Van Gölü Son 35 Yılda 31 Kilometrekare Küçüldü

Van Gölü'nde Son 35 Yılda Kritik Küçülme Tespit Edildi Anadolu Su Altı Araştırmaları ve Sporları Derneği (ASAD) bünyesinde görev yapan Harita Bilimci Prof. Dr. Murat Yakar, yürütülen son araştırmalar neticesinde Van Gölü'nün son 35 yıllık süreçte ciddi bir daralma yaşadığını tespit etti.

Yapılan teknik incelemeler sonucunda, gölün su yüzey alanında yaklaşık 31 kilometrekarelik bir kayıp yaşandığı ve bu kaybın büyük bir çoğunluğunun son on yıllık zaman diliminde gerçekleştiği açıkça ortaya konuldu. Bilimsel Verilerle Desteklenen Proje Çalışmaları İçişleri Bakanlığı Sivil Toplumla İlişkiler Genel Müdürlüğü tarafından desteklenen ve "Geleceğim Van Gölü’nde Saklı 14-18 Yaş Gençler İçin Su Altı Teknolojileri ve Kariyer Rotası" başlığını taşıyan kapsamlı çalışma dahilinde, Van Gölü'nün kıyı çizgileri ve su yüzey alanlarındaki değişimler detaylı olarak incelendi.

Prof. Dr. Murat Yakar tarafından yürütülen bu araştırma kapsamında; 1990, 2015 ve 2025 yıllarına ait uydu görüntüleri karşılaştırmalı olarak analiz edildi. Yapılan bu teknik değerlendirmeler, gölün yüzey alanındaki azalmanın özellikle son on yılda çok daha hızlı bir ivme kazandığını bilimsel verilerle kanıtladı.

Uzaktan Algılama ve CBS Teknolojilerinin Kullanımı Van Gölü'nün kıyı çizgilerindeki dinamikleri belirlemek amacıyla yürütülen çalışmada, uzaktan algılama yöntemleri ile Coğrafi Bilgi Sistemleri (CBS) tabanlı analizlerden yararlanıldı. İnceleme sürecinde Landsat 4-5 ve Landsat 8-9 uydu sistemlerinden elde edilen yüksek çözünürlüklü görüntüler kullanıldı.

Su yüzeylerinin tespiti için yaygın olarak kabul gören Normalize Edilmiş Fark Su İndeksi (NDWI) hesaplamaları yapıldı ve eşik değer yöntemi uygulanarak su ile kara alanları birbirinden ayrıştırıldı. Elde edilen bu kritik veriler CBS ortamında işlenerek, gölün farklı dönemlerdeki yüzey alanları net bir şekilde hesaplanabildi.

Yıllara Göre Değişen Yüzey Alanı Verileri Gerçekleştirilen analizler sonucunda Van Gölü'nün yüzey alanının zaman içindeki değişimi rakamsal olarak netleşti. 1990 yılında yaklaşık 3 bin 577 kilometrekare olarak kaydedilen alanın, 2015 yılında 3 bin 573 kilometrekareye gerilediği, 2025 yılında ise 3 bin 546 kilometrekareye kadar düştüğü tespit edildi.

Bu veriler ışığında, 1990-2015 yılları arasındaki 25 yıllık sürede yaklaşık 4 kilometrekarelik bir azalma kaydedilirken; sadece 2015-2025 yılları arasındaki 10 yıllık kısa sürede 27 kilometrekarelik kayıp yaşandığı saptandı. Toplam 31 kilometrekarelik kaybın yaklaşık yüzde 87'sinin son 10 yılda gerçekleşmiş olması, gölün durumundaki hızlı değişimi açıkça gözler önüne serdi.

Kıyı Çizgisi Haritalandırması ve Gelecek Projeksiyonları Çalışma dahilinde, 1990, 2015 ve 2025 yıllarına ait kıyı çizgileri tek bir harita üzerinde karşılaştırmalı olarak görselleştirildi. Bu yöntemle, Van Gölü'nun farklı bölgelerindeki kıyı değişimleri mekânsal olarak izlenebilir hale getirildi.

Prof. Dr. Murat Yakar, uydu görüntüleri ile CBS teknolojilerinin entegre kullanımının, su kaynaklarındaki değişimlerin tespiti ve gelecekteki araştırmalar için kritik öneme sahip veriler sağladığını belirtti. Yakar, analizlerin sonuçlarını şu sözlerle detaylandırdı: "Uydu görüntüleri aracılığıyla Van Gölü'nün 1990, 2015 ve 2025 yıllarındaki kıyı çizgileri ile su yüzey alanları karşılaştırıldı.

Analizler, gölün yüzey alanında son 35 yılda yaklaşık 31 kilometrekarelik bir azalma olduğunu ve bu kaybın büyük bir kısmının son 10 yılda yaşandığını ortaya koydu. Uzaktan algılama ve CBS tabanlı analizler, özellikle son 10 yılda dikkat çekici bir küçülme yaşandığını gösterdi.

Landsat uydu sistemlerinden alınan verilerle su yüzeylerinin belirlenmesinde NDWI yöntemi kullanıldı ve eşik değer yöntemiyle su ve kara alanları ayrıldı. Belirlenen alanlar CBS ortamında poligon verilerine dönüştürülerek farklı yıllardaki yüzey alanları hesaplandı." Rakamların İşaret Ettiği Kritik Dönem Yakar, devam eden açıklamalarında; "1990 yılında 3 bin 577 kilometrekare olan yüzey alanının, 2015'te 3 bin 573 kilometrekareye, 2025'te ise 3 bin 546 kilometrekareye gerilediği tespit edildi.

1990-2015 yılları arasındaki 25 yıllık dönemde sadece 4 kilometrekarelik bir azalma görülürken, 2015-2025 yılları arasındaki 10 yıllık süreçte bu kaybın 27 kilometrekareye ulaşması oldukça dikkat çekicidir. Bu durum, toplam 31 kilometrekarelik kaybın yaklaşık yüzde 87'sinin son 10 yılda gerçekleştiği anlamına gelir.

Bu bulgular, Van Gölü'ndeki küçülme eğiliminin son dönemde belirginleştiğini kanıtlamaktadır. Hazırlanan karşılaştırmalı haritalar, kıyı değişimlerinin mekânsal olarak analiz edilmesini sağlamaktadır. Uydu görüntüleri ve CBS teknolojilerinin birleşimi, geniş ölçekli göllerin uzun vadeli değişimlerinin izlenmesine olanak tanırken, bu veriler gelecekteki araştırmalar için temel oluşturmaktadır.

Van Gölü'ndeki bu değişimler; yağış, buharlaşma, sıcaklık ve hidrolojik koşullar gibi pek çok faktörden etkilenmektedir. Ancak bu değişimlerin temel nedenlerinin tam olarak saptanabilmesi için uzun vadeli iklim verileri, su seviyesi ölçümleri ve diğer hidrolojik verilerle desteklenen kapsamlı analizler gerekmektedir.

Üç farklı yıla ait uydu görüntülerinden elde edilen sonuçlar, 2015-2025 dönemindeki sert azalmayı gösterirken, bölgedeki su kaynaklarının sürdürülebilir yönetimi için bilimsel izlemenin önemine vurgu yapmaktadır." şeklinde konuştu. Sürdürülebilir Yönetim ve Koruma Vurgusu ASAD Bitlis Temsilcisi Doç.

Dr. Cihan Önen ise, İçişleri Bakanlığı'nın desteğiyle yürütülen "Geleceğim Van Gölü’nde Saklı" projesi kapsamında Van Gölü'nün yüzey alanının ölçüldüğünü ifade etti. Önen, gölün yüzey alanı ve kıyı çizgisi gibi kritik parametrelerin bilimsel veriler ışığında düzenli olarak takip edilmesi gerektiğini belirtti.

Van Gölü'nün korunmasının, ortak bir doğal mirasın gelecek nesillere aktarılması noktasında çok önemli bir sorumluluk taşıdığını vurguladı.