Plüton’un ötesinde yeni bir cüce gezegen adayı keşfedildi

Şili’deki Vera C. Rubin Gözlemevi’nin verilerinde bulunan 2026 ED138’in keşfi, 27 Ekim’de duyuruldu. Harvard ve Smithsonian Astrofizik Merkezi’nden Matthew Holman’ın tespit ettiği cisim, Neptün ötesindeki büyük gökcisimleri arasına katılabilecek adaylardan biri olarak değerlendiriliyor.

YILLARDIR ARŞİV GÖRÜNTÜLERİNDE YER ALIYORDU Holman, Rubin’in daha önce topladığı verileri geliştirilmesine katkıda bulunduğu bir yazılımla incelerken cismin izine rastladı. Parlaklığı ve uzaklığı, beklenenden büyük bir gökcismi olabileceğini gösteriyordu.

Ardından Mario Juric’in de katıldığı taramada, Rubin’in 4 Mart ile 11 Temmuz 2026 arasında cismi 20 farklı gecede toplam 30 kez gözlemlediği belirlendi. Başka bir teleskoptaki Dark Energy Camera’nın arşivlerinde ise 2016’ya kadar uzanan görüntüler bulundu.

Böylece yörüngesini belirlemek için yaklaşık 10 yıllık kayıt elde edildi. ÇAPI 1.500 KİLOMETREYE ULAŞABİLİR İlk boyut tahmini cismin uzaklığı, parlaklığı ve yüzeyinin ışığı ne kadar yansıttığına ilişkin varsayımlara dayanıyor.

Bu nedenle 600–1.500 kilometrelik aralık henüz kesin bir ölçüm değil. Araştırmacılar, boyutu daha dar bir aralıkta belirlemek için kızılötesi gözlemlere ihtiyaç duyuyor. Cismin kendi kütle çekimiyle yaklaşık yuvarlak bir biçim alıp almadığının anlaşılması, cüce gezegen statüsü açısından önemli olacak.

YÖRÜNGESİ YAKLAŞIK 25 DERECE EĞİK 2026 ED138, şu anda Güneş’ten yaklaşık 46 astronomik birim uzaklıkta bulunuyor. Bir astronomik birim, Dünya ile Güneş arasındaki ortalama mesafeyi ifade ediyor. Plüton’un ortalama uzaklığı ise yaklaşık 40 astronomik birim.

Cismin yörüngesi, Güneş Sistemi’nin ana yörünge düzlemine göre yaklaşık 25 derece eğik. CÜCE GEZEGEN STATÜSÜ HENÜZ KESİNLEŞMEDİ Uluslararası Astronomi Birliği’nin tanıdığı beş cüce gezegen Plüton, Ceres, Eris, Haumea ve Makemake’den oluşuyor.

Birlik, Haumea’yı Eylül 2008’de bu grubun beşinci üyesi olarak sınıflandırmıştı. Yeni cismin listeye katılması için fiziksel özelliklerinin daha iyi belirlenmesi gerekiyor. RUBIN’İN GÖKYÜZÜ TARAMASI YENİ KEŞİFLERİN ÖNÜNÜ AÇIYOR Rubin Gözlemevi’nin 3,2 gigapiksellik kamerası, gökyüzündeki değişimleri tekrar tekrar kaydediyor.

Bu yöntem, kalabalık yıldız alanları içinde konumu yavaşça değişen uzak cisimlerin yazılımla ayırt edilmesine yardımcı oluyor. Holman’a göre keşif, varsayımsal “Dokuzuncu Gezegen”in varlığı lehine veya aleyhine bir kanıt oluşturmuyor.

Ancak Güneş Sistemi’nin dış bölgelerinde henüz bulunmamış büyük cisimleri tespit edebilme kapasitesini gösteriyor.