Bakan Şimşek’ten COP31'de 300 milyar dolarlık dönüşüm mesajı: Mali hareket alanımız güçlü

Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, COP31 Küresel Finans Zirvesi’nde Türkiye’nin yeşil dönüşüm ve enerji yatırımlarına ilişkin yeni mesajlar verdi. Şimşek, 300 milyar dolarlık finansman ihtiyacına rağmen Türkiye’nin mali hareket alanının güçlü olduğunu söyledi.

“TÜRKİYE’NİN MALİ DURUŞU GÜÇLÜ” Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, Antalya’da düzenlenen COP31 kapsamında gerçekleştirilen Küresel Finans Zirvesi’nde Türkiye’nin yeşil dönüşüm, enerji yatırımları ve kamu maliyesine ilişkin önemli mesajlar verdi. Şimşek, Türkiye’nin deprem sonrası altyapının yeniden inşası için 100 milyar doların üzerinde harcama yapmasına rağmen bütçe açığının GSYH’ye oranının yaklaşık yüzde 3 seviyesinde kaldığını söyledi.

Kamu borcunun GSYH’ye oranının ise yaklaşık yüzde 22 olduğunu belirten Şimşek, Türkiye’nin iklim ve enerji dönüşümünü finanse edebilmek için önemli bir mali hareket alanına sahip olduğunu vurguladı. YEŞİL DÖNÜŞÜM İÇİN 300 MİLYAR DOLAR GEREKİYOR Şimşek’in açıklamalarında öne çıkan başlıklardan biri Türkiye’nin düşük karbonlu dönüşümünün maliyeti oldu.

Türkiye’nin 2053 net sıfır hedefine ulaşmayı amaçladığını belirten Şimşek, sanayinin karbondan arındırılması ve enerji sisteminin dönüştürülmesi için yaklaşık 300 milyar dolarlık kaynağa ihtiyaç bulunduğunu söyledi. Şimşek, büyüyen ve gelişmekte olan bir ekonomi olarak Türkiye’nin bir taraftan ekonomik büyümeyi sürdürmesi, diğer taraftan da karbon yoğunluğunu azaltması gerektiğini vurguladı.

Düşük karbonlu kalkınmanın Türkiye açısından bir tercih değil zorunluluk olduğunu belirten Şimşek, ihracatın yarısından fazlasının Avrupa pazarına yapılmasının da yeşil dönüşüm yatırımlarını stratejik hale getirdiğini ifade etti. “YALNIZCA KAMU KAYNAKLARI YETERLİ DEĞİL” Türkiye’nin mali durumunun güçlü olmasına rağmen 300 milyar dolarlık dönüşümün yalnızca kamu kaynaklarıyla finanse edilemeyeceğini belirten Şimşek, özel sektör sermayesinin harekete geçirilmesi gerektiğini söyledi.

Bu noktada Dünya Bankası, Avrupa İmar ve Kalkınma Bankası ve IFC gibi çok taraflı kalkınma kuruluşlarının önemli rol oynayabileceğini belirtti. Şimşek’e göre bu kuruluşların rolü yalnızca Türkiye’ye kredi sağlamakla sınırlı kalmamalı.

Kalkınma bankalarının teminat ve risk paylaşımı mekanizmaları yoluyla özel sektör yatırımlarını desteklemesi ve daha fazla uluslararası sermayenin Türkiye’ye yönlendirilmesini sağlaması hedefleniyor. BÜTÇE AÇIĞI YAKLAŞIK YÜZDE 3 Şimşek, Türkiye’nin dönüşümü finanse edebilmesinin arkasındaki temel unsurlardan birinin güçlü kamu maliyesi olduğunu belirtti.

Deprem sonrası yeniden inşa çalışmalarına 100 milyar doların üzerinde kaynak ayrılmasına rağmen bütçe açığının milli gelire oranının yaklaşık yüzde 3 düzeyinde kaldığını söyledi. Şimşek’in geçen hafta yaptığı başka bir değerlendirmede de 2026 yılı bütçe açığının GSYH’ye oranının yaklaşık yüzde 3,1 seviyesinde gerçekleşmesinin beklendiği belirtilmişti.

KAMU BORCU GSYH’NİN YÜZDE 22’Sİ Türkiye’nin kamu borcu göstergelerinin de uluslararası karşılaştırmalarda düşük seviyelerde bulunduğunu belirten Şimşek, kamu borcunun GSYH’ye oranının yaklaşık yüzde 22 olduğunu söyledi. Şimşek daha önce gelişmekte olan ülkelerde aynı oranın çok daha yüksek seviyelerde olduğunu belirterek Türkiye’nin maliye politikası açısından önemli hareket alanına sahip olduğunu ifade etmişti.

