektiğini ifade etti.

Olası Mekanizmalar Araştırılıyor

Deneysel çalışmalarda mikroplastiklerin kronik inflamasyon, oksidatif stres, hormonal sistem ve hücre çoğalmasını düzenleyen bazı sinyal yolakları üzerindeki olası etkileri inceleniyor.

Günaldı, bazı araştırmalarda akciğer, kolorektal, mide, serviks, meme, pankreas ve prostat kanserlerine ait tümör dokularında mikroplastik parçacıklarının tespit edildiğini aktardı.

Bu bulguların araştırmalar açısından önemli olduğunu belirten Günaldı, laboratuvar çalışmalarında gözlenen mekanizmaların insanlarda doğrudan kanser nedeni olarak kabul edilebilmesi için daha kapsamlı ve uzun süreli araştırmalara ihtiyaç olduğunu kaydetti.

“Kanser Yaptığını Söylemek İçin Erken”

Mikroplastiklerin hücrelerde inflamatuvar yanıt ve oksidatif stresi artırabileceği ihtimali üzerinde durulduğunu anlatan Günaldı, plastik üretiminde kullanılan bazı kimyasalların hormonal sistem üzerindeki etkilerinin de araştırıldığını bildirdi.

Mikroplastiklerin yüzeylerinde çevresel kirleticileri taşıyabilmesinin de değerlendirilmesi gereken araştırma alanlarından biri olduğunu ifade etti.

Günaldı, mikroplastiklerin yaygınlaşması ile bazı kanserlerin daha genç yaşlarda görülmesindeki artış arasında zaman açısından bir örtüşme bulunmasının nedensellik anlamına gelmediğinin altını çizdi.

Obezite, hareketsiz yaşam, beslenme alışkanlıkları, alkol, sigara ve diğer çevresel faktörlerin de kanser riskinde rol oynayabileceğini belirten Günaldı, mikroplastikleri tek başına sorumlu tutmanın bilimsel açıdan doğru olmayacağını söyledi.

Kanıtlanmış Risklere Dikkat Çekti

Kanserden korunmada önceliğin bilimsel olarak kanıtlanmış risk faktörleri olması gerektiğini vurgulayan Günaldı; sigara ve tütün ürünlerinden uzak durulması, alkol tüketilmemesi, sağlıklı kilonun korunması, düzenli fiziksel aktivite, dengeli beslenme ve uygun kanser taramalarının önemine dikkat çekti.

Plastik kaynaklı maruziyeti azaltmak için de gereksiz plastik kullanımından kaçınılması ve sıcak yiyeceklerle içeceklerin plastik kaplarda uzun süre bekletilmemesi gibi önlemlerin makul bir yaklaşım olabileceğini ifade etti.

Günaldı, mikroplastiklerin tamamen zararsız olduğunu gösteren bir veri bulunmadığı gibi insanlarda kansere neden olduklarını kesin olarak ortaya koyan yeterli kanıtın da henüz mevcut olmadığını belirterek, uzun vadeli sağlık etkilerinin anlaşılması için kapsamlı araştırmalara ihtiyaç olduğunu kaydetti.