Hak ihlallerinde eylül bilançosu: 260 ölüm, 3 bin 420 erişim engeli

Yeni Parti Diyarbakır Milletvekili Sezgin Tanrıkulu'nun eylül ayına ilişkin hak ihlalleri raporu Türkiye'deki hak ihlallerinin boyutunu ortaya koydu. Rapora göre bir ayda 226 işçi çalışırken yaşamını yitirirken 27 kadın ve 2 çocuk erkekler tarafından öldürüldü. En az 3 bin 420 internet adresine erişim engeli getirildi.

Yeni Parti Diyarbakır Milletvekili ve TBMM İnsan Haklarını İnceleme Komisyonu Başkanvekili Sezgin Tanrıkulu'nun hazırladığı Eylül 2026 Hak İhlalleri Raporu, Türkiye'de yaşam hakkından ifade özgürlüğüne, çalışma yaşamından cezaevlerine kadar pek çok alanda yaşanan hak ihlallerini ortaya koydu.

Basına yansıyan haberler ve hak örgütlerinin verileri üzerinden hazırlanan raporda, eylül ayında yaşam hakkı başlığı altında toplam 260 ölüm kaydedildi. İşkence ve kötü muamele kapsamında 171 kişinin etkilendiği belirtilirken gazetecilere yönelik gözaltı ve tutuklamalar ile internet erişim engelleri de raporda geniş yer buldu.

Raporun yaşam hakkı bölümünde en yüksek can kaybı iş cinayetlerinde yaşandı.

İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği (İSİG) Meclisi verilerine göre eylül ayında en az 226 işçi, çalışırken yaşamını yitirdi. Hayatını kaybeden işçilerin 21'inin kadın, 8'inin çocuk veya genç, 14'ünün ise göçmen ya da mülteci olduğu belirtildi.

Raporda ayrıca yargısız infaz, dur ihtarı ve rastgele ateş açma başlıklarında 2; cezaevlerinde 2; resmî hata ve ihmal sonucu ölüm başlığında ise 1 olay kaydedildi.

Kadın cinayetleri ve erkek şiddeti de raporun dikkat çeken başlıkları arasında yer aldı.

bianet'in Erkek Şiddeti Çetelesi'nden aktarılan verilere göre eylül ayında en az 27 kadın ve 2 çocuk erkekler tarafından öldürüldü.

Aynı dönemde en az 52 kadın şiddete, 28 kadın tacize maruz kaldı. En az 19 çocuğun cinsel istismara uğradığı, 26 kadının ise seks işçiliğine zorlandığı kaydedildi.

Bunun yanında 31 kadın ve 14 çocuğun ölümü basına şüpheli olarak yansıdı. Bu ölümler, doğrulanmış kadın ve çocuk cinayetleri toplamından ayrı değerlendirildi.

Rapora göre eylül ayında işkence ve kötü muamele başlığında toplam 171 kişi kayda geçti.

Bunların 158'i gözaltı süreçleri ve protestolar sırasında yaşandığı bildirilen fiziksel şiddet olaylarıyla, 13'ü ise cezaevlerindeki işkence ve kötü muamele iddialarıyla ilişkilendirildi.

Raporda, gözaltında veya gözaltı merkezleri dışında işkenceye maruz kaldığını açıklayan, suç duyurusunda bulunan ya da insan hakları örgütlerine başvuran en az 3 kişi bulunduğu belirtildi. Protestolar sırasında ise aralarında çocukların da olduğu en az 155 kişinin fiziksel şiddete maruz kaldığı aktarıldı.

Tanrıkulu'nun raporunda, yaşadıklarını kamuoyuna açıklamayan veya suç duyurusunda bulunmayan kişiler nedeniyle gerçek sayının daha yüksek olabileceği vurgulandı.

Raporda eylül ayında cezaevlerinde en az 2 tutuklu veya hükümlünün yaşamını yitirdiği belirtildi.

Cezaevleri, hastaneler ve adliyelerde en az 13 tutuklu ve hükümlünün fiziksel veya psikolojik şiddete, zorunlu nakillere ya da sağlık, beslenme, iletişim ve diğer temel haklara erişim engellerine maruz kaldığı bildirildi.

Mersin E Tipi Cezaevi'nde kapasitenin üzerinde tutuklu ve hükümlü bulunduğu, bazı kişilerin yerde yatmak zorunda kaldığı ve ilaçlara erişimde sorunlar yaşandığı iddialarına yer verildi.

Kuyu tipi cezaevlerinde ise tecrit, kamera gözetimi ve sağlık hizmetlerine erişim gibi sorunlar nedeniyle en az 8 mahpusun eylül itibarıyla açlık grevi veya ölüm orucu eylemini sürdürdüğü aktarıldı.

Gazetecilere yönelik soruşturma ve davaların yanı sıra internet sansürü de raporun önemli başlıklarından biri oldu.

İfade Özgürlüğü Derneğinin verileri ve basına yansıyan bilgiler doğrultusunda, eylül ayında en az 3 bin 420 alan adı veya alt alan adına erişim engeli getirildiği ya da bunların Türkiye'den görünmez kılındığı belirtildi.

Raporda LGBTİ+ örgütleri ve hak savunucularını hedef alan kararlar kapsamında en az 18 internet sitesi ve 262 sosyal medya hesabına yönelik erişim engelleme kararı kaydedildi. Erişimi engellenen hesaplar arasında Türkiye Psikiyatri Derneğinin X hesabının da bulunduğu aktarıldı.

Raporda örgütlenme özgürlüğü kapsamında eylül ayında parti, belediye, sendika ve derneklerin üye ve yöneticilerine yönelik operasyonlarda en az 155 kişinin tutuklandığı, en az 20 kişi hakkında dava açıldığı veya soruşturma başlatıldığı belirtildi.

Toplantı ve gösteri özgürlüğü başlığında ise en az 5 eylem veya basın açıklamasına müdahale edildiği, en az 4 etkinliğin yasaklandığı ya da engellendiği kaydedildi.

Raporda, protestolar sırasında gerçekleştirilen kısa süreli gözaltıların ve kamuoyuna yansımayan soruşturmaların tamamının tespit edilemediğine dikkat çekilerek açıklanan rakamların hak ihlallerinin gerçek boyutunu tam olarak yansıtmayabileceği vurgulandı.

Deneyiminizi iyileştirmek, tanımlama bilgilerini, sitemizin doğru şekilde çalışmasını sağlamak, içerikleri ve reklamları kişiselleştirmek, sosyal medya özellikleri sunmak ve site trafiğimizi analiz etmek için yasal düzenlemelere uygun çerezler (cookies) kullanıyoruz.