Bu mali alanın enerji, sanayi ve iklim dönüşümündeki yatırımları desteklemek için kullanılabileceği ancak özel sermayenin de sürece dahil edilmesi gerektiği vurgulandı. ENERJİ İTHALATI CARİ AÇIĞIN TEMEL UNSURLARINDAN Şimşek’in COP31 konuşmasında öne çıkan bir diğer başlık Türkiye’nin enerji ithalatına bağımlılığı oldu.

Türkiye’nin birincil enerji kaynaklarının yüzde 70’inden fazlasını ithal ettiğini belirten Şimşek, enerji faturasının cari açığın önemli bölümünü oluşturduğunu söyledi. Son 10 yılda petrol ve doğal gaz ithalatı için yaklaşık 600 milyar dolar ödendiğini belirten Şimşek, bu tutarın Türkiye’nin brüt dış borcundan daha yüksek olduğuna dikkat çekti.

Bu nedenle yenilenebilir enerji yatırımlarının yalnızca iklim politikası değil, doğrudan makroekonomik istikrar politikası olduğunu vurguladı. 175 GW RÜZGÂR VE GÜNEŞ HEDEFİ Türkiye’nin Milli Enerji 2040 planı kapsamında yenilenebilir enerji yatırımlarının hızlandırılması hedefleniyor.

Şimşek, 2040’a kadar güneş ve rüzgâr enerjisinde toplam 175 GW kurulu güce ulaşılmasının planlandığını belirtti. Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar da COP31 kapsamında yaptığı açıklamada Türkiye’nin enerji dönüşümü için 2040’a kadar yaklaşık 300 milyar dolarlık yatırım öngörüldüğünü açıklamıştı.

ENERJİ İTHALATI AZALIRSA MAKRO RİSKLER DE DÜŞECEK Şimşek’e göre yenilenebilir enerji kapasitesindeki artış Türkiye ekonomisi açısından birden fazla kazanım sağlayacak. Enerji ithalatının azalması cari açığın yapısal olarak düşmesine katkı verirken, küresel petrol ve doğal gaz fiyatlarındaki dalgalanmaların Türkiye ekonomisi üzerindeki etkisi de sınırlanabilecek.

Şimşek, enerji sisteminin karbondan arındırılması ve elektrifikasyonun yaygınlaştırılması sayesinde enerji ithalatına bağımlılığın ve makrofinansal risklerin azaltılabileceğini belirtti. SANAYİYE DAHA REKABETÇİ ENERJİ HEDEFİ Enerji dönüşümünün sanayi politikası açısından da önemli olduğuna dikkat çeken Şimşek, yenilenebilir enerji yatırımlarının Türk sanayisinin rekabet gücüne katkı sağlayacağını söyledi.

Türkiye’nin Avrupa’ya yüksek miktarda ihracat yapması nedeniyle karbon yoğun üretimin önümüzdeki dönemde şirketler açısından rekabet dezavantajı yaratabileceğine dikkat çekildi. Şimşek, enerji sisteminin dönüşümü sayesinde sanayi kuruluşlarına daha uygun maliyetli ve rekabetçi fiyatlarla enerji sunulabileceğini ifade etti.

Bu yaklaşımın enerji maliyetlerini düşürmenin yanı sıra Türkiye’nin ihracat pazarlarında yeşil dönüşüme uyumunu da güçlendirmesi hedefleniyor. COP31’DE FİNANSMAN ÖNE ÇIKIYOR COP31’de Türkiye’nin temel gündemlerinden biri iklim hedeflerinin finansmana dönüştürülmesi oldu.

Şimşek, ülkelerin yalnızca hedef belirlemesinin yeterli olmadığını, bu hedeflerin yatırım yapılabilir projelere dönüşmesi gerektiğini vurguladı. Türkiye de bu kapsamda kamu kaynaklarını uluslararası kalkınma finansmanı ve özel sektör sermayesiyle birleştirmeyi hedefliyor.

COP31 kapsamında Türkiye ile çok taraflı kalkınma bankaları arasındaki finansman görüşmeleri de devam ediyor. OPEC Fonu ile Türkiye arasında üç yıllık Ülke İşbirliği Stratejisi ve özel sektör yatırımlarını büyütecek çerçeve anlaşma üzerinde çalışma yapılması gündeme geldi.

300 MİLYAR DOLARLIK DÖNÜŞÜMÜN EKONOMİK HEDEFİ Şimşek’in açıklamaları, Türkiye’nin yeşil dönüşüm politikasını yalnızca emisyon azaltımı üzerinden değerlendirmediğini ortaya koydu. Enerji ithalatının azaltılmasıyla cari açığın düşürülmesi, küresel enerji şoklarına karşı ekonominin dayanıklılığının artırılması ve sanayiye daha rekabetçi enerji sağlanması dönüşümün ekonomik hedefleri arasında yer alıyor.

Yaklaşık 300 milyar dolarlık finansman ihtiyacının ise kamu kaynakları, çok taraflı kalkınma bankaları ve özel sermayenin birlikte kullanıldığı bir modelle karşılanması planlanıyor.