Yazılılarda bir dönem kapandı!

Yıllardır eğitim sistemimizin en önemli sorunlarından biri, öğrencinin ne öğrendiğinden çok, sınavda hangi soruyla karşılaşacağını tahmin etmeye çalışmasıydı. Hatta bazı öğrenciler için ders çalışmak, öğretmenin soru tarzını ezberlemekten ibaretti.

“Hocamız hep böyle sorar.” cümlesi, eğitim hayatımızın neredeyse değişmez alışkanlıklarından birine dönüşmüştü. Şimdi bu alışkanlığın değişmesi için önemli bir adım atılıyor: Ortak Yazılı Sınav Sistemi (OYSS).Yeni sistemin dikkat çeken yönlerinden biri, soruların önceden tahmin edilebilir kalıplardan uzaklaşması.

Öğrencinin yalnızca ezberlediği bilgiyi tekrar etmesi değil, öğrendiğini anlaması, yorumlaması ve kendi cümleleriyle ifade etmesi bekleniyor. Bu değişiklik, ilk bakışta öğrenciler için daha zor bir sınav dönemi anlamına gelebilir.

Çünkü artık doğru cevabı bilmek tek başına yeterli olmayacak. Nasıl düşündüğünüzü, sonuca nasıl ulaştığınızı ve düşüncenizi ne kadar açık ifade edebildiğinizi de göstermeniz gerekecek. Zor soru değil, derin öğrenme! Paylaşılan sınav modelindeki bir başka dikkat çekici ayrıntı, soru havuzunun büyüklüğü.

İlk sınavlar öncesinde yaklaşık 8 bin soruluk bir havuz oluşturulması ve her dönem bu havuza yeni sorular eklenmesi hedefleniyor. Bir sınavda ortalama 6-8 açık uçlu sorunun yer alması, 40 dakikalık sürenin ise öğrencinin bilgisini göstermesi kadar düşünme ve yazma becerisini de ölçmesi anlamına geliyor.

Burada önemli bir ayrıntı var: Her kâğıtta farklı güçlük düzeylerinde sorular bulunması öngörülüyor. Dolayısıyla öğrencinin yalnızca birkaç zor soruyu çözerek değil, farklı seviyelerdeki kazanımları ne ölçüde öğrendiğini göstererek değerlendirilmesi amaçlanıyor.

Bu yaklaşım, yüksek not almayı zorlaştırabilir. Ancak asıl mesele notların yükselmesi ya da düşmesi değil, verilen notun gerçekten neyi ifade ettiğidir. Öğretmen için de yeni bir dönemOYSS'nin etkisi yalnızca öğrencilerle sınırlı kalmayacak.

Öğretmenlerin soru hazırlama, ölçme ve değerlendirme alışkanlıkları da değişecek. Öğretmenin kendi soru kalıplarına bağlı kalması yerine ortak bir soru havuzundan yararlanması, değerlendirmede daha standart bir yaklaşımın önünü açabilir.

Okul zümrelerinin sınavda kullanacağı soruları belirlemesi ve sınırlı sayıda soruda değişiklik yapabilmesi de okulun kendi eğitim koşullarını dikkate almasına imkân tanıyabilir. Ancak burada dikkat edilmesi gereken önemli bir konu var: Açık uçlu soruların değerlendirilmesi, ciddi bir ölçme-değerlendirme standardı gerektirir.

Öğrencinin doğru düşündüğü hâlde eksik ifade ettiği bir cevabın nasıl puanlanacağı, gerekçelendirmeye ne kadar değer verileceği ve farklı anlatım biçimlerinin nasıl değerlendirileceği açıkça belirlenmelidir. Çünkü ölçme sistemindeki standartlaşma, yalnızca soruların ortaklaşmasıyla değil, cevapların adil değerlendirilmesiyle mümkün olur.

Ezberleyen değil, öğrenen kazanmalıBu sistemin başarılı olabilmesi için velilerin ve öğrencilerin de sınava bakışını değiştirmesi gerekiyor. Artık yalnızca test çözerek, soru kalıplarını tanıyarak ya da öğretmenin önceki sınavlarını ezberleyerek ilerlemek yeterli olmayabilir.

Öğrencinin okuması, anlaması, yorumlaması, neden-sonuç ilişkisi kurması ve düşüncesini yazıya dökmesi gerekecek. Elbette yeni sistemin eksikleri, uygulama sırasında ortaya çıkabilecek sorunları ve öğretmenlerin iş yükü gibi konuları konuşacağız.

Hiçbir sınav sistemi eleştiriden muaf değildir. Ancak değişimin önünü kesmek yerine, eksikleri görerek sistemi geliştirmek zorundayız. Çünkü eğitimde asıl başarı, öğrencinin kaç soruyu doğru cevapladığı kadar, öğrendiği bilgiyi hayatın içinde nasıl kullandığıyla da ilgilidir.

Belki de yıllardır sınıflarımızda duyduğumuz o cümleyi artık daha az işiteceğiz: “Hocamız hep böyle sorar!”Bunun yerine öğrencilerimizden şu cümleyi duymak istiyoruz: “Hocam, bu konuyu gerçekten anladım ve kendi cümlelerimle anlatabilirim.”İşte o zaman sınav sisteminde değil, eğitim anlayışımızda da gerçek bir değişim başlamış olacak